نسخه آزمایشی پایگاه فهارس نسخه‌های خطی • دربردارنده بیش از ۷۶ هزار اثر و ۴۳۸ هزار نسخه خطی
شناسنامه کتاب‌شناختی اثر

الرشاد فی شرح الارشاد

ar-rašād fī š.-il iršād
13 نسخه ثبت‌شده از قرن 9 تا 13 هـ.ق
مشاهده فهرست نسخه‌ها ↓
/w/33076
شناسه یکتا در پایگاه فهارس: #33076
پدیدآور / مؤلف: جرجانی، محمد بن علی
تاریخ و سده تألیف: 823 هـ.ق
مأخذ فهرست‌نویسی:
فنخا، ج 16، ص 660 تا 661
زبان و قالب: عربی
رده‌های موضوعی: نحو
عناوین دیگر و هم‌تراز:
شرح ارشاد الهادی (š.-u iršād-il hādī)
محل تألیف: شیراز (کنار مرقد پدرش)
اثر مرتبط / وابسته به: ارشاد الهادی فی النحو؛ تفتازانی، مسعود بن عمر (722-792ق)

معرفی و مشخصات کتاب‌شناختی اثر (در مأخذ فنخا)

شرح مزجی نیکویی است بر «الارشاد الهادی نحو الرشاد» تألیف سعدالدین تفتازانی. بر ارشاد الهادی شروح چندی نوشته شده که عمده آنها عبارت است از شرح علاءالدین علی بن محمد بن مسعود بسطامی معروف به مصنفک (803-875ق) و شرح شمس الدین محمد بن محمد بخاری موسوم به «المرشد» و شرح امیرجان تبریزی مسمی به «توضیح الارشاد لارشاد العباد» و همین شرح حاضر از تألیفات شمس الدین محمد فرزند میر سید شریف جرجانی عالم معروف، که علاوه بر آن دو رساله از تألیفات پدرش را در منطق موسوم به صغری و کبری به عنوان الغرة و الدرة تعریب نموده است. متن در یک «مقدمه» و سه «قسم» است. او شرح دیگری هم بر همین کتاب به نام «المرشد» دارد. او در دیباچه تفتازانی را می‌ستاید.
آغاز اثر
« نحوک تصریف النواظر الناظرة و شطرک توجیه الوجوه الناضرة يا من حقق الكلمة الحسنى بكلامه ... اما بعد فيقول ... محمد بن شريف الحسيني ... ان مختصر الارشاد الهادي نحو الرشاد المنسوب الى ... المدعو بسعد التفتازانی ... قد فصل فيه لباب الاعراب لبه ... فحدانی ذلك الى ان اشرحه ... و سميته بالرشاد في شرح الارشاد »
انجام اثر
« حولا تخرجن او استفها ما نحو هل يذهبن اوعرضا نحن الا ينزلن او تمنيا نحو ليبيك يخرجن ولكن هذا آخر ما اردنا ايراده في شرح مختصر الارشاد؛ و قد تيسر في الفراغ من تسويده في العاشر من جمادى الاول سنة ثلاث و عشرين و ثمان مائة من الهجرة النبوية ... بشيراز المحفوظ في القبة الشريفة الشريفية الوالدية سلام الله على من حل فيها »
مآخذ و منابع کتاب‌شناسی اثر
کشف الظنون 67/1-68 الذريعة 234/11و 81/13 ريحانة الادب: 246/3 طبقات أعلام الشيعة: 120/4

متن فنخا (فهرستگان نسخه‌های خطی ایران (فنخا))

● الرشاد فی شرح الارشاد = شرح ارشاد الهادی / نحو / عربی ar-rašād fī š.-il iršād = š.-u iršād-il hādī جرجانی، محمد بن علی، - 838 قمری jorjānī, mohammad ebn-e ‘alī ( - 1435) وابسته به: ارشاد الهادی فی النحو؛ تفتازانی، مسعود بن عمر (722-792ق) تاریخ تألیف: 10 جمادی الاول 823ق؛ محل تألیف: شیراز (کنار مرقد پدرش) شرح مزجی نیکویی است بر «الارشاد الهادی نحو الرشاد» تألیف سعدالدین تفتازانی. بر ارشاد الهادی شروح چندی نوشته شده که عمده آنها عبارت است از شرح علاءالدین علی بن محمد بن مسعود بسطامی معروف به مصنفک (803-875ق) و شرح شمس الدین محمد بن محمد بخاری موسوم به «المرشد» و شرح امیرجان تبریزی مسمی به «توضیح الارشاد لارشاد العباد» و همین شرح حاضر از تألیفات شمس الدین محمد فرزند میر سید شریف جرجانی عالم معروف، که علاوه بر آن دو رساله از تألیفات پدرش را در منطق موسوم به صغری و کبری به عنوان الغرة و الدرة تعریب نموده است. متن در یک «مقدمه» و سه «قسم» است. او شرح دیگری هم بر همین کتاب به نام «المرشد» دارد. او در دیباچه تفتازانی را می‌ستاید. آغاز: نحوک تصریف النواظر الناظرة و شطرک توجیه الوجوه الناضرة يا من حقق الكلمة الحسنى بكلامه ... اما بعد فيقول ... محمد بن شريف الحسيني ... ان مختصر الارشاد الهادي نحو الرشاد المنسوب الى ... المدعو بسعد التفتازانی ... قد فصل فيه لباب الاعراب لبه ... فحدانی ذلك الى ان اشرحه ... و سميته بالرشاد في شرح الارشاد انجام: حولا تخرجن او استفها ما نحو هل يذهبن اوعرضا نحن الا ينزلن او تمنيا نحو ليبيك يخرجن ولكن هذا آخر ما اردنا ايراده في شرح مختصر الارشاد؛ و قد تيسر في الفراغ من تسويده في العاشر من جمادى الاول سنة ثلاث و عشرين و ثمان مائة من الهجرة النبوية ... بشيراز المحفوظ في القبة الشريفة الشريفية الوالدية سلام الله على من حل فيها [کشف الظنون 67/1-68؛ الذريعة 234/11و 81/13؛ ريحانة الادب: 246/3؛ طبقات أعلام الشيعة: 120/4]

نسخه‌های خطی این اثر

13 نسخه
ردیف کتابخانه و مرکز نگهداری شماره نسخه کاتب تاریخ کتابت نوع خط برگ مشاهده
1
مرعشی
قم
5587/2 حاجی بابا بن محمد 885ق نستعلیق 80 شناسنامه ←
2
مرعشی
قم
12651/1 مبارک شاه بن موافق الدین بغدادی آخر رمضان 895ق نسخ 64 شناسنامه ←
3
مجلس
تهران
313 محمد بن علی المطهر 10 شعبان 900ق نستعلیق 102 شناسنامه ←
4
گلپایگانی
قم
5051/3-25/105 سلطان بن علی بن بطال پنج‌شنبه 8 رجب 901ق نسخ 60 شناسنامه ←
5
مدرسه اسماعیلیه
شاهرود
81/5 بی‌کاتب جمادی الاول 907ق - - شناسنامه ←
6
حقوق
تهران
303/1 - ج ضیاء الدین بن محمد صادقی 29 جمادی الاول 972ق نستعلیق 70 شناسنامه ←
7
گلپایگانی
قم
378-2/198 بی‌کاتب قرن 10 نستعلیق 44 شناسنامه ←
8
رضوی
مشهد
25789 بی‌کاتب 1018ق نسخ - شناسنامه ←
9
رضوی
مشهد
12125/3 جان محمد بن جلال الدین شعبان 1049ق نستعلیق 55 شناسنامه ←
10
مرعشی
قم
8970 عزیزالله 1088ق نسخ 116 شناسنامه ←
11
دامغانی (آقای)
همدان
6 بی‌کاتب 1190ق نسخ - شناسنامه ←
12
معصومیه
قم
494/1 حسن رمضان 1235ق نسخ 134 شناسنامه ←
13
ملک
تهران
2889/2 بی‌کاتب ذیحجه 1276ق نسخ - شناسنامه ←