شرح شواهد مجمع البيان

● شرح شواهد مجمع البيان / ادبیات / عربی š.-u šawāhid-i majma‘-il-bayān شریف وحید، محمد حسین بن محمد طاهر، ق11 قمری šarīf vahīd, mohammad hoseyn ebn-e mohammad tāher (- 17c) وابسته به: مجمع البیان فی تفسیر القرآن = مجمع البيان لعلوم القرآن؛ طبرسی، فضل بن حسن (468-548) شواهد شعری که «مجمع البیان» بدانها استشهاد شده است، به ترتیب سوره‌ها از فاتحة الکتاب تا پایان قرآن کریم، گزارش داده می‌شود. دنباله هر بیت نام شاعر و آنچه تعلق به نسخه‌بدل‌ها دارد یا پاره‌ای از قصیده را آورده، پس از آن با عناوین «الاعراب، المعنى، الاستشهاد» آن را شرح می‌کند. کتاب‌هایی که او بدانها می‌نگریسته مانند: تاریخ ابن خلکان، مجالس المؤمنین، تفسیر ثعلبی، تبیان، کشاف، معالم التنزیل، شرح نهج، دیوان، مجمع الامثال، مطول، کتاب سیبویه، شرح مفصل، شرح رضی، شرح تصریف رضی، شرح شواهد کشاف، شرح شواهد مفصل، شرح ابیات ایضاح، برهان قاطع، تهذیب ازهری، معجم، صحاح جوهری نهایه ابن اثیر، قاموس. آغاز: بسمله. الحمدلله الاكرم الذى خلق القلم و اخرج الانسان من کتم العدم و علمه مالم یعلم و خوله جزال النعم و رزقه من الطیبات و كرم و فضله على كثير ممن خلق و عظم ... و بعد فان الانف يتلوه الحتف و الكشف يانفه السجف و الخلف وراء الامام و لكل حاملة تمام ... و تشبثوا في اموركم بذيل القرآن ... و تمسكوا باستكشاف كوامنه في مکامنه و استخراج فرائده من معادنه بالتفسير المسمى بمجمع البيان ... غير ان اکثر فيه الاستشهاد بمنظومات الفصحاء و شحنه بالاستدلال بماثورات البلغاء و هن بخدورهن محتجبات و فی حدجهن مستترات و فيه نبذ من الذلل و شيء من الخلل فاختلطت الغثوث بالسمان و امتزجت الاصداف بالجمان فان اردت ان تطلع على حقيقة معانيها المسبوكة من الابريز و تصوغها في قالب المعرفة و التمييز و تعرف مزاله و تستبين مضاله فانظر الى «شرح شواهد» اقل الانام و العبيد و احوج المحتاجين الى عفو بارئه اللطيف المجيد «جانی محمد محمد حسين بن محمد الطاهر الشريف الوحيد» فانه ... علق ... على شواهده شرحا راض صعابها و كشف منها نقابها و ذلل ماردها و زین ناهدها و ربما ذيل الشرح بما يميز الخطاء من الصواب و افرز المعمر من اليباب ... انجام: وسوس يدعو مخلصاً رب الفلق - سراً و قد اون تاون العقق. مر فى شرح شواهد تفسير سورة الاعراف [دنا 821/6 (4 نسخه)؛ الذریعه 314: 4]