نسخه آزمایشی پایگاه فهارس نسخه‌های خطی • دربردارنده بیش از ۷۶ هزار اثر و ۴۳۸ هزار نسخه خطی
شناسنامه کتاب‌شناختی اثر

شرح شواهد مغنی اللبیب

š.-u šawāhid-i muġn-il-labīb
16 نسخه ثبت‌شده از قرن 11 تا 13 هـ.ق
مشاهده فهرست نسخه‌ها ↓
/w/40194
شناسه یکتا در پایگاه فهارس: #40194
تاریخ و سده تألیف: نامشخص
مأخذ فهرست‌نویسی:
فنخا، ج 20، ص 48 تا 49
زبان و قالب: عربی
رده‌های موضوعی: ادبیات
اثر مرتبط / وابسته به: مغنی اللبیب عن کتب الاعاریب؛ ابن هشام، عبدالله بن یوسف (708-761)

معرفی و مشخصات کتاب‌شناختی اثر (در مأخذ فنخا)

شرح نفیس و ممتازی است از سیوطی بر شواهد کتاب معروف «مغنی اللبیب» که از اهم تألیفات ابن هشام است که از جهت جامعیت در نوع خود بی‌نظیر و جامع اجزاء و شعب فنون و مباحث مختلف ادبی است. به موجب آنچه در مقدمه کتاب آمده وی حاشیه مختصری در شرح شواهد مغنی موسوم به «فتح القریب» نوشته بود که آن را وافی به مقصود ندید و در مقام شرحی مبسوط‌تر برآمد در چهار جلد، ولی پس از مدتی از آن عدول کرد و به شرح متوسطی پرداخت که شرح حاضر است، بعد از ذکر بیت مورد استشهاد به بیان علت نظم قصیده یا قطعه و شرح الفاظ غریبه و دقایق و نکات شعری و تسمیه و معرفی قائلین ابیات و نسب و قبیله و تعیین طبقه آنها پرداخته و کتابی آراسته به محاسن لطایف و مشحون به دقایق مختلف ادبی، رجالی و تاریخی تألیف کرده است.
آغاز اثر
« الحمدلله الذی فتق السن العرب العاربة بالفصاحة فكانت تجرى بذلك و لاتجارى و منحهم الافهام القويمة التى فضلوا بها علی من سواهم »
انجام اثر
« و لا شاهد فيه على هذا و من ابيات القصيده ... و انشد: ان من صاد عقعقا لمشوم ×× كيف من صاد عقعقا و بوم »
سوابق و چاپ‌های اثر
مشار عربی، ص656؛ طهران، سنگی، 1271ق، وزیری بزرگ، 401ص؛ مصر، 1322؛ دمشق، داراليقظة، محقق احمد ظافر كوجان، چاپ اول، دوجزء، 1157ص، 1386-1387
مآخذ و منابع کتاب‌شناسی اثر
کشف الظنون 1753/2 دلیل مخطوطات السيوطی 199 معجم مطبوعات 1082/1 دنا 822/6-823 (16 نسخه) الاوقاف العامة موصل 124/4

متن فنخا (فهرستگان نسخه‌های خطی ایران (فنخا))

● شرح شواهد مغنی اللبیب / ادبیات / عربی š.-u šawāhid-i muġn-il-labīb سیوطی، عبدالرحمن بن ابی بکر، 849 - 911 قمری soyūtī, ‘abd-or-rahmān ebn-e abī-bakr (1446 - 1506) وابسته به: مغنی اللبیب عن کتب الاعاریب؛ ابن هشام، عبدالله بن یوسف (708-761) شرح نفیس و ممتازی است از سیوطی بر شواهد کتاب معروف «مغنی اللبیب» که از اهم تألیفات ابن هشام است که از جهت جامعیت در نوع خود بی‌نظیر و جامع اجزاء و شعب فنون و مباحث مختلف ادبی است. به موجب آنچه در مقدمه کتاب آمده وی حاشیه مختصری در شرح شواهد مغنی موسوم به «فتح القریب» نوشته بود که آن را وافی به مقصود ندید و در مقام شرحی مبسوط‌تر برآمد در چهار جلد، ولی پس از مدتی از آن عدول کرد و به شرح متوسطی پرداخت که شرح حاضر است، بعد از ذکر بیت مورد استشهاد به بیان علت نظم قصیده یا قطعه و شرح الفاظ غریبه و دقایق و نکات شعری و تسمیه و معرفی قائلین ابیات و نسب و قبیله و تعیین طبقه آنها پرداخته و کتابی آراسته به محاسن لطایف و مشحون به دقایق مختلف ادبی، رجالی و تاریخی تألیف کرده است. آغاز: الحمدلله الذی فتق السن العرب العاربة بالفصاحة فكانت تجرى بذلك و لاتجارى و منحهم الافهام القويمة التى فضلوا بها علی من سواهم انجام: و لا شاهد فيه على هذا و من ابيات القصيده ... و انشد: ان من صاد عقعقا لمشوم ×× كيف من صاد عقعقا و بوم چاپ: مشار عربی، ص656؛ طهران، سنگی، 1271ق، وزیری بزرگ، 401ص؛ مصر، 1322؛ دمشق، داراليقظة، محقق احمد ظافر كوجان، چاپ اول، دوجزء، 1157ص، 1386-1387 [کشف الظنون 1753/2؛ دلیل مخطوطات السيوطی 199؛ معجم مطبوعات 1082/1؛ دنا 822/6-823 (16 نسخه)؛ الاوقاف العامة موصل 124/4]

نسخه‌های خطی این اثر

16 نسخه
ردیف کتابخانه و مرکز نگهداری شماره نسخه کاتب تاریخ کتابت نوع خط برگ مشاهده
1
فرمانفرمائیان، حافظ (دکتر)
تهران
بدون شماره بی‌کاتب قرن 11 نسخ - شناسنامه ←
2
دانشگاه
تهران
10562 بی‌کاتب قرن 11 نسخ 310 شناسنامه ←
3
رضوی
مشهد
10492 اسحق بن نوروز شولستانی سه‌شنبه 14 ربیع الثانی1099ق نسخ 219 شناسنامه ←
4
دانشگاه
تهران
2330 بی‌کاتب قرن 12 نسخ 281 شناسنامه ←
5
مرکز احیاء
قم
1256 بی‌کاتب قرن 13 نسخ 136 شناسنامه ←
6
ملی
تهران
2888 بی‌کاتب احتمالاً قرن 13 نسخ 563 شناسنامه ←
7
ملی
تهران
555 غفار بن محمد عظیمی خوئی 1231ق نسخ 230 شناسنامه ←
8
رضوی
مشهد
3874 جعفر بن زین العابدین تبریزی جمادی الثانی 1242ق نسخ 226 شناسنامه ←
9
ملی
تهران
1576 بی‌کاتب 1247ق نسخ - شناسنامه ←
10
علامه طباطبائی
شیراز
1291 نجفعلی بن عباس شزندی افشار قزوینی شعبان 1275ق نسخ 260 شناسنامه ←
11
سپهسالار
تهران
3244 عبدالعلی بن ملا علی زنوزی 1284ق نسخ 252 شناسنامه ←
12
گلپایگانی
قم
20-1/20 بی‌کاتب بی‌تاریخ نسخ 282 شناسنامه ←
13
مسجد اعظم
قم
142 بی‌کاتب بی‌تاریخ نسخ 240 شناسنامه ←
14
مسجد اعظم
قم
1746 بی‌کاتب بی‌تاریخ نسخ 245 شناسنامه ←
15
دانشگاه
تهران
153 بی‌کاتب بی‌تاریخ نسخ 176 شناسنامه ←
16
مجلس
تهران
7750 بی‌کاتب بی‌تاریخ نسخ 205 شناسنامه ←