الرجال

● الرجال = کتاب الابواب = رجال شیخ طوسی / رجال / عربی ar-rijāl = k.-ul abwāb = rejāl-e šeyx-e tūsī شیخ طوسی، محمد بن حسن، 385 - 460 قمری šayx-e tūsī, mohammad-e-bn-e hasan (996 - 1069) رساله مشهور و مهمی در بیان نام اصحاب پیامبر اکرم و ائمه هدی است. از آن جا که اصحاب هر یک از معصومین در باب جداگانه ای گرد آمده اند کتاب به نام «الابواب» نیز نامبردار شده است. در پایان هم نام کسانی که از هیچ یک از ائمه روایت نکرده اند و باب الکنی و باب النساء آمده است. شیخ طوسی آن را به درخواست شیخی فاضل تألیف کرده ولی از او نام نبرده که احتمال دارد وی قاضی عبدالعزیز بن نحریر بن براج طرابلسی (480ق) باشد که مؤلف چند کتاب دیگر نیز به نام وی نگاشته است. در دیباچه می‌گوید کسی از هم‌مذهبان ما کتاب بزرگ در این باره نساخت که همه راویان را فرا گیرد جز ابن عقده که همه راویان از صادق را گرد کرد و او نیز به یاران دیگر امامان نپرداخت. آغاز: الحمدلله حق حمده و الصلوة على خير خلقه محمد و آله الطاهرين و عترته و سلم تسلیما و بعد فانی قد اجبت الى ما تكرر سؤال الشيخ الفاضل فيه من جمع كتاب يشتمل على اسماء الرجال ... انجام: باب النساء فاطمة بنت هارون بن موسى بن الفرات روى عنها التعكبرى قالت سمعت جدی موسى بن الفرات يقول حدثنى محمد بن ابی عمیر بكتاب عبدالله بن على الحلبي ولم يسمع منها غير هذا الكتاب قد تم. چاپ: نجف، مطبعه الحيدريه، 1381ق، با تصحیح سید محمد صادق آل بحرالعلوم، 528 ص. قم، موسسه النشر الاسلامی، تحقیق جواد قیومی اصفهانی، 1415ق، 452ص [الذريعة 120/10 رقم 246 و 144/10؛ دنا 558/5-559 (34 نسخه)؛ مصفى المقال ص 402-403؛ مشار عربی 401؛ فهرستگان حدیث 275/1-278] شرح و حواشی: 1- ترتیب رجال الطوسی؛ طباطبائی بروجردی، محمد حسین (1253-1340)