شرح صحیفه سجادیه

● شرح صحیفه سجادیه / شرح دعا / فارسی š.-e sahīfa-ye sajjādīyya میرهاشم mīr-hāšem وابسته به: الصحيفة الكاملة السجادية = الصحيفة السجادية؛ علی بن حسین (ع)، امام چهارم (38-94) شرحی است مزجی و تمام متن دعاهای صحیفه را دربر دارد و آن را جمله به جمله به فارسی ترجمه و شرح کرده و گاهی به اعراب پرداخته و نسخه‌های گوناگون را برابر نمودن ناسازگاری‌ها را یاد کرده و نسخه‌بدل‌ها را با نام نسخه و سند آن یاد می‌کند. در این شرح دیباچه صحیفه کامله را به کلی از قلم انداخته و در آخر کتاب نیز ملحقات صحیفه را نیاورده و فقط تا پایان دعای دفع الهموم (دعای 54) را شرح کرده است. در آغاز کتاب نام نگارنده را نیاورده و صاحب الذریعه (ج4: ص111) و همچنین صاحب فهرست آستان قدس (ج2: ص251) نگارنده را نشناخته‌اند. لیکن اولاً در فهرست رضوی تاریخ نگارش را 1148ق آورده و ثانیاً روی برگگاه برگ‌های نسخه این کتابخانه (دانشگاه) این عبارت نوشته شده «ترجمه صحیفه کامله تصنیف میر هاشم» و ما می‌دانیم میر هاشمی که در تاریخ 1148 زنده باشد همان شاگرد مجلسی است که از وی اجازه برای خواندن دعای سیفی گرفته و این اجازه در حاشیه یک دعای سیفی هست که به خط احمد نیریزی نوشته شده و در کتابخانه آستان قدس موجود است (فهرست آستان قدس ج2: ص257)، لیکن متأسفانه در فهرست آستان قدس اجازه‌دهنده مجلسی اول یادشده در صورتی که مجلسی پدر در 1070ق مرده و خط زیبای احمد نیریزی را ندیده تا بر حاشیه آن چیزی بنگارد و نیز نباید این میر هاشم را با آقا هاشم لولوی اصفهانی خوش‌نویس و نویسنده «ادعیه متفرقه» (به سال 1109) که در کتابخانه آستان قدس و مدرسه سپهسالار موجود است و در الذریعه (ج1: ص400؛ ج7: ص203) یاد شده اشتباه نمود. پس اجازه‌دهنده به میرهاشم بایستی مجلسی دوم باشد نه پدر او. این شرح از شرح قهپائی «ریاض العابدین» کوچک‌تر و از شرح ملا صالح روغنی بزرگتر و سودمندتر است. (علینقی منزوی) برخی آن را از محمد سلیم رازی دانسته‌اند ولی شرح او به عربی است و در جای خود معرفی شده و ما نیز تمامی نسخه‌ها را به میر هاشم منتسب نمودیم. آغاز: الحمد لله الاول، ستایش مرخدائی را که پیش از همه چیز است بلا اول، به کسر و تنوین، و در نسخه ابن ادریس بفتح بلا تنوین ... [دنا 826/6؛ الذریعة 111/4 و 346/13؛ فهرستواره منزوی 568/7]