ذيل شمسية الحساب

● ذيل شمسية الحساب = ذيل الشمسية = المسائل الست / ریاضیات / عربی dayl-u šamsīyat-il hisāb = dayl-uš šamsīya = al-masā’il-us sit آذری طوسی، حمزة بن علی، 784 - 866 قمری āzarī tūsī, hamzat-ebn-e ‘alī (1383 - 1462) وابسته به: الشمسية فی اصول الحسابية = شمسية الحساب؛ نظام الاعرج، حسن بن محمد (-728) تاریخ تألیف: 21 رمضان 799ق متن نیکویی است در قواعد حسابی با مثال‌های تطبیقی مفید برای متعلمین. این کتاب مشتمل بر دو «مقاله» است: مقاله 1. دارای مقدمه و دو «باب»: المقدمة: فيما يحتاج اليه من التعريفات و نحوها، باب 1) اعمال الصحاح، 2) اعمال الكسور؛ مقاله 2. المساحة، المقدمة: في التعريفات، باب 1) مساحة السطوح، 2) مساحة الاجسام. نظام اعرج در پایان رساله خود شش مسئله در جبر عنوان نموده و پاسخ نداده است، سعد بیهقی که این رساله را برای طلاب تدریس می‌نموده، در رساله حاضر جواب آن شش مسئله و طریق حل آنها را ذکر و رساله شمسیه را تکمیل کرده است: مسأله 1. مسألة يخرجها بالاولى من المفردات؛ 2. مسألة يخرجها بالثانيه من المفردات؛ 3. مسأله يخرجها بالثالثة من المفردات؛ 4. مسألة يخرجها بالثانيه من المقترنات؛ 6. مسألة يخرجها بالثالثه من المقترنات. آغاز: يقول الفقير الى رحمة ربه ... لما ساعد القدر على بلوغ الأمل من اتمام جماعة من الطلاب قراءة هذا المختصر ... انجام: و ثلث حصلت عشرة هذا آخر ما اردنا الحاقه بالمختصر حامدين لله تعالى مفيض الجود و مصلين على نبيه محمد افضل الناس فی الجود ... الرحمين [دنا 518/5-519 (21 نسخه)]