شرح الاعراب عن قواعد الاعراب

● شرح الاعراب عن قواعد الاعراب = كاشف القناع / نحو / عربی š.-ul-i‘rāb ‘an qawā‘id-il i‘rāb = kāšif-ul qinā‘ محمد بن عبدالکریم mohammad ebn-e ‘abd-ol-karīm وابسته به: الاعراب فی قواعد الاعراب = قواعد الاعراب؛ ابن هشام، عبدالله بن یوسف (708-761) اهدا به: بایزید خان سلطان عثمانی ابن هشام نحوی کتاب جامعی در نحو نگاشته است که به نام‌های «الاعراب عن قواعد الاعراب» و «قواعد الاعراب» موسوم می‌باشد که بر آن شروحی نوشته شده است که از آن جمله است، شرح حاضر که شرح مزجی است و در هیچ جای کتاب نامی از شارح آن نیامده است. در فهرست ظاهریه دمشق کتابی با همین سرآغاز و آغاز شرح به شیخ زاده مصلح الدین محمد محی الدین بن مصطفی قوجوی حنفی (- 950 یا 951ق) نسبت داده شده است که به نام‌های مختلف معرفی شده است و از آن جمله آمده: «حل المعاقد فی شرح قواعد الاعراب»؛ صاحب کشف الظنون کتاب «حل معاقد القواعد» را از ابو الثناء احمد بن محمد زیلی می‌داند که آن را در ذیقعده 967ق، ساخته است. آیا ممکن است که هر دو نام مربوط به یک کتاب باشد؟ در آخر نسخه کاتب نوشته است: «تم الکتاب الموسوم بکاشفة الغناء شرح قواعد الاعراب ...»، در پشت صفحه اول نسخه با خط مغایر آمده است «کتاب کاشفة الغنا من شروح قواعد الاعراب» که گویا مراد همان «کاشف القناع علی متن قواعد الاعراب» باشد. در فهرست ظاهریه دمشق این عنوان را با همان «شرح قواعد الاعراب» و عنوان «حل المعاقد ...» یکی دانسته که مؤلف آن شیخ زاده است. باز در کشف الظنون، مؤلف کاشف القناع را شیخ محمد بن عبدالکریم دانسته است. (فاضل) برای نشانی: «الباب الثانی» الباب مبتدأ و الثانی صفة و «الجار» خبره و «المجرور» بالجر عطف علیه. «و فیه ایضاً» ای فی الباب الثانی كما الباب الاول «اربع مسایل، احدیها» ای احدی المسایل الاربع «انه» الضمیر للثانی «لابد» ای لافراق. قال فی الصحاح لابد من كذا كانه قال (احمد منزوی) آغاز: اعلم ان الشيخ لم يصدر سالته بالحمد كما فعله اما اكتفاء بالبسملة بناء على ان المراد بالحمد الواقع فی الحديث هو الوصف بالجميل على جهة التعظيم و التبجيل ... قوله بسم الله الرحمن الرحيم الباء متعلق بمحذوف تقديره بسم الله ابداء و تقديم المعمول على الاختصاص انجام: لايصال الثابت و فى هذا القدر كفاية لمن تأمله و المراد من هذا الكلام تاكيد و دليل لغو و ينبغى ان يجتنب المعرب بقول المتقدمين تم الکتاب ... [دنا 445/6؛ حاجی خلیفه 124/1 «کاشف القناع»]