سرگذشت یک ساله

● سرگذشت یک ساله / تاریخ / فارسی sargozašt-e yek sāla زنجانی، احمد بن عنایت الله، 1308 - 1393 قمری zanjānī, ahmad ebn-e ‘enāyat-ol-lāh (1891 - 1973) اثری است بسیار سودمند. مؤلف در این کتاب سرگذشت یک سال زندگی خود را (از یک‌شنبه 11 ذیقعده 1331 تا دهه دوم ذیحجه 1332) به مرور نوشته و جزئیات و بسیاری از کارهای عادی و روزمره زندگی آن روز را در طی آن شرح داده است. او سپس چهل و پنج سال بعد در سال 1377 در نثر کتاب تجدید نظر نمود و توضیحات و مطالبی سودمند در کنار برگ‌ها افزود (ش 137 نسخه‌ها). این اثر همچنان که گفته شد به خاطر آن که آینه‌ای گویا و زنده از محیط زندگانی 65 سال پیش کشور ما و هم تصویری روشن از وضع مدارس و حوزه‌های علمی و «روحانیت» در آن دوران است (با آن‌که به گفته مؤلف بزرگوار در یادداشت پایان نسخه: نثر فارسی آن گاه آمیخته به اصطلاحات ترکی و محلی است)، از رهگذر بررسی تاریخ اجتماعی دوره‌های اخیر بسیار ارزنده و مغتنم است. جز آن مطالبی نیز که در بررسی مجدد کتاب در مورد اعلام یاد شده در متن و سرگذشت و وفیات آنان نوشته شده برای کسانی که در تاریخ و جهات دیگر مربوط به شهر زنجان بررسی و مطالعه می‌کنند بسی سودمند تواند بود.