نسخه آزمایشی پایگاه فهارس نسخه‌های خطی • دربردارنده بیش از ۷۶ هزار اثر و ۴۳۸ هزار نسخه خطی
شناسنامه کتاب‌شناختی اثر

زبدة البيان فی براهين احکام القرآن

zubdat-ul-bayān fī barāhīn-i ahkām-il-qur‘ān
212 نسخه ثبت‌شده از قرن 10 تا 14 هـ.ق
مشاهده فهرست نسخه‌ها ↓
/w/34413
شناسه یکتا در پایگاه فهارس: #34413
تاریخ و سده تألیف: 989 هـ.ق
مأخذ فهرست‌نویسی:
فنخا، ج 17، ص 583 تا 597
زبان و قالب: عربی
رده‌های موضوعی: فقه تفسیر
عناوین دیگر و هم‌تراز:
آیات الاحكام (āyāt-ul-aḥkām)

معرفی و مشخصات کتاب‌شناختی اثر (در مأخذ فنخا)

بهترین و معروف‌ترین کتاب عربی در مذهب شیعه در آیات الاحکام، این کتاب می‌باشد؛ مقدس اردبیلی نگارش‌های بسیار دیگری در فقه و کلام و جز آن دارد لیکن نامدارترین نگاشته‌های او همین «آیات الاحکام» می‌باشد که به ترتیب کتاب‌های فقه در هیجده کتاب از طهارت تا دیات مرتب گردیده و پیش از شروع به کتاب سوره فاتحه را تیمناً تفسیر کرده. این کتاب حاوی فوائد و تحقیقات بسیار می‌باشد. بحث‌های کلامی، اخلاقی و تاریخی نیز از ویژگی‌های آن است. از تفاسیر اهل سنت چون انوار التنزیل قاضی بیضاوی، کشاف زمخشری و مفاتیح الغیب فخر رازی هم استفاده می‌نماید و گاهی هم به رد و ایراد می‌پردازد.
آغاز اثر
« اعلم ان هنا فائدة لابد قبل الشروع فی المقصود من الاشارة اليها وهی ان المشهور بين الطلبة »
انجام اثر
« ثم على تقدير التخصيص ايضا لايبعد التعميم لفهم العلة فيستخرج الثانی فتأمل. »
سوابق و چاپ‌های اثر
تهران، مكتبة المرتضویه، با تصحیح محمد باقر بهبودی، 1386ق، 702ص؛ طهران، سنگی، خط احمد بن محمد حسین تفرشی، با حواشی فیض الله تفرشی و ...، 399ص، 1305ق؛ طهران، سنگی، دارای مقدمه‌ای در یک صفحه توسط خوانساری، 1368ق؛ قم، وزیری، در 2 جلد، 1375ش= 1417ق، توسط کنگره محقق اردبیلی؛ تهران، سنگی، 1305ق، وزیری بزرگ، 399+1صص
شروح، حواشی و منظومه‌ها (در فنخا)
حاشية زبدة البيان؛ ملامحمد رفیع (-10) مفاتیح الأحكام فی شرح آیات الأحكام؛ طباطبائی، محمد سعید بن قاسم (1012-1092) حاشية زبدة البيان فی تفسیر احکام القرآن = حاشية آيات الاحكام = التعليقات على زبدة البيان؛ تنکابنی، محمد بن عبدالفتاح (1040-1124) حاشية آيات الاحكام؛ جیلانی، محمد رفیع بن رفیع (-1245) حاشية زبدة البيان
مآخذ و منابع کتاب‌شناسی اثر
الذریعة 21/12 و 103/6 و 73/4 و 126/12 و 40/1-44 و 302/13 مشار عربی 6 معجم سركيس 423/1 ريحانة الأدب 369/5 إيضاح المكنون 609/1 و 609/2 ذخائر التراث العربی الاسلامی 329/1 مكتبة اميرالمؤمنين 620/2 و 631/2 دنا 1204/5-1210 (203 نسخه)

متن فنخا (فهرستگان نسخه‌های خطی ایران (فنخا))

● زبدة البيان فی براهين احکام القرآن = آیات الاحكام / فقه، تفسیر / عربی zubdat-ul-bayān fī barāhīn-i ahkām-il-qur‘ān = āyāt-ul-aḥkām مقدس اردبیلی، احمد بن محمد، - 993 قمری moqaddas-e ardabīlī, ahmad ebn-e mohammad (- 1585) تاریخ تألیف: 989ق بهترین و معروف‌ترین کتاب عربی در مذهب شیعه در آیات الاحکام، این کتاب می‌باشد؛ مقدس اردبیلی نگارش‌های بسیار دیگری در فقه و کلام و جز آن دارد لیکن نامدارترین نگاشته‌های او همین «آیات الاحکام» می‌باشد که به ترتیب کتاب‌های فقه در هیجده کتاب از طهارت تا دیات مرتب گردیده و پیش از شروع به کتاب سوره فاتحه را تیمناً تفسیر کرده. این کتاب حاوی فوائد و تحقیقات بسیار می‌باشد. بحث‌های کلامی، اخلاقی و تاریخی نیز از ویژگی‌های آن است. از تفاسیر اهل سنت چون انوار التنزیل قاضی بیضاوی، کشاف زمخشری و مفاتیح الغیب فخر رازی هم استفاده می‌نماید و گاهی هم به رد و ایراد می‌پردازد. آغاز: اعلم ان هنا فائدة لابد قبل الشروع فی المقصود من الاشارة اليها وهی ان المشهور بين الطلبة انجام: ثم على تقدير التخصيص ايضا لايبعد التعميم لفهم العلة فيستخرج الثانی فتأمل. چاپ: تهران، مكتبة المرتضویه، با تصحیح محمد باقر بهبودی، 1386ق، 702ص؛ طهران، سنگی، خط احمد بن محمد حسین تفرشی، با حواشی فیض الله تفرشی و ...، 399ص، 1305ق؛ طهران، سنگی، دارای مقدمه‌ای در یک صفحه توسط خوانساری، 1368ق؛ قم، وزیری، در 2 جلد، 1375ش= 1417ق، توسط کنگره محقق اردبیلی؛ تهران، سنگی، 1305ق، وزیری بزرگ، 399+1صص [الذریعة 21/12 و 103/6 و 73/4 و 126/12 و 40/1-44 و 302/13؛ مشار عربی 6؛ معجم سركيس 423/1؛ ريحانة الأدب 369/5؛ إيضاح المكنون 609/1 و 609/2؛ ذخائر التراث العربی الاسلامی 329/1؛ مكتبة اميرالمؤمنين 620/2 و 631/2؛ دنا 1204/5-1210 (203 نسخه)] شرح و حواشی: 1- حاشية زبدة البيان؛ ملامحمد رفیع (-10) 2- مفاتیح الأحكام فی شرح آیات الأحكام؛ طباطبائی، محمد سعید بن قاسم (1012-1092) 3- حاشية زبدة البيان فی تفسیر احکام القرآن = حاشية آيات الاحكام = التعليقات على زبدة البيان؛ تنکابنی، محمد بن عبدالفتاح (1040-1124) 4- حاشية آيات الاحكام؛ جیلانی، محمد رفیع بن رفیع (-1245) 5- حاشية زبدة البيان

نسخه‌های خطی این اثر

212 نسخه
ردیف کتابخانه و مرکز نگهداری شماره نسخه کاتب تاریخ کتابت نوع خط برگ مشاهده
91
رضوی
مشهد
ض9539 بی‌کاتب قرن 12 نستعلیق، نسخ 83 شناسنامه ←
92
گلپایگانی
قم
1929-11/29 بی‌کاتب قرن 12، دو برگ اول وآخر نونویس در 12 جمادی الثانی 1345 نسخ 208 شناسنامه ←
93
رضوی
مشهد
8259 بی‌کاتب قرن 12 نسخ 38 شناسنامه ←
94
رضوی
مشهد
10642 بی‌کاتب قرن 12 نسخ 121 شناسنامه ←
95
گلپایگانی
قم
1562-9/114 بی‌کاتب قرن 11و 12 نسخ 325 شناسنامه ←
96
شیخ علی حیدر
مشهد
345 نامشخص - - - شناسنامه ←
97
ملی
شیراز
10-ز/642 بی‌کاتب جمادی الاول 1099ق نسخ 192 شناسنامه ←
98
امام عصر
شیراز
325 بی‌کاتب یک‌شنبه 25 ربیع الاول 1098ق نسخ 251 شناسنامه ←
99
بنیاد فارس‌شناسی
شیراز
29 حسن علی بن فخرالدین احمد بن علی اصطهباناتی 1097ق نسخ 221 شناسنامه ←
100
دائرة المعارف
تهران
1607-عکسی محمد صفی بن غازی جمادی الاول 1094ق ثلث 405 شناسنامه ←
101
مسجد اعظم
قم
363 محمد رفیع بن صفات الله نائینی شنبه 7 ربیع الثانی 1097ق نسخ 337 شناسنامه ←
102
رضوی
مشهد
10017 نور محمد بن محمد ولی صدیقی 23 شوال 1097ق نسخ 346 شناسنامه ←
103
رضوی
مشهد
37548 بی‌کاتب شنبه ربیع الاول 1095ق نسخ 272 شناسنامه ←
104
گلپایگانی
قم
7022-36/22 بی‌کاتب چهارشنبه 7 رجب 1095ق نسخ 268 شناسنامه ←
105
ادبیات
تهران
470 معین الدین بن نعیم الدین شریف تبریزی پنج شنبه 26 ذیقعده 1093ق نسخ - شناسنامه ←
106
گوهرشاد
مشهد
1230 علیرضا بن میر عبدالفتاح حسینی جورقی قهاب پنج شنبه 5 جمادی الثانی 1093ق، دارای یک سرلوح نسخ - شناسنامه ←
107
مدرسه جعفریه
قائن
1 رجبعلی بن غیاث الدین پنج شنبه 12 ذیقعده 1093ق نسخ 256 شناسنامه ←
108
الهیات
تهران
33 نجف بن رمضان جمادی الاول 1093ق نسخ - شناسنامه ←
109
فحول قزوینی
قزوین
بدون شماره علی رضا بن رستم بابانی پنج شنبه 12 جمادی الثانی 1092ق - - شناسنامه ←
110
روضاتی
اصفهان
58 عبدالله بن ابی القاسم 17 رجب 1091ق نسخ - شناسنامه ←
111
ملی
تهران
482 جعفر بن علی دشتی 1089ق نسخ 196 شناسنامه ←
112
فیضیه
قم
598 محمد مقیم بن یوسف 1088ق نستعلیق 282 شناسنامه ←
113
مجلس
تهران
3743 حسن بن شاه نرنقنری 1088ق نسخ 578 شناسنامه ←
114
مرکز احیاء
قم
1985 محمد رشید بن علیخان شنبه 21 رجب 1086ق نستعلیق 568 شناسنامه ←
115
مرعشی
قم
7024 عبدالجواد بن محمد تقی طالقانی 20 جمادی الاول 1088ق نسخ 253 شناسنامه ←
116
ملک
تهران
188 محمد رضا بن محمد علی اردوبادی 1088ق نسخ 274 شناسنامه ←
117
خاتم الانبیاء
بابل
123 بی‌کاتب شنبه 28 ذیقعده 1088ق نسخ 280 شناسنامه ←
118
مرعشی
قم
2003 عکسی نامشخص - - - شناسنامه ←
119
سپهسالار
تهران
2050 بی‌کاتب 1087ق نسخ 307 شناسنامه ←
120
وزیری
یزد
16 بی‌کاتب 1085ق نسخ 311 شناسنامه ←