الادویة القلبیة

● الادویة القلبیة = احکام الادویة القلبیة / طب / عربی al-adwīyat-ul qalbīya = aḥkām-ul adwīyat-il qalbīya ابن سینا، حسین بن عبدالله، 370؟ - 428 قمری ebn-e sīnā, hoseyn ebn-e ‘abd-ol-lāh (981 - 1038) تاریخ تألیف: حدود 405ق، محل تالیف: همدان رساله‌ای در چند «فصل» و آمیزه‌ای از طب و فلسفه و روان‌شناسی است که به رابطه جسد یا قلب و منشأ لذت‌ها و دردها و سلامت قلب پرداخته و درمان بیماری‌های روانی را آورده و در دیباچه آن از ساختمان دل و نیروهای روان و حواس یاد نموده، سپس در چند فصل از زندگی و خوشی و اندوه و ترس و خشم و کینه و داروهای سرخوش‌کننده گفتگو کرده آن‌گاه داروهای قلبی را شناسانده و در اینجا داروهایی که از کان و گیاه جانور به‌دست می‌آید و خوش‌کننده و دل را سودمند است برمی‌شمرد سپس داروهای آمیخته را می‌آورد. مؤلف آن را به درخواست شریف ابی‌الحسین علی بن الحسین حسینی نگاشته است. شامل فصولی همچون: الفرح، اسباب استعداد الفرح و الغم، ضعف القلب، الحقد، الادویة المفرحة، الخاصیة، الادویة المفردة و المركبة (ادویه مفرده را به ترتیب حروف معجم می‌آورد (ابریسم- غاریقون) و ادویه مرکبه از تریاق شروع می‌کند) ادویه مختصر بهذا الشان، استفراغات ... . این رساله به نام «احکام الادویة القلبیة» نیز خوانده شده است. مرحوم استاد مهدوی در کتاب مصنفات چنین آورده است: «رساله ادویه قلبیه فقط یک کتاب پزشکی نیست بلکه چند فصل آغازین آن را می‌توان یک نوع روان‌شناسی پنداشت که از اقسام روح و محل آن و حالات و انفعالات نفسانی مثل فرح و غم و خوف و غضب و حقد و چگونگی و بواعث روحانی و جسمانی آنها بحث و بررسی کرده است». آغاز: بسمله قال الشيخ الرئيس رحمه الله ان الله سبحانه خلق التجويف الايسر من تجويفى القلب خزانة للروح معدناً لتوليده و خلق الروح مطية للقوى النفسانية مختصا بالروح يسرى انجام: كذلك وهذا ما اختصرنا من الكلام فى الادوية القلبية على اقصر ما يمكننا من الاختصار تمت الرسالة. چاپ: در مجله عرفان (چاپ صیدا)، ربیع الاول سال 1345ق؛ استانبول، در سال 1937 م همراه ترجمه ترکی آن [الذريعة 403/1؛ فهرست نسخه‌های مصنفات ابن سینا: 23؛ فهرستواره 3996/5 نمایه] شرح و حواشی: 1- تفریح القلوب = ترجمه رساله ادویه قلبیه ابن سینا؛ مدراسی دهلوی، احمدالله خان (-1218) 2- ادویه قلبیه