روضات المزهرات فی العمل بربع المقنطرات

● روضات المزهرات فی العمل بربع المقنطرات / اسطرلاب / عربی rawḍāt-ul muzharāt fī-l ‘amal bi-rub‘-il muqanṭarāt مزی، محمد بن احمد، 690 - 750 قمری mezzī, mohammad ebn-e ahmad (1292 - 1350) این رساله دارای یک «مقدمه» و 35 «باب» است: مقدمه در تعریفات (= رسوم) و شرح اصطلاحاتی از قبیل: خط مشرق و مغرب، مقنطرات، افق، سمت الرأس و جز اینها، باب اول در معرفت اخذ ارتفاع (دستور به دست آوردن ارتفاع) و باب آخر در معرفت درجه شمس است در برج خویش. مؤلف می‌گوید: «درجه شمس را باید در آغاز می‌آوردم زیرا که همه ابواب وابسته به آن است اما از آنجا که من عزم قطعی بر تألیف این رساله نداشتم آن را ننوشته بودم تا به در خواست یکی از ذوی الحقوق به نوشتن این باب پرداختم خاصه اینکه می‌دیدم جداولی که مؤلفان رسائل جیب برای نشان دادن درجه شمس ساخته‌اند نادرست و پر خلل است». (عبدالحسین حائری) آغاز: الحمدلله مانح الانعام على الدوام ... و بعد فانه لما كان علم الوقت مندو با اليه و المعومل فی شروط صحة الصلوة عليه وجب شرح التوصل اليه با سهل الا آلات و هو ربع الدائرة الموضوع عليه المقنطرات ... و قد رتبت هذه الرساله على مقدمة و خمسه و ثلاثين بابا. انجام: و طريق العمل به ان تعرف سنى التاريخ الرومي بالسنة التي انت فيها و زد عليها و احدا و اسقط المجتمع فان بقى واحداً فاستعمل الجدول الاول و ان بقى اثنينى يفاستعمل الجدول الثانى ... و ان بقى اربعه فاستعمل الجدول ربع و لیکن هذا آخر الكلام و آخر الرساله و الله تعالى اعللم بغيبه و احكم بالصواب و الحمدلله رب العالمين. [دنا 978/5]