نسخه آزمایشی پایگاه فهارس نسخه‌های خطی • دربردارنده بیش از ۷۶ هزار اثر و ۴۳۸ هزار نسخه خطی
شناسنامه کتاب‌شناختی اثر

اختیارات الایام (صغیر)

عنوان پیراسته: اختیارات الایام
ixtīyārāt-ul ayyām (saqīr)
98 نسخه ثبت‌شده از قرن 11 تا 13 هـ.ق
مشاهده فهرست نسخه‌ها ↓
/w/3496
شناسه یکتا در پایگاه فهارس: #3496
تاریخ و سده تألیف: نامشخص
مأخذ فهرست‌نویسی:
فنخا، ج 2، ص 411 تا 418
زبان و قالب: فارسی
رده‌های موضوعی: پیشگویی

معرفی و مشخصات کتاب‌شناختی اثر (در مأخذ فنخا)

مرحوم مجلسی را سه کتاب به نام «اختیارات» هست، یکی بزرگ که مشتمل بر چهل «فصل» و «خاتمه» است دیگر متوسط که شامل سه «فصل» و «خاتمه» می‌باشد و سومی صغیر که حاوی دو «فصل» و «خاتمه» است. برخی را نظر بر آن است که او را دو اثر در این موضوع است و میانه و صغیر در واقع یک تألیف است که در برخی از نسخه‌ها کم و زیاد شده است و مرتب است بر 3 فصل و خاتمه: فصل 1. اختیار ایام ماه؛ فصل 2. اختیار ایام هفته؛ فصل 3. بیان امری چند که موجب دفع نحوست ایام و ساعات می‌شود؛ خاتمه در ترجمه حدیث شریفی است که مشتمل است بر احکام کسوف و خسوف و حوادث هر سال. «روضات الجنات» (ص 120) آورده است که در نسبت این کتاب به مجلسی مناقشه شده و این دو کتاب را از تألیفات محمد باقر بن محمد تقی لاهیجانی معاصر با مجلسی دانسته است، اما محدث نوری در رساله «فیض القدسی» نسبت این دو رساله را به مجلسی تمام می‌داند. استاد عبدالحسین حائری بنا به شواهد و قرائنی ثابت کرده‌اند که مؤلف کتاب محمد باقر بن محمد تقی نواب لاهیجی زنده در قرن 13 است نه محمد باقر بن محمد تقی مجلسی از قرن 11.
آغاز اثر
« بسمله. حمدله و صلاة. اما بعد چنین گوید احقر عبادالله محمدباقر بن محمدتقی عفی الله عن جرائمهما که این رساله‌ای است در بیان آنچه از احادیث معتبره از اهل بیت رسالت صلوات الله علیهم معلوم می‌شود از سعادت و نحوست ایام هفته ... فصل اول در روز اول هر ماه در اختیار ایام ماهست »
انجام اثر
« و در هر سال که در ماه ذیحجه ماه بگیرد مرد بزرگی در مغرب بمیرد و مرد فاسقی و فاجری دعوای پادشاهی کند. »
سوابق و چاپ‌های اثر
مشار فارسی، ج1، صص189-190، تهران، سنگی، 1370ق.، خشتی، 120ص؛ همراه کتاب «مطارح الانظار»
مآخذ و منابع کتاب‌شناسی اثر
دنا 1: 431-433 (54 نسخه) نسخه‌های منزوی 218/1 الذریعة 367/1 شماره 917 فهرستواره منزوی 2780/5

متن فنخا (فهرستگان نسخه‌های خطی ایران (فنخا))

● اختیارات الایام (صغیر) / پیشگویی / فارسی ixtīyārāt-ul ayyām (saqīr) مجلسی، محمد باقر بن محمد تقی، 1037 - 1110 قمری majlesī, mohammad bāqer ebn-e mohammad taqī (1628 - 1699) مرحوم مجلسی را سه کتاب به نام «اختیارات» هست، یکی بزرگ که مشتمل بر چهل «فصل» و «خاتمه» است دیگر متوسط که شامل سه «فصل» و «خاتمه» می‌باشد و سومی صغیر که حاوی دو «فصل» و «خاتمه» است. برخی را نظر بر آن است که او را دو اثر در این موضوع است و میانه و صغیر در واقع یک تألیف است که در برخی از نسخه‌ها کم و زیاد شده است و مرتب است بر 3 فصل و خاتمه: فصل 1. اختیار ایام ماه؛ فصل 2. اختیار ایام هفته؛ فصل 3. بیان امری چند که موجب دفع نحوست ایام و ساعات می‌شود؛ خاتمه در ترجمه حدیث شریفی است که مشتمل است بر احکام کسوف و خسوف و حوادث هر سال. «روضات الجنات» (ص 120) آورده است که در نسبت این کتاب به مجلسی مناقشه شده و این دو کتاب را از تألیفات محمد باقر بن محمد تقی لاهیجانی معاصر با مجلسی دانسته است، اما محدث نوری در رساله «فیض القدسی» نسبت این دو رساله را به مجلسی تمام می‌داند. استاد عبدالحسین حائری بنا به شواهد و قرائنی ثابت کرده‌اند که مؤلف کتاب محمد باقر بن محمد تقی نواب لاهیجی زنده در قرن 13 است نه محمد باقر بن محمد تقی مجلسی از قرن 11. آغاز: بسمله. حمدله و صلاة. اما بعد چنین گوید احقر عبادالله محمدباقر بن محمدتقی عفی الله عن جرائمهما که این رساله‌ای است در بیان آنچه از احادیث معتبره از اهل بیت رسالت صلوات الله علیهم معلوم می‌شود از سعادت و نحوست ایام هفته ... فصل اول در روز اول هر ماه در اختیار ایام ماهست انجام: و در هر سال که در ماه ذیحجه ماه بگیرد مرد بزرگی در مغرب بمیرد و مرد فاسقی و فاجری دعوای پادشاهی کند. چاپ: مشار فارسی، ج1، صص189-190، تهران، سنگی، 1370ق.، خشتی، 120ص؛ همراه کتاب «مطارح الانظار» [دنا 1: 431-433 (54 نسخه)؛ نسخه‌های منزوی 218/1؛ الذریعة 367/1 شماره 917؛ فهرستواره منزوی 2780/5]

نسخه‌های خطی این اثر

98 نسخه
ردیف کتابخانه و مرکز نگهداری شماره نسخه کاتب تاریخ کتابت نوع خط برگ مشاهده
31
مجلس
تهران
17485 بی‌کاتب بی‌تاریخ - - شناسنامه ←
32
حججی
نجف آباد
8/3 بی‌کاتب بی‌تاریخ نسخ 2 شناسنامه ←
33
دارالحدیث
قم
321/2 بی‌کاتب بی‌تاریخ شکسته نستعلیق 9 شناسنامه ←
34
رضوی
مشهد
38670 اسماعیل بن عبدالله 1273ق نستعلیق 7 شناسنامه ←
35
رضوی
مشهد
20056 اسماعیل بن عبدالله خوانساری 1273ق نستعلیق 7 شناسنامه ←
36
مرعشی
قم
11252/4 حسن بن مرتضی تنکابنی 6 شوال 1262ق شکسته نستعلیق 30 شناسنامه ←
37
امام صادق
قزوین
134 محمد رضا بن کربلائی فرج الله زاج فروش جمادی الثانی 1260ق نستعلیق 95 شناسنامه ←
38
دارالحدیث
قم
89/2 بی‌کاتب 1259ق نسخ 25 شناسنامه ←
39
مرکز مطالعات
قم
485/2 زین العابدین ابن محمد حسینی دوشنبه 17 رجب 1259ق نستعلیق، نسخ 7 شناسنامه ←
40
الهیات
مشهد
14832/1 بی‌کاتب یک‌شنبه 7 محرم 1252ق نسخ 91 شناسنامه ←
41
مسجد اعظم
قم
2730/4 معصوم حسین نیشابوری صفر 1249ق نسخ 19 شناسنامه ←
42
مرکز مطالعات
قم
935/1 بی‌کاتب 1247ق نستعلیق 14 شناسنامه ←
43
رضوی
مشهد
ض10899 بی‌کاتب 1241ق نستعلیق - شناسنامه ←
44
طبسی
قم
460/1 بی‌کاتب 4 ذیحجه 1236ق نستعلیق 22 شناسنامه ←
45
گلپایگانی
قم
2670/6-14/120 بی‌کاتب جمعه 10 شوال 1235ق نستعلیق، شکسته 13 شناسنامه ←
46
گلپایگانی
قم
3361-17/141 محمد تقی بن محمد مقیم موسوی رضا توفیقی غره شوال 1230ق نسخ 31 شناسنامه ←
47
مسجد اعظم
قم
3408/7 بی‌کاتب 5 صفر 1225ق نستعلیق 15 شناسنامه ←
48
وزیری
یزد
809/2 بی‌کاتب ذیقعده 1219ق نستعلیق 13 شناسنامه ←
49
امام صادق
قزوین
1200 حسن خان بن بهرام خان بی‌تاریخ نسخ 13 شناسنامه ←
50
مسجد اعظم
قم
2682/4 بی‌کاتب قرن 13 نسخ 12 شناسنامه ←
51
مسجد اعظم
قم
2614/3 بی‌کاتب قرن 13 نستعلیق 13 شناسنامه ←
52
مسجد اعظم
قم
2950/3 بی‌کاتب قرن 13 نسخ 22 شناسنامه ←
53
مسجد اعظم
قم
2891 بی‌کاتب قرن 13 نستعلیق 9 شناسنامه ←
54
مسجد اعظم
قم
2245/4 بی‌کاتب قرن 13 نستعلیق 7 شناسنامه ←
55
گلپایگانی
قم
2272/3-12/162 بی‌کاتب قرن 13 نستعلیق 16 شناسنامه ←
56
گلپایگانی
قم
3353/2-17/133 بی‌کاتب قرن 13 نسخ 16 شناسنامه ←
57
الهیات
تهران
68/4 بی‌کاتب قرن 13 نسخ 4 شناسنامه ←
58
عبدالعظیم
تهران
658/6 بی‌کاتب قرن 13 نستعلیق 7 شناسنامه ←
59
مجلس
تهران
9/4 خوئی محمد علی بن محمد مهدی قرن 13 نسخ 38 شناسنامه ←
60
مجلس
تهران
13711/10 بی‌کاتب دوشنبه 2 صفر 1200ق نستعلیق 11 شناسنامه ←