الشذور الذهبیة و القطع الاحمدیة

● الشذور الذهبیة و القطع الاحمدیة / لغت / عربی به ترکی aš-šuḏūr-uḏ ḏahabīya wa-l qiṭā‘-ul aḥmadīyya صالح بن محمد sāleh ebn-e mohammad کتابی است در لغت ترکی، شامل یک «مقدمه»، چهار «رکن» و «خاتمه»؛ بدین ترتیب: مقدمه: فی بیان ما یحتاج الیه الشارع فی هذا الکتاب من کل معنی مستطاب ...؛ رکن 1. بیان المشتقات، در هشت باب؛ 2. بیان الاسماء؛ 3. بیان الضمائر و الاشارات و الادوات؛ 4. بیان الکلمات المشترکة بین العربیة و الترکیة فی الاستعمال؛ خاتمه: فی بیان الکلام و المرکب من المفردات المتفرقة من مصادر و افعال و اسماء و ادوات و مشترکک. منصور که یکی از بزرگان آن روزگار بوده از مؤلف خواسته که فرزندش احمد را آموزش دهد و ایشان پذیرفته و این کتاب را به نام همان احمد تألیف کرده و آن را «الشذور و الذهبیة و القطع الاحمدیة فی اللغة الترکیة» نام نهاده است. در مقدمه کتاب، چنین آمده: «... فجمع عندی فی تألیف هذه الرسالة نیف و ثلاثون کتابا فی اللغات المتخلفة ... مثل اختری الکبیر، و مرقات و نعمة الله و حلیمی چلبی و صحاح العجم و صحاح البیان و جواهر العقود و ابن ملک و تحفة الادب و سلسلة الذهب و دانستن و نصاب الصبیان و شرحه للسید الشریف الجرجانی و نصاب الفتیان و نسخة شاهدی و تحفة حسام و لغات الکلستان و ایضا ابیان انکلستان العربیة معا و شرحها و لغة ترکیة و نوائیة و لغات المثنوی لمللخنکار العربیة و مما من الله تعالی علی به فی تحریر هذه الرسالة ان یسر لی شرحی الکلستان بالعربی احدهما لسیدی علی و الآخر لسروری چلبی خوجه السلطان مصطفی بن السلطان سلیمان علیهم الرحمة و الرضوان و شرح دیباجة الکلستان ...». چند نسخه از این کتاب در «فهرست المخطوطات الترکیة العثمانیة» 4/3 آمده و تاریخ کتابت یکی از آنها سال 1128ق آمده است. نسخه‌هایی نیز در «سلسلة فهارس المکتبات الخطیة النادرة، المکتبة الوطنیة، فهرست المخطوطات العربیة، باریس» ص 693، و «المخطوطات العربیة فی مکتبة باریس الوطنیة»ص: 122 آمده و به ترتیب از ملا محمدصالح و محمد بن علی صالح دانسته شده است.(محمود مرعشی) آغاز: الحمدالله الذی شرف الانسان و زینه بالنطق و اللسان ... اما بعد، فیقول المبتهل الى الله تعالى بالاعضاء و الجوارح، الراجی عفو مولاء ابن محمد صالح، لما كان مما ينبغى للانسان ان يعرف كلام من يخاطبه ليعرف كلامه و يجاوبه و كان دولة زماننا هذا الدولة العثمانية و لغتهم اللغة التركية