زينة المجالس

● زينة المجالس = تحفة المجالس / گوناگون / فارسی zīnat-ol-majāles = tohfat-ol-majāles مجدی، محمد بن ابی طالب، ق 11 قمری majdī, mohammad ebn-e abī tāleb (- 17c) تاریخ تألیف: 1004ق مجموعه‌ای است مفصل در احوال و آثار پیشینیان و مقالات آنان و تاریخ ایران و اسلام که با مراجعه به آثار و مؤلفات پیشین فراهم آمده است؛ مجدی کتابش را به ده «جزو» قسمت کرده، و در هر جزو ده «فصل» نهاده به این قرار: جزو 1. مشتمل بر ده «فصل»: 1) معرفت آفریدگار تعالی و تقدس، 2) معجزات انبیا علیهم السلام، 3) کرامات اولیا و مقامات اصفیا، 4) تواریخ ملوک عجم و سلاطین ماتقدم که پیشدادیان گویند، 5) ذکر طبقه دویم از ملوک عجم (کیانیان)، 6) ذکر طبقه سیم که ملوک الطوائف باشند، 7) ذکر طبقه چهارم از پادشاهان عجم که ساسانیان باشند، 8) ذکر خلفای راشدین و مآثر ایشان، 9) ذکر خلافت امیرالمؤمنین حسن بن علی (ع) و سائر ائمه طاهرین، 10) ذکر حکومت ملوک بنی امیه؛ جزو 2. مشتمل بر ده «فصل»: 1) ذکر حکومت بنی عباس، 2) ذکر خلافت ابو جعفر منصور دوانقی، 3) ذکر خلافت هادی بن مهدی، 4) ذکر خلافت مأمون الرشید و وقایع حضرت علی بن موسی الرضا (ع)، 5) ذکر منازعه عزالدوله و سبکتکین و خلع عزالدوله و خلافت پسر او عبدالکریم، 6) ذکر پادشاهان اسلام که معاصر خلفای عباسی بوده اند، 7) ذکر حکومت طاهریه، 8) ذکر حکومت صفاریان، 9) ذکر حکومت سامانیان، 10) ذکر حکومت آل سبکتکین؛ جزو 3. مشتمل بر ده فصل: 1) ذکر آل بویه، 2) ذکر اسماعیلیان، 3) ذکر آل صباح، 4) ذکر آل سلجوق، 5) ذکر شعبه از آل سلجوق، 6) صفت عدل پادشاهان، 7) مطالعه سیر حمیده ملوک، 8) بیان حکایات دبیران، 9) بیان احوال مردم مآل اندیش، 10) بیان شمه از حکایات و لطایف ندما و شعرا؛ جزو 4. مشتمل بر ده فصل: 1) بیان معالجات غریبه، 2) ذکر احکام عجیب منجمان، 3) صفت شعراء و بعضی اشعار ایشان، 4) احوال مغنیان و سبب اختراع علم موسیقی، 5) بیان احوال زیرکان صاحب فطنت، 6) فواید حیا که رکنی از ایمان است، 7) ذکر حسن تواضع، 8) فضیلت علم و صفت عفو، 9) بیان صفت علو همت، 10) نوادر احکام معبران؛ جزو 5. مشتمل بر ده فصل: 1) فواید ادب، 2) بیان وجوب شفقت و رحمت بر زیردستان و رعایا، 3) ذکر تسلیم و توکل، 4) سخاوت و جوانمردی، 5) فواید ضیافت کردن، 6) فضیلت شجاعت، 7) فواید صبوری، 9) زهد و تقوی، 10) حزم و احتیاط؛ جزو 6. مشتمل بر ده فصل: 1) فواید جد و اجتهاد، 2) فضیلت خاموشی، 3) وفا و عهد و میثاق، 4) اصلاح ذات البین و احتراز از قطع رحم، 5) فضایل کتمان اسرار، 6) فایده انابت و دیانت، 7) بیان مکارم اخلاق، 8) فضیلت ثبات عزیمت و استقامت نیت، 9) فواید مشورت، 10) بیان اختلاف طبایع انسان؛ جزو 7. مشتمل بر ده فصل: 1) مذمت ارباب حقد و حسد، 2) نکوهش حرص و آز، 3) مذمت طمع، 4) ذکر دزدان و عیاران، 5) لطایف حکایت گدایان، 6) نکوهش کذب و دروغ، 7) بیان احوال پادشاهان ظالم، 8) مذمت بخل و امساک، 9) مذمت خلف و عده، 10) مذمت جهل و نادانی؛ جزو 8 مشتمل بر ده فصل: 1) مذمت درشت خویی، 2) مذمت خیانت، 3) مذمت اسراف، 4) خساست و دنائت، 5) نکوهش زنا و ناحفاظی، 6) نکوهش کفران نعمت، 7) مذمت غمز و سعایت، 8) نکوهش شتاب و تعجیل، 9) بیان احوال مردم بد اصل و بد اعتقاد، 10) ذکر عفایف پارسائی و نیکو سیرتی زنان خردمند؛ جزو 9. مشتمل بر ده فصل: 1) فواید خدمت ملوک، 2) بیان عواید خوف و رجاء و امید، 3) تأثیر دعوات، 4) غرایب نقالات، 5) فرج بعد الغم، 6) بیان احوال جمعی که بدست دزدان کشته شده اند، 7) ذکر مردمی که بچنگ سباع ضاره گرفتار شده‌اند، 8) ذکر طایفه که به بلای عاشقی و محبت گرفتار شده‌اند، 9) ذکر جماعتی که در ورطه هلاک و بوار افتاده‌اند و رهای یافتند، 10) عجایب قضا و قدر؛ جزو 10. مشتمل بر ده فصل: 1) بیان غرایب خلقت آدمیان، 2) ذکر بیان شهرهای ایشان و ربع مسکون و صفت آب و هوای هر بلده، و طول و عرض و مذاهب آنجا و جمع مال و جهات اکثر بلاد و تعریف میوه‌های آن و احوال بعضی از سکان ربع مسکون، 3) بیان بناهای عجیب و طلسمات غریب، 4) ذکر امور غریب و عجیب، 5) ذکر خواص سباع و وحوش، 6) احوال سباع ضاره و حشرات موذی، 7) باب عجائب و غرایب مرغان، 8) بیان بعضی از سخنان هزل‌آمیز، 9) ذکر سلطنت مغولان از ظهور چنگیزخان تا اوان زوال دولت چغتای در ایران، 10) ذکر دولت صفوی. (مایل هروی) آغاز: ثنای نامنتها و حمد نا محدود ×× بر آنسزاست که شده هر دو کون از او معمور/ بصد زبان اگرش سالها بگوئی حمد ×× بقدر عشر عشیری نباشدش مقدور ... انجام: حجام گفت خاموش باش که سر بریده سخن گوید. و الله اعلم بالصواب و ... چاپ: در تهران چندین بار به چاپ رسیده؛ مشار 2847/2 (نشانی 9 چاپ) [دنا 1289/5-1290 (74 نسخه)؛ نسخه‌های منزوی 670/1 و 4177/6؛ الذریعه 95/12 و 94/12؛ یادداشتهای قزوینی 57/5 از ص 777 روضات] شرح و حواشی: 1- زینة المجالس (منتخب) (2 عنوان)