شرح دعاء صباح

● شرح دعاء صباح / شرح دعا / فارسی š.-e do‘ā’-e sabāh امینی، ابراهیم بن قاسم، - 941 قمری amīnī, ebrāhīm ebn-e qāsem (- 1535) وابسته به: دعاء الصباح = دعای صباح؛ منسوب به علی بن ابی طالب (ع)، امام اول (- 40) اهدا به: خواجه حبیب الله و یا سلطان شجاع الدولة و السلطنة محمود تاریخ تألیف: 929ق شرحی است ادبی و کوتاه، همراه با اشعاری از مؤلف، بر دعای صباح منسوب به حضرت امام علی بن ابیطالب علیهما السلام، و حدود سال 929ق موافق جمله «تم دعاء لصباح الامیر» در خراسان، به نام خواجه حبیب الله (ظاهراً همان که خواند میر، حبیب السیر را به نام او ساخته) که به خراسان آمده بوده، به پایان برده است. در دیباچه نسخه کتابخانه مجلس، به شجاع الدولة ملک سلطان محمود، تقدیم شده ولی در نسخه کتابخانه دانشگاه به خواجه حبیب الله پیشکش شده است. شیوه این شرح چنین است که پس از نقل فقراتی کوچک از دعاء صباح مؤلف به ترجمه آن فقره و بحث در معانی معنوی و رموز دعاء عنوان نکته یافته پرداخته است. در ذیل هر فقره ابیات و رباعیاتی از خود و دیگران نیز آورده است. از قاضی میر حسین یزدی میبدی و شرح او بر دیوان منسوب به حضرت علی (ع) و از مشکوة الانوار غزالی و فتوحات محیی الدین یاد کرده است. آغاز: (بسمله) خیر غره طلع من غیب لیل المداد علی صباح اهل التیقن و الاعتقاد حمد من دلع لسان الصباح ... و بعد بلسان دعاگویی دربان تناجولی بعرض میرساند داعی یقینی ابراهیم امینی که بحکم امر نافذ فرمان قل ادعوا الله ... استدعای مقاصد بدعا از حضرت عزت عز و علا فعلی است لازم ... تا درین و لا که بعد از وفور مرور محنت و بلا که لازم سفر و ملازم جلالست، نوبت دیگر آفتاب جهانتاب مقاصد از مطلع امانی طالع گشته ... پرچم حضرت اعلی شاه دین پناه پرتو توجه برساحت حالت اهالی خراسان انداخت ... فقیر کثیر الحق (حیر کسیر البدن بوطن آمد و بتقریبی رقعه نیازی بسده سینه عالیجاهی ارسال داشت ... آن دین پناهی که ظل دولتش در تموز نیمروز مورث برد الیقین و غم اندوزست ... نگین تمکین والد ماجدش با نظم بدیع، زئدست کسی که در دیارش، ماند خلفی بیادگارش، یا سجع خذالکتاب بقوه و نقش خاتم اتمش و آتیناه الحکم صبیا ناصب مناصب العدل و الجود ناهج مناهج النصفه بصفة الانصاف فی الوجود ... الکریم بن الکریم سلطان الملوک و ملک السلاطین شجاع الدوله و السلطنه و الاقبال ملک سلطان محمود ... و بعد از مطالعه آن ضریعه ... باستفار و استخبار احوال این پایمال گشوده بودند ... انجام: بحمدالله ای دل که از فیض عام ×× به سیرابی این بوستان شد تمام / در آن هر طرف رنگی از گل شگفت ×× ز هر نکته ریحان و سنبل شگفت / بنام کسی یافت زیب تمام ×× کزو یافت ملک ریاست نظام / ز تر کی و چر کس غلامان دلیر ×× یخ و برف افکنده در گرمسیر / ... رخش مهبط نور اقبال و جاه ×× خدای جهان داردش در پناه چاپ: گنجینه بهارستان، بخش علوم قرآنی و روائی-2، کتابخانه مجلس شورای اسلامی، تهران، زمستان 1383ش، با تصحیح علی رضا هزاره. [دنا 684/6 (4 نسخه)؛ معجم المؤلفین 76/1؛ فهرستواره منزوی 547/7]