نسخه آزمایشی پایگاه فهارس نسخه‌های خطی • دربردارنده بیش از ۷۶ هزار اثر و ۴۳۸ هزار نسخه خطی
شناسنامه کتاب‌شناختی اثر

شرح اخبار الخمسة

š.-u axbār-il-xamsa
7 نسخه ثبت‌شده از قرن 12 تا 13 هـ.ق
مشاهده فهرست نسخه‌ها ↓
/w/37931
شناسه یکتا در پایگاه فهارس: #37931
پدیدآور / مؤلف: مدنی، علی خان بن احمد
تاریخ و سده تألیف: نامشخص
مأخذ فهرست‌نویسی:
فنخا، ج 18، ص 964 تا 965
زبان و قالب: عربی
رده‌های موضوعی: شرح حدیث
عناوین دیگر و هم‌تراز:
شرح الاحادیث المسلسلة بالاباء (š.-ul-aḥādīt-il-musalsalat-i bi-l-ābā’)

معرفی و مشخصات کتاب‌شناختی اثر (در مأخذ فنخا)

در شرح بر حدیث منقول از حضرت رسول (ص) که خداوند در شب معراج با او زبان علی (ع) سخن گفت و 4 حدیث دیگر. متن حدیث مزبور این است: «قال (رسول الله (ص) و قد سئل بای لغة خاطبک ربک لیلة المعراج) خاطبنی بلسان علی فالهمنی ان قلت یا رب خاطبتنی ام علا فقال یا احمد اناشی لیس کالاشیاء لا اقاس بالناس و لا اوصف بالشبهات خلقتک من نوری و خلقت علیا من نورک اطلعت علی سرائرک فلم اجد احب من علی بن ابیطالب (ع) فخاطبتک بلسانه کیما یطمئن قلبک». سید علی خان این حدیث را به وسیله پدرش از جدش از مولی محمد امین استرآبادی، از میرزا محمد استر آبادی از سید ابو محمد محسن (یکی از اجداد سید) و او با سلسله سندی که همه از پدران او هستند از زید شهید و زید به‌وسیله پدر و جدش از حضرت علی (ع) روایت کرده است. وی پس از نقل حدیث یاد آور شده است که این حدیث را سید خوارزمی در باب 6 کتاب مناقب با سندی دیگر و با اندکی تفاوت در متن آورده است. سید علیخان مدنی در این رساله 5 حدیث را که با سلسله سند مزبور نقل شده‌اند یاد می‌کند و می‌گوید این حدیث از احادیث کم نظیر مسلسل بالاباء است که 27 پدر و پسر در سند آن قرار گرفته‌اند. (عبد الحسین حائری)
آغاز اثر
« الحمدلله الذی اکمل بنبيه احمد نظام الدین و شرح بوصیه علی صدرالدین ... قال سمعت رسول الله (ص) يقول و قد سئل بای لغة خاطبک ربک ليلة المعراج قال خاطبنی بلسان علی. »
انجام اثر
« قال راقمه و اتفق توضیح مالعله يحتاج الى التوضيح عجالة حال رقم الاخبار فی هذه التذكرة و لم اقف على شى من ذلك لاحد من السلف فان اصبت فببركات اهل البيت عليهم السلام و الله يقول الحق و هو يهدى السبيل »
مآخذ و منابع کتاب‌شناسی اثر
دنا 414/6-415 (5 نسخه)

متن فنخا (فهرستگان نسخه‌های خطی ایران (فنخا))

● شرح اخبار الخمسة = شرح الاحادیث المسلسلة بالاباء / شرح حدیث / عربی š.-u axbār-il-xamsa = š.-ul-aḥādīt-il-musalsalat-i bi-l-ābā’ مدنی، علی خان بن احمد، 1052 - 1118 ؟ قمری madanī, ‘alī xān ebn-e aḥmad (1643 - 1707) در شرح بر حدیث منقول از حضرت رسول (ص) که خداوند در شب معراج با او زبان علی (ع) سخن گفت و 4 حدیث دیگر. متن حدیث مزبور این است: «قال (رسول الله (ص) و قد سئل بای لغة خاطبک ربک لیلة المعراج) خاطبنی بلسان علی فالهمنی ان قلت یا رب خاطبتنی ام علا فقال یا احمد اناشی لیس کالاشیاء لا اقاس بالناس و لا اوصف بالشبهات خلقتک من نوری و خلقت علیا من نورک اطلعت علی سرائرک فلم اجد احب من علی بن ابیطالب (ع) فخاطبتک بلسانه کیما یطمئن قلبک». سید علی خان این حدیث را به وسیله پدرش از جدش از مولی محمد امین استرآبادی، از میرزا محمد استر آبادی از سید ابو محمد محسن (یکی از اجداد سید) و او با سلسله سندی که همه از پدران او هستند از زید شهید و زید به‌وسیله پدر و جدش از حضرت علی (ع) روایت کرده است. وی پس از نقل حدیث یاد آور شده است که این حدیث را سید خوارزمی در باب 6 کتاب مناقب با سندی دیگر و با اندکی تفاوت در متن آورده است. سید علیخان مدنی در این رساله 5 حدیث را که با سلسله سند مزبور نقل شده‌اند یاد می‌کند و می‌گوید این حدیث از احادیث کم نظیر مسلسل بالاباء است که 27 پدر و پسر در سند آن قرار گرفته‌اند. (عبد الحسین حائری) آغاز: الحمدلله الذی اکمل بنبيه احمد نظام الدین و شرح بوصیه علی صدرالدین ... قال سمعت رسول الله (ص) يقول و قد سئل بای لغة خاطبک ربک ليلة المعراج قال خاطبنی بلسان علی. انجام: قال راقمه و اتفق توضیح مالعله يحتاج الى التوضيح عجالة حال رقم الاخبار فی هذه التذكرة و لم اقف على شى من ذلك لاحد من السلف فان اصبت فببركات اهل البيت عليهم السلام و الله يقول الحق و هو يهدى السبيل [دنا 414/6-415 (5 نسخه)]

نسخه‌های خطی این اثر

7 نسخه
ردیف کتابخانه و مرکز نگهداری شماره نسخه کاتب تاریخ کتابت نوع خط برگ مشاهده
1
مؤسسه آیة الله بروجردی
قم
432/3 بی‌کاتب قرن 12 نسخ 7 شناسنامه ←
2
رضوی
مشهد
8945/1 بی‌کاتب احتمالاً قرن 12 نسخ 2 شناسنامه ←
3
دانشگاه
تهران
10841/31 محمد صالح حسینی طالقانی اواخر شوال 1129ق نسخ 3 شناسنامه ←
4
مجلس
تهران
6/2-طباطبائی سید اشرف بن سید حیدر الحسینی البازی 1239ق نستعلیق 2 شناسنامه ←
5
مجلس
تهران
1803/35 بی‌کاتب 1267ق نسخ 7 شناسنامه ←
6
دانشگاه
تهران
7058/4 کشنوی شعبان 1268ق - - شناسنامه ←
7
مرعشی
قم
2107/5 حسن بن علی یزدی کشنوی یزدی آخر شعبان 1268ق نستعلیق، نسخ 4 شناسنامه ←