السرائر الحاوى لتحریر الفتاوی

● السرائر الحاوى لتحریر الفتاوی / فقه / عربی sarā’ir-ul ḥāwī li-taḥrīr-il fatāwī ابن ادریس، محمد بن احمد، 543 - 598 قمری ebn-e edrīs, mohammad ebn-e ahmad (1149 - 1202) تاریخ تألیف: 588ق مشتمل است بر یک دوره کامل فقهی از (طهارت تا دیات) که ارزش و اعتبارش از قرن‌ها همچنان به قوت خود باقی می‌باشد. افزون بر ارزش فقهی آن، به واسطه آخرین بابش موسوم به «مستطرفات» که شامل گزیده‌ای از کتب مشیخه و روات است ارزش حدیثی قابل توجهی دارد. مؤلف به طور اجمال اشاره به ادله مسائل و اقوال و فتاوای فقهای شیعه و بعضاً اهل سنت می‌نماید. او در مقدمه شمه‌ای از فضیلت علم و کتاب بیان کرده و چنین نگاشته است: «فان الکتاب نعم الذخر و العقد و نعم الجلیس ... و نعم الانیس فی ساعة الوحدة و نعم المعرفة ببلاد الغربة و نعم القرین و الدخیل و الوزیر و النزیل و الکتاب وعاء ملیء علماً...». شهرت ابن ادریس بیشتر به خاطر انتقادهای شدید او از شیخ طوسی بوده است و این امر موجب نکوهش فقهای متأخر گردید. ابن ادریس با این انتقاد سنت دیرینه تقلید از آرای شیخ طوسی را شکست و آزاداندیشی را برای فقهای امامیه به ارمغان آورد. وی در نقد آراء شیخ بسیار سرسختی به خرج می‌داد و او را به طور مستقیم و غیر مستقیم به پیروی از امام شافعی متهم می‌کرد. (براتعلی غلامی مقدم) آغاز: بسمله الحمدلله الذی خلق الانسان فعدله وعلمه البیان ففضله و البسه الایمان فجلله ... انجام: و العفو عمن ظلمک تمت الاحادیث المنتزعة من کتاب العیون و المحاسن قال محمد بن ادریس مصنف هذا الکتاب الی ههنا یحسن الانقطاع ... و ان کان بحمدالله بهم یقتدی و علی امثالهم یحتذی غفر الله لنا و لهم و لجمیع المؤمنین آمین رب العالمین. چاپ: مشار 510 و 519؛ ایران، سنگی، 1270ق [الذریعة 155/12؛ ریحانة الأدب 377/7 و 378/7؛ کشف الحجب و الاستار ص 308]