شناسنامه کتابشناختی اثر
شرح حدیث الغمامة
š.-u ḥadīt-il-ġamāma
60
نسخه ثبتشده
از قرن 12 تا 14 هـ.ق
مشاهده فهرست نسخهها
↓
پیوند کوتاه:
/w/39052
شناسه یکتا در پایگاه فهارس: #39052
پدیدآور / مؤلف:
قاضی سعید قمی، محمد سعید بن محمد مفید
تاریخ و سده تألیف:
1099 هـ.ق
مأخذ فهرستنویسی:
فنخا، ج 19، ص 483
تا 486
زبان و قالب:
عربی
ردههای موضوعی:
شرح حدیث
عناوین دیگر و همتراز:
شرح حدیث البساط
(š.-u ḥadīt-il-basāṭ)
محل تألیف:
اصفهان
معرفی و مشخصات کتابشناختی اثر (در مأخذ فنخا)
شرح مبسوطی است بر حدیث معروف به «حدیث الغمامة» که از معجزات حضرت امیرعلیه السلام دانسته شده است؛ این شرح دارای «مقدمه»ای است در دو «مطلب»: 1) احادیثی مناسب موضوع، 2) تمهیداتی مفید برای خواننده و این شرح. پس از آن قطعهای از حدیث را میآورد و با عنوان «متن، شرح» آن را شرح میکند. این رساله به چند نام آمده: شرح حدیث البساط، شرح حدیث البساطة، شرح حدیث الغمام و یا غمامه که تمامی آنها نام یک حدیث طولانی است که آن را حسن بن سلیمان در کتاب «المحتضر» نقل کرده است. قاضی سعید میگوید از دیرباز بر آن بودم که همواره از انوار قدس کسب نور کنم و از نفحات انس استشمام نفحه انس پس به معروفترین حدیث حضرت علی علیه السلام حدیث غمامه دست یافتم و آنچه سالها آرزو داشتم که شرح این حدیث کنم به انجام آن موفق شدم چه در بلده اصفهان آن را شرح کردم و هدیه احباب نمودم. وی از کتاب الاربعین و شرح کتاب التوحید خویش یاد میکند. مؤلف در مقدمه از حالات و مقامات سلمان فارسی سخن گفته است.
آغاز اثر
« بسمله الحمدلله مدبر الادوار و معید الاکوار طبقاً عن طبق و عالماً بعد عالم لیجزی الذین اساؤا بما عملوا، و یجزی الذین احسنوا الحسنى عدلا منه ... و بعد فیقول کاسد رأس المال و راصد اسرار الآل محمد المدعو بسعید الشریف القمی ... »
انجام اثر
« اعاذنا الله من الشک و الارتیاب انه ولی الخیر و ملهم الصواب و لکن هذا آخرما اردنا ایراده من کشف بعض اسرار هذا الخبر فان اصبنا فی ذلک فمن الله الاکبر و من الانوار الائمة الاثنى عشر و ان اخطانا فمن انفسنا منبع الشر و الضرر و نستغفر الله من هفوات للسان ... و من الله اسئل العصمة عن الخطاء و الى الله المشتکی قد تم »
مآخذ و منابع کتابشناسی اثر
الذریعة 190/13 و 191 رقم 663
فهرستگان حدیث 311/4-315
دنا 616/6-617
متن فنخا (فهرستگان نسخههای خطی ایران (فنخا))
● شرح حدیث الغمامة = شرح حدیث البساط / شرح حدیث / عربی
š.-u ḥadīt-il-ġamāma = š.-u ḥadīt-il-basāṭ
قاضی سعید قمی، محمد سعید بن محمد مفید، 1049 - 1103؟ قمری
qāzī sa‘īd-e qomī, mohammad sa‘īd ebn-e mohammad mofīd (1640 - 1692)
تاریخ تألیف: شعبان 1099ق؛ محل تألیف: اصفهان
شرح مبسوطی است بر حدیث معروف به «حدیث الغمامة» که از معجزات حضرت امیرعلیه السلام دانسته شده است؛ این شرح دارای «مقدمه»ای است در دو «مطلب»: 1) احادیثی مناسب موضوع، 2) تمهیداتی مفید برای خواننده و این شرح. پس از آن قطعهای از حدیث را میآورد و با عنوان «متن، شرح» آن را شرح میکند. این رساله به چند نام آمده: شرح حدیث البساط، شرح حدیث البساطة، شرح حدیث الغمام و یا غمامه که تمامی آنها نام یک حدیث طولانی است که آن را حسن بن سلیمان در کتاب «المحتضر» نقل کرده است. قاضی سعید میگوید از دیرباز بر آن بودم که همواره از انوار قدس کسب نور کنم و از نفحات انس استشمام نفحه انس پس به معروفترین حدیث حضرت علی علیه السلام حدیث غمامه دست یافتم و آنچه سالها آرزو داشتم که شرح این حدیث کنم به انجام آن موفق شدم چه در بلده اصفهان آن را شرح کردم و هدیه احباب نمودم. وی از کتاب الاربعین و شرح کتاب التوحید خویش یاد میکند. مؤلف در مقدمه از حالات و مقامات سلمان فارسی سخن گفته است.
آغاز: بسمله الحمدلله مدبر الادوار و معید الاکوار طبقاً عن طبق و عالماً بعد عالم لیجزی الذین اساؤا بما عملوا، و یجزی الذین احسنوا الحسنى عدلا منه ... و بعد فیقول کاسد رأس المال و راصد اسرار الآل محمد المدعو بسعید الشریف القمی ...
انجام: اعاذنا الله من الشک و الارتیاب انه ولی الخیر و ملهم الصواب و لکن هذا آخرما اردنا ایراده من کشف بعض اسرار هذا الخبر فان اصبنا فی ذلک فمن الله الاکبر و من الانوار الائمة الاثنى عشر و ان اخطانا فمن انفسنا منبع الشر و الضرر و نستغفر الله من هفوات للسان ... و من الله اسئل العصمة عن الخطاء و الى الله المشتکی قد تم
[الذریعة 190/13 و 191 رقم 663؛ فهرستگان حدیث 311/4-315؛ دنا 616/6-617]
نسخههای خطی این اثر
60 نسخه| ردیف | کتابخانه و مرکز نگهداری | شماره نسخه | کاتب | تاریخ کتابت | نوع خط | برگ | مشاهده |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 31 |
مرعشی
قم
|
7351/5 | نصیر بن میرزا باقر رشتی مشهور به ملاآقا بزرگ | 1265ق | - | 24 | شناسنامه ← |
| 32 |
ملک
تهران
|
2856/2 | محمد قاضی | 1265ق | شکسته | 71 | شناسنامه ← |
| 33 |
ملی
تهران
|
1934 | بیکاتب | 1265ق | نسخ | 114 | شناسنامه ← |
| 34 |
مرعشی
قم
|
8553/1 | محمد حسین بن محمد تقی طسوجی | 1268-1269ق | نستعلیق | 52 | شناسنامه ← |
| 35 |
نمازی
خوی
|
888/2 | الله قلی بن محمد آقا بیک من طایفه بیات ساکن دارالمرز ملایر | 20 رمضان 1269ق | نسخ | 86 | شناسنامه ← |
| 36 |
ملا علی خوئی (شریف)
خوی
|
43/3 | بیکاتب | چهارشنبه 15 صفر 1270ق | نستعلیق | 56 | شناسنامه ← |
| 37 |
مجلس
تهران
|
14525/1 | محمد حسین بن محمد هادی سبزواری | 4 شعبان 1277ق | نسخ | 81 | شناسنامه ← |
| 38 |
گوهرشاد
مشهد
|
1916/2 | آقا کوچک بن ملا علی شاهرودی | دوشنبه 27 ربیع الاول 1277ق | نستعلیق | 63 | شناسنامه ← |
| 39 |
ملی
تهران
|
1527 | بیکاتب | 1278ق | نسخ | 106 | شناسنامه ← |
| 40 |
مجلس
تهران
|
5951/1 | محمد عبدالصمد نجومی | 1280ق | نستعلیق | 114 | شناسنامه ← |
| 41 |
مرعشی
قم
|
2256 | ابوالقاسم بن حسن | شنبه 17 ربیع الثانی 1281ق | نسخ | 100 | شناسنامه ← |
| 42 |
مرعشی
قم
|
3707 | حاج اسماعیل | 1285ق | نسخ | 131 | شناسنامه ← |
| 43 |
مهدوی
تهران
|
691 | اسمعیل | 1286ق | نسخ | - | شناسنامه ← |
| 44 |
مجلس
تهران
|
12566/7 | ابوالقاسم خوانساری | رمضان 1287ق | نسخ | 113 | شناسنامه ← |
| 45 |
عمومی
مراغه
|
50 | محمد شریف رضوی حسینی | 18 جمادی الثانی 1287ق | نسخ | 146 | شناسنامه ← |
| 46 |
مجلس
تهران
|
1287 ط | بیکاتب | 1287ق | نسخ | 147 | شناسنامه ← |
| 47 |
ملی
تهران
|
4825 | مهدی قمی | 1297ق | نستعلیق، ثلث | 71 | شناسنامه ← |
| 48 |
ملی
تهران
|
1604 | علی اکبر حاجی محمد صالح | 1305ق | نستعلیق، شکسته، نسخ | 201 | شناسنامه ← |
| 49 |
رضوی
مشهد
|
21261 | احمد بن محمد رضا حسینی خوانساری | سهشنبه 22 شوال 1315ق | نسخ | 65 | شناسنامه ← |
| 50 |
تویسرکانی
اصفهان
|
5/1 | ملاعلی یزدی | 1339ق | - | - | شناسنامه ← |
| 51 |
مؤسسه آیة الله بروجردی
قم
|
307/3 | احمد بن علی اکبر بروجردی (حاج احمد خادمی) | 1344ق | نسخ | 72 | شناسنامه ← |
| 52 |
دانشگاه
تهران
|
6901/1 | بیکاتب | بیتاریخ | - | - | شناسنامه ← |
| 53 |
مجلس
تهران
|
5500/8 | بیکاتب | بیتاریخ | نسخ | 61 | شناسنامه ← |
| 54 |
مجلس
تهران
|
842/1-طباطبائی | بیکاتب | بیتاریخ | - | 44 | شناسنامه ← |
| 55 |
دانشگاه
تهران
|
2702/4 | بیکاتب | بیتاریخ | نستعلیق | 39 | شناسنامه ← |
| 56 |
امام جمعه
زنجان
|
3مجموعه بدون شماره | بیکاتب | بیتاریخ | - | - | شناسنامه ← |
| 57 |
مجلس
تهران
|
17355 ض | بیکاتب | بیتاریخ | - | - | شناسنامه ← |
| 58 |
شیخ علی حیدر
مشهد
|
556/1 | بیکاتب | بیتاریخ | نستعلیق | 34 | شناسنامه ← |
| 59 |
مرعشی
قم
|
5081/5 | بیکاتب | بیتاریخ | نستعلیق | 67 | شناسنامه ← |
| 60 |
مرعشی
قم
|
5005/2 | بیکاتب | بیتاریخ | نسخ | 52 | شناسنامه ← |