الرسالة المشقية فی الظنون الاجتهادية

● الرسالة المشقية فی الظنون الاجتهادية / اصول فقه / عربی ar-r.-ul mašqīya fī-z ẓunūn-il ijtihādīya لاهیجی، عبدالکریم بن محمد رضا، ق13 قمری lāhījī, ‘abd-ol-karīm ebn-e mohammad rezā ( - 19c) اهداء به: منوچهر خان حاکم اصفهان این کتاب را در باب ظنون اجتهادی از مباحث علم اصول فقه به تفصیل تمام نگاشته و در آن از مرحوم شیخ محمد تقی اصفهانی صاحب «هدایة المسترشدین، حاشیه معالم» (متوفای پانزدهم شوال 1248) یاد کرده و او را استاد خود خوانده، چنان‌که در «مقام سادس- مشترکات» می‌گوید: «فقول شیخنا الاستاد - نورالله مضجعه - یرتقی إلى عشرین» و در حاشیه می‌گوید: «شیخنا الاستاد محمد تقی. ره». در آغاز کتاب، فهرست مطالب آن را بصورت مستقل به دست داده و مقدمه‌ای نیز برای فهرست نگاشته است. مباحث این کتاب مفصل و با رد و ایراد بسیار می‌باشد و مشتمل بر چهار «سفر» است، بدین ترتیب: 1. معرفة الاجتهاد و المجتهد و حجیة ظنه؛ 2. الادلة الاربعة؛ 3. المشترکات؛ 4. العالم و الخاص. آغاز: آغاز مقدمه فهرست: باسم ربی الأجل الأعظم، أحمده حمداً لذاته العلی الأقدم، أشکره شکراً علی ما أنعم، و علم من الأصول مالم نعلم ...؛ بسم ... أحمده حمداً لایفی الطاقة بأدائه، أشکره شکراً لایسع القلم بإحصائه؛ لا احصی ثناء علیک کما أثنیت علی نفسک و اصلی و اسلم علی صفوة أنبیائک و سید أوصیائک، و علی آله الذی هم امنائک الذین جعلتهم مشکوة لعبادک و مصباحاً لمعرفة عبادتک؛ کأنهم کوکب دری یوقد من شجرة مبارکة زیتونة ... أما بعد، فیقول المحتاج الجانی و بفضل ربه الملتجی: عبدالکریم الحسینی اللاهجی: لما رأیت فی کتب الاصولیین متقدمیهم و متأخریهم أن الظنون الإجتهادیة تکون حجة، ولاح عن بعضهم أنها بقول مطلق لیست بحجة، بل الخاصة منها حجة، و شاع عن الأخباریین أنها بقول مطلق لیست بحجة؛ و الحال أنهم فی کتب الفروع و الإستدلال عاملون بالظنون من حیث لایشعرون! حتی صرح بعضهم بأن النزاع بیننا و بین الأصولیین لفظی - کما فی «الفوائد الحایریة» ... فبقی الکلام مع الاصولیین فی هذا الأصل الأصیل ... لکن الإقدام فی هذا الأصل و الخوض فیه لم أکن أنا أهلا [له] لأن کل واحد من الفریقین یکونون أساتید الفن و المهرة، و محیین للشریعة و الملة. لهذا وقع الخوض فی عهدة التعویق و التسویف، حتی خطر ببالی الفاتر و قلبی القاصر أن أرضت النفس بالمجاهدة و المشاقة، لعل تنبهت بما هو الحق. فإذن تنبهت بما رووه مستفیضاً: مشقتان لا ثالث لهما: «المشق بالأقلام و المشىء بالأقدام». فشرعت فی المشق و المشى فی ذلک الأصل علی اسلوبهم. فسمیته بـ «الرسالة المشقیة فی الظنون الإجتهادیة». و تحقیق الحق ینوط علی المشق فی الصفحات العدیدة انجام: انجام فهرست: فی ذکر الحجة علی ما هو المختار. انجام رساله: و منها: ما فی أیدی المخالفین من الجلد و اللحم. فالمشهور بین الأصحاب أنه طاهر مطلقاً. ما لم یحکم بکفر من بیده منهم، و به نصوص کثیرة مؤیدة لظاهر حال المسلم، من تجنبه للمحرم و النجس و المشتبه، و لذلک فروع کثیرة أکثرها فی «التمهید» مذکورة.