شناسنامه کتابشناختی اثر
سلسلة الذهب
selselat-oz zahab
پیوند کوتاه:
/w/36398
شناسه یکتا در پایگاه فهارس: #36398
پدیدآور / مؤلف:
جامی، عبدالرحمن بن احمد
تاریخ و سده تألیف:
876 هـ.ق
مأخذ فهرستنویسی:
فنخا، ج 18، ص 325
تا 334
زبان و قالب:
فارسی
ردههای موضوعی:
شعر
معرفی و مشخصات کتابشناختی اثر (در مأخذ فنخا)
ششمین مثنوی از «هفت اورنگ» جامی است که به وزن «هفت پیکر» سروده شده و در آن مطالب عرفانی و تربیتی به شیوه حکایت و تمثیل آمده است. این مثنوی در سه دفتر نظم شده: دفتر 1. در عرفان و اخلاق و کلام و در پایان بخشی به نام «اعتقاد نامه» دارد که به نام پسر استاد خود، یعنی پسر خواجه عبیدالله احرار، سروده، تاریخ سرودن اول ذیقعده 876ق است. آغاز: «لله الحمد قبل كل كلام ×× بصفات الجلال و الاكرام»، انجام: «ور بماند جواد عمر از سیر ×× ختم الله لى بما هو خير»؛ دفتر 2. در عشق روحانی، به سال 890 سروده شده، آغاز: «بشنو ای گوش برفسانه عشق ×× از صریر قلم ترانه عشق»، انجام: «هم بدین حرف این خجسته کلام ×× ختم شد و السلام و الاكرام»؛ دفتر 3. وی این دفتر را به نام پادشاه عثمانی بایزید دوم (ش 886 تا 918ق) در آئین کشورداری، در پانصد بیت سرود، برخی نام این مثنوی را از روی شعر زیر «تحفه شاهی» نهادهاند: «لیک از آنجا که تحفه شاهست ×× یاد کرد کمین هوا خواهست»، آغاز: «حمد ایزد نه کار تست ای دل ×× هر چه کار تو بار تست ای دل»، انجام: «بر همین نکته ختم شد مقصود ×× لله الحمد و العلى و الجود».
آغاز اثر
« لله الحمد قبل كل كلام ×× بصفات الجلال و الاكرام »
انجام اثر
« بر همین نکته ختم شد مقصود ×× لله الحمد و العلی و الجود »
سوابق و چاپهای اثر
مشار فارسی، ج3، صص3054-3055؛ لاهور، سنگی، 1345ق/1927م، وزیری بزرگ، 435ص؛ هند، مطبع حیدری، 1289ق، 466ص (درهامش)؛ کانپور، سنگی، 1874م، وزیری، 467ص
مآخذ و منابع کتابشناسی اثر
دنا 176/6 - 181 (158 نسخه)
نسخههای منزوی 2914/4 - 2920 و 325/2
الذریعة 188/9 و 216/12 و 210/29
کشف الظنون 996/2
مشترک پاکستان 528/7
مكتبة امیرالمؤمنین 415/2 و 416/2
متن فنخا (فهرستگان نسخههای خطی ایران (فنخا))
● سلسلة الذهب / شعر / فارسی
selselat-oz zahab
جامی، عبدالرحمن بن احمد، 817 - 898 قمری
jāmī, ‘abd-or-rahmān ebn-e ahmad (1415 - 1493)
تاریخ تألیف: اول ذیقعده 876ق
ششمین مثنوی از «هفت اورنگ» جامی است که به وزن «هفت پیکر» سروده شده و در آن مطالب عرفانی و تربیتی به شیوه حکایت و تمثیل آمده است. این مثنوی در سه دفتر نظم شده: دفتر 1. در عرفان و اخلاق و کلام و در پایان بخشی به نام «اعتقاد نامه» دارد که به نام پسر استاد خود، یعنی پسر خواجه عبیدالله احرار، سروده، تاریخ سرودن اول ذیقعده 876ق است. آغاز: «لله الحمد قبل كل كلام ×× بصفات الجلال و الاكرام»، انجام: «ور بماند جواد عمر از سیر ×× ختم الله لى بما هو خير»؛ دفتر 2. در عشق روحانی، به سال 890 سروده شده، آغاز: «بشنو ای گوش برفسانه عشق ×× از صریر قلم ترانه عشق»، انجام: «هم بدین حرف این خجسته کلام ×× ختم شد و السلام و الاكرام»؛ دفتر 3. وی این دفتر را به نام پادشاه عثمانی بایزید دوم (ش 886 تا 918ق) در آئین کشورداری، در پانصد بیت سرود، برخی نام این مثنوی را از روی شعر زیر «تحفه شاهی» نهادهاند: «لیک از آنجا که تحفه شاهست ×× یاد کرد کمین هوا خواهست»، آغاز: «حمد ایزد نه کار تست ای دل ×× هر چه کار تو بار تست ای دل»، انجام: «بر همین نکته ختم شد مقصود ×× لله الحمد و العلى و الجود».
آغاز: لله الحمد قبل كل كلام ×× بصفات الجلال و الاكرام
انجام: بر همین نکته ختم شد مقصود ×× لله الحمد و العلی و الجود
چاپ: مشار فارسی، ج3، صص3054-3055؛ لاهور، سنگی، 1345ق/1927م، وزیری بزرگ، 435ص؛ هند، مطبع حیدری، 1289ق، 466ص (درهامش)؛ کانپور، سنگی، 1874م، وزیری، 467ص
[دنا 176/6 - 181 (158 نسخه)؛ نسخههای منزوی 2914/4 - 2920 و 325/2؛ الذریعة 188/9 و 216/12 و 210/29؛ کشف الظنون 996/2؛ مشترک پاکستان 528/7؛ مكتبة امیرالمؤمنین 415/2 و 416/2]
نسخههای خطی این اثر
158 نسخه| ردیف | کتابخانه و مرکز نگهداری | شماره نسخه | کاتب | تاریخ کتابت | نوع خط | برگ | مشاهده |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 121 |
رضوی
مشهد
|
11110/1 | محمد صادق خالدی | 1241ق | نستعلیق | - | شناسنامه ← |
| 122 |
رضوی
مشهد
|
16413 | بیکاتب | جمادی الثانی 1243ق | نستعلیق | 145 | شناسنامه ← |
| 123 |
رجائی مغزی (کتابخانه)
مشهد
|
بدون شماره/2 | بیکاتب | 6 شوال 1244ق | - | - | شناسنامه ← |
| 124 |
مجلس
تهران
|
10577 | محمد زکی | 1246ق | نستعلیق | 169 | شناسنامه ← |
| 125 |
مجلس
تهران
|
2677/2 | عبدالوهاب | 1265ق | نستعلیق | 203 | شناسنامه ← |
| 126 |
ملک
تهران
|
4884 | اسماعیل ذبیح العرفاء | ربیع الاول 1285ق | نستعلیق | 197 | شناسنامه ← |
| 127 |
رضوی
مشهد
|
8433 | بیکاتب | 1294ق | نستعلیق | 146 | شناسنامه ← |
| 128 |
دانشگاه
تهران
|
3027 | نورعلی شاه بن حاجی ملا اسماعیل حکمی الهی سبزواری | چهارشنبه 18 ذیقعده 1314ق | نستعلیق | 281 | شناسنامه ← |
| 129 |
مجلس
تهران
|
2735/5 | محمد عظیم خان منشی دربار هرات پسر محمد اسماعیل خان | 1315ق | نستعلیق | 80 | شناسنامه ← |
| 130 |
رضوی
مشهد
|
26544 | بیکاتب | 1342ق | نستعلیق | - | شناسنامه ← |
| 131 |
الهیات
مشهد
|
725 | شیخ علیرضا بن محمد علی | شعبان و رمضان 1346ق | نستعلیق | 235 | شناسنامه ← |
| 132 |
الهیات
مشهد
|
251 | بیکاتب | بیتاریخ | نستعلیق | 46 | شناسنامه ← |
| 133 |
دانشگاه
تهران
|
10486 | بیکاتب | بیتاریخ | نستعلیق | 230 | شناسنامه ← |
| 134 |
دانشگاه
تهران
|
10892/2 | بیکاتب | بیتاریخ | نسخ | 10 | شناسنامه ← |
| 135 |
سپهسالار
تهران
|
2120 | میر علی کاتب | بیتاریخ | نستعلیق | 23 | شناسنامه ← |
| 136 |
رضوی
مشهد
|
26390 | بیکاتب | بیتاریخ | نستعلیق | - | شناسنامه ← |
| 137 |
ملی
تهران
|
17958 | بیکاتب | بیتاریخ | - | 210 | شناسنامه ← |
| 138 |
مولوی
مشهد
|
251 | نامشخص | - | - | - | شناسنامه ← |
| 139 |
ملی
تهران
|
17448 | بیکاتب | بیتاریخ | - | - | شناسنامه ← |
| 140 |
ملی
تهران
|
20114 | بیکاتب | بیتاریخ | - | - | شناسنامه ← |
| 141 |
ملی
تبریز
|
3623/5 | بیکاتب | بیتاریخ | نستعلیق | - | شناسنامه ← |
| 142 |
ملی
تبریز
|
3638/1 | بیکاتب | بیتاریخ | - | - | شناسنامه ← |
| 143 |
مسجد اعظم
قم
|
1473/1 | بیکاتب | بیتاریخ | تحریری، بیکا، بیتا | - | شناسنامه ← |
| 144 |
مرعشی
قم
|
258/1 | بیکاتب | بیتاریخ | نستعلیق | - | شناسنامه ← |
| 145 |
ملی
تهران
|
18897 | بیکاتب | بیتاریخ | - | 226 | شناسنامه ← |
| 146 |
تربیت
تبریز
|
22 | بیکاتب | بیتاریخ | - | - | شناسنامه ← |
| 147 |
ملی
تهران
|
6270 | بیکاتب | بیتاریخ | نستعلیق | 86 | شناسنامه ← |
| 148 |
نوربخش
تهران
|
221/1 | بیکاتب | بیتاریخ | نستعلیق | - | شناسنامه ← |
| 149 |
شیخ علی حیدر
مشهد
|
59/1 | بیکاتب | بیتاریخ | نستعلیق | 75 | شناسنامه ← |
| 150 |
مجلس
تهران
|
23/1 معیری | بیکاتب | بیتاریخ | - | 120 | شناسنامه ← |