ربط الحادث بالقديم

● ربط الحادث بالقديم / فلسفه / عربی rabṭ-ul ḥādīṯ bi-l-qadīm نصیرالدین طوسی، محمد بن محمد، 597 - 672 قمری naṣīr-od-dīn-e ṭūsī, mohammad ebn-e mohammad (1201 - 1274) خواجه در این رساله از عقاید حکما درباره ارتباط حوادث به زمان و ارتباط علل و معلول یاد کرده و اعتراضاتی را که به این آراء آنان شده یا ممکن است بشود بیان داشته و بدانها از جانب حکماء پاسخ گفته و یکی از این اعتراضات از استاد او فرید الدین داماد است که از او بدین گونه یاد کرده: «و قد اعترض فی هذا الموضع عليهم استادی الامام السعيد فريد الدين محمد الداماد النيشابورى رحمه الله»؛ این فرید الدین ابومحمد بن حيدر يا محمد بن حيدر فريومدى شاگرد فخر رازی است و رساله اثبات صانع او را (که تنها تألیف اوست که اکنون در دست است) آقای مدرس رضوی در آثار و احوال خواجه (ص100- 101) چاپ کرده است. (عبدالحسین حائری) آغاز: قالت الحكماء العلة التامه لا ينفك عن معلولها بتمامه و العلة الاولى هى المبدأ الاول لجميع الموجودات و هي واجبة الوجود لذاتها ای وجودها ممتنع الرفع فهو سرمدى لا بداية له و لا نهاية و لا شك في وجود موجودات مسبوقة باعدامها سبقا زمانيا قالوا لولا موجود غير قار الذات ممتد من الازل الى الابد كحركات الافلاك السرمدية ... انجام: حتى اذا تم اعداد اللاحق فذلك اعداد اللاحق معلول لوجود السابق و هو كذيل الاعداد وجود السابق فهو علة للعدم اللاحق بالسابق بالعرض و ذلك العدم شرط فى وجود اللاحق لا في اعداد وجوده فلا يكون دورا و على هذا الوجه يتم صدور الحوادث عن المبدأ الازلى على مذهبهم و تأخر حادث عن حادث انما لزم من تعاندهما و كون كل حادث علة لزواله بالعرض و لوجود آخر بعده بالذات و هذا آخر ما تقرر عندى من مذهبهم فى هذا الموضع. و الله الموفق للخير و هو الملهم للصواب چاپ: کل این رساله در احوال و آثار خواجه مدرس رضوی چاپ جدید چاپ شده ص 542 تا 545. و در آخر تلخيص المحصل نیز همراه با چند رساله دیگر چاپ شده. [دنا 545/5 (5 نسخه)]