روح الاحباب و روح الالباب فی شرح الشهاب

● روح الاحباب و روح الالباب فی شرح الشهاب / شرح حدیث / فارسی rawh-ol ahbāb va rūh-ol albāb fī š.-eš šahāb ابوالفتوح رازی، حسین بن علی، 552- قرن 6 قمری ab-ol-fotūh-e rāzī, hoseyn ebn-e ‘alī (1158 - 12c) وابسته به: شهاب الاخبار فی الحکم و الامثال و الآداب؛ قضاعی، محمد بن سلامه (-454ق) این کتاب را چنان که قمی در فهرست خود می‌گوید با تفسیرش نزد او خوانده و از آن به همین نام یاد کرده و نگفته است به کدام زبان است، چنانکه تفسیرش را هم نگفته به چه زبان است. ابن شهر آشوب از آن با نام «شرح الشهاب» یاد کرده و نمی‌گوید فارسی است یا عربی با اینکه تفسیرش را می‌نویسد به فارسی است. در النقض (ص 51) دارد: شرح الشهاب النبوی. در مجالس المؤمنین از این گزارش یاد نشده است. گذشته از دانشمندان سنی که در مستدرک و کشف الظنون (71: 2) یاد شده تنی چند از فرزانگان شیعی نیز به گزارش این کتاب پرداخته‌اند: 1. سید ضیاءالدین فضل الله بن علی بن علی بن عبیدالله حسنی راوندی کاشانی به نام ضوء الشهاب فی شرح الشهاب (فهرست قمی ص 10؛ روضات 445 و 492) که در بحار بسیاری از آن آورده شد؛ 2. افضل الدین شیخ حسن بن علی بن احمد ماهابادی استاد استاد منتجب الدین که «شرح الشهاب» دارد (قمی ص 5؛ روضات 171 و 445)؛ 3. برهان الدین ابوالحرث محمد بن ابی الخیر علی بن ابی سلیمان ظفر حمدانی قزوینی که «شرح الشهاب» دارد (قمی ص 11؛ روضات 445)؛ 4. قطب الدین سعید بن هبة الله راوندی (- 573ق) که «ضیاءالشهاب فی شرح الشهاب» دارد (قمی ص 7؛ ابن شهر آشوب ص 48؛ روضات ص 445)؛ 5. ابوالفتوح رازی به نام «روح الاحباب و روح الالباب» (مستدرک 367: 3) در نامه‌ای که شاگرد مجلسی به او می‌نویسد دارد: «شروح الشیخ ابی الفتوح المفسر علی کتاب شهاب الاخبار» (ص 174 اجازات بحار). این نسخه ما به گواهی صفحه عنوان همین روح الاحباب رازی باید باشد مگر این‌که در مستدرک (487: 3) از ریاض سخنی از رازی در روح الاحباب در دنبال گزارش «ان الله لیؤید هذا الدین بالرجل الفاجر» آورده شده که در نسخه ما در برگ 187پ آن که جای آن است دیده نمی‌شود. این نسخه در متن هم با نسخه‌های شهاب الاخبار ش 502/5 و 1075 یکی نمی‌باشد و نسخه دیگری از شهاب در آن گزارش شده است. این نسخه ما ترجمه و گزارش هر دو است و خبرهایی مرسل به فارسی یا عربی در میانه گزارش در آن آمده است. در دنبال گزارش «القرآن غنی لا فقر بعده و لاغنی دونه» از «سوره حمد» به روش اخباری شیعی تفسیر می‌کند و سپس خواص و فضایل سوره‌های قرآن را از روی خبرهای شیعی می‌آورد (گ 45پ-58ر) در همینجا (گ 56پ) دارد: «و خواجه ابو جعفر طوسی رحمة الله علیه در نهایتشان آورده است که الم تر کیف و لا یلاف را یکسوره خوانند و همچنین و الضحی و الم نشرح». در گزارش «الانبیاء قادة و الفقهاء سادة و مجالستهم زيادة» این شعر را آورد (68ر): هر آنکو زاغ باشد رهنمایش ×× بگورستان بود همواره جایش. (دانش پژوه)