الشافیة فی الصرف

● الشافیة فی الصرف / صرف / عربی aš-šāfīya fī-ṣ-ṣarf ابن حاجب، عثمان بن عمر، 570؟ - 646؟ قمری ebn-e ḥājeb, ‘osmān ebn-e ‘omar (1175 - 1249) رساله‌ای متوسط و بسیار معروف در صرف عربی است که ابتدا علم صرف را تعریف می‌کند و سپس اصول ابنیه اسم و فعل را می‌آورد و در ذیل آنها مباحث صرفی را شرح و تحلیل می‌نماید. این رساله مورد توجه ادیبان واقع شده و شروح و حواشی بسیاری بر آن نگاشته‌اند. آغاز: بسمله الحمدلله رب العالمین ... و بعد فقد سالنی من لایسعنی مخالفته ان الحق بمقدمتی فی الاعراب مقدمه فی التصریف و مقدمه فی الخط علی نحوها فاجبته ... انجام: و أما الحروف فلم یکتب منها بالیاء غیر بلی و الی و علی و حتی. چاپ: کلکته، 1805م؛ دهلی 1278 و 1291 و 1310 و 1321 ص183؛ کانپور، 1278، ص184 و 1891م؛ آستانه 1850 و 1885؛ در مصر به چاپ سنگی [الذریعة 40/2 و 5/3 و 123/13؛ منهاج الصلاح و 117/13-123 و 164/23 و 18/24؛ ریحانة الأدب 283/4؛ مشار عربی 942؛ کشف الظنون 1020/2؛ معجم المطبوعات 71/1؛ الاوقاف العامة موصل 58/2؛ دنا 313/6- 318 (158 نسخه)] شرح و حواشی: 1- شرح الشافية؛ ابن حاجب، عثمان بن عمر (570-646) 2- شرح الشافية؛ رضی الدین استرآبادی، محمد بن حسن (-686) 3- شرح الشافية؛ یزدی، ملا خضر (-8) 4- شرح الشافية = شرح نظام؛ نظام الاعرج، حسن بن محمد (-728) 5- شرح الشافية؛ جاربردی، احمد بن حسن (-746) 6- شرح الشافية؛ نقره کار، عبدالله بن محمد (706-776) 7- الوافية فى شرح الشافية؛ شیرازی، احمد بن محمد (-9) 8- حاشية شرح الشافية؛ ابن جماعه، محمد بن ابی بکر (749-819) 9- الصافية فی شرح الشافية؛ قره سنان، یوسف بن عبدالملک (-885) 10- المناهج الكافية في شرح الشافية؛ انصاری، زکریا بن محمد (826-926) 11- شرح الشافية؛ عصام الدین اسفراینی، ابراهیم بن محمد (873-951) 12- شرح الشافية؛ حسینی، محمد حسین بن محمد (-11) 13- العافية في شرح الشافية؛ قریشی عظیم آبادی، محمد سعید (-11) 14- شرح الشافية؛ کربلائی، محمد علی (-12) 15- القيود الوافية فى شرح الكافية و الشافية؛ عبدالباقی بن محمد حسین (-12) 16- الدرة الثمينة؛ مدنی، علی خان بن احمد (1052-1118) 17- شرح الشافية فى الصرف = شرح شافیه؛ مازندرانی، محمد هادی بن محمد صالح (-1120) 18- شرح شرح النظام؛ مازندرانی، محمد هادی بن محمد صالح (-1120) 19- شرح الشافية = العجالة؛ فارسی، محمد بن محمد (-1134) 20- الوافية فى نظم الشافية؛ حسینی سیفی، محمد بن محمد مهدی (-1150) 21- توشيح الوافية بمعان كافية؛ قزوینی، محسن بن محمد طاهر (-1150) 22- شرح الشافية؛ همدانی، محمد هادی (-13) 23- شرح الشافية؛ ابن زهرى گیلانی، محمد جعفر بن محمد صالح (-13) 24- حاشية شرح الشافية؛ نراقی، مجدالدین بن ابوالقاسم (-14) 25- مسلک الدرین و مشرق النورین؛ حسینی کاشانی، محمد حسن بن محمد (-14) 26- شرح شرح النظام؛ شیخ کبیر، محمد حسن بن صفر علی (-1345) 27- كلمة الملوک فی شرح الشافية؛ مداح وصاف 28- شرح الشافية؛ سید عبدالله 29- وجيزة التصريف؛ عرب، ابن عباس 30- حاشية الشافية؛ خلخالی، علیقلی 31- کشف النظام = حاشية شرح الشافية؛ موسوی بیدلی کوه گیلانی، محمد علی بن محمد معصوم 32- من لا يحضره الاديب = شرح شافیه؛ شیرازی، ابوالحسن بن محمد باقر 33- شرح الشافية فى الصرف؛ صلاحی، درویش عبدالله 34- حاشية الشافية (2 عنوان) 35- حاشية شرح الجاربردى على الشافية 36- شرح الشافية (15 عنوان) 37- شرح الوافية فى نظم الشافية 38- العافية في شرح الشافية