نسخه آزمایشی پایگاه فهارس نسخه‌های خطی • دربردارنده بیش از ۷۶ هزار اثر و ۴۳۸ هزار نسخه خطی
شناسنامه کتاب‌شناختی اثر

ذخیرة الملوک

zaxīrat-ol molūk
34 نسخه ثبت‌شده از قرن 9 تا 14 هـ.ق
مشاهده فهرست نسخه‌ها ↓
/w/31468
شناسه یکتا در پایگاه فهارس: #31468
پدیدآور / مؤلف: همدانی، علی بن محمد
تاریخ و سده تألیف: نامشخص
مأخذ فهرست‌نویسی:
فنخا، ج 16، ص 105 تا 107
زبان و قالب: فارسی
رده‌های موضوعی: اخلاق

معرفی و مشخصات کتاب‌شناختی اثر (در مأخذ فنخا)

این کتاب در آداب ملوک، کشورداری، تهذیب اخلاق و تدبیر منزل است که به خواهش گروهی از پادشاهان و امیران و اشراف ساخته است و از نمونه‌های خوب نثر فارسی در قرن هشتم است. دارای ده «باب»: 1. شرایط احکام ایمان؛ 2. ادای حق عبودیت؛ 3. مکارم اخلاق و حسن خلق و وجوب تمسک پادشاه و حاکم بسیرت خلفاء راشدین؛ 4. حقوق والدین و زوج و زوجه و اولاد و عبید و اقارب و اصدقاء؛ 5. احکام سلطنت و امارت و ولایت و حقوق رعایا و شرایط حکومت و خطر عهده آن و وجوب عدل و احسان؛ 6. شرح سلطنت معنوی و اسرار خلافت انسانی؛ 7. بیان امر به معروف و نهی منکر؛ 8. بیان حقایق شکر نعمت و ذکر اصناف انعام و افضال؛ 9. بیان حقیقت صبر بر مکاره و مصایب دنیوی که ان از لوازم ولایت و سلطنت است؛ 10. مذمت کبر و غضب. این رساله چهار بار به ترکی در آمده و به لاتین و فرانسوی و اردو ترجمه شده است.
آغاز اثر
« بسمله. حمد بسیار و درود بی شمار، حضرت ملکی را که اسباب معاش سكان خطه ملک دنیوی را ... اما بعد، فيقول العبد ... علی بن شهاب الهمدانی ... که مدتی بود که جمعی از ملوک و حکام ... از این قبیل..التماس ... میکردند ... »
انجام اثر
« دواعی شهوات نفسانی ... و کثرت اعتراف معاصی آبروی ما بریخت نسأل الله العفو ... انه قریب مجیب الحمدلله وحده و السلام على من اتبع الهدى »
سوابق و چاپ‌های اثر
این کتاب بارها به چاپ رسیده است؛ این کتاب با انتساب به محمد پارسا در تهران، مرکز نشر دانشگاهی چاپ شده است.
مآخذ و منابع کتاب‌شناسی اثر
نسخه‌های منزوی 1610/2 الذريعة 21/10 كشف الظنون 824/1 مشار فارسی 2404/2 احوال و آثار میر سید علی همدانی ص 97-104 یغما 241/4 دنا 492/5-493 (35 نسخه) فهرستواره منزوی 455/6

متن فنخا (فهرستگان نسخه‌های خطی ایران (فنخا))

● ذخیرة الملوک / اخلاق / فارسی zaxīrat-ol molūk همدانی، علی بن محمد، 714 - 786 قمری hamadānī, ‘alī ebn-e mohammad (1315 - 1385) این کتاب در آداب ملوک، کشورداری، تهذیب اخلاق و تدبیر منزل است که به خواهش گروهی از پادشاهان و امیران و اشراف ساخته است و از نمونه‌های خوب نثر فارسی در قرن هشتم است. دارای ده «باب»: 1. شرایط احکام ایمان؛ 2. ادای حق عبودیت؛ 3. مکارم اخلاق و حسن خلق و وجوب تمسک پادشاه و حاکم بسیرت خلفاء راشدین؛ 4. حقوق والدین و زوج و زوجه و اولاد و عبید و اقارب و اصدقاء؛ 5. احکام سلطنت و امارت و ولایت و حقوق رعایا و شرایط حکومت و خطر عهده آن و وجوب عدل و احسان؛ 6. شرح سلطنت معنوی و اسرار خلافت انسانی؛ 7. بیان امر به معروف و نهی منکر؛ 8. بیان حقایق شکر نعمت و ذکر اصناف انعام و افضال؛ 9. بیان حقیقت صبر بر مکاره و مصایب دنیوی که ان از لوازم ولایت و سلطنت است؛ 10. مذمت کبر و غضب. این رساله چهار بار به ترکی در آمده و به لاتین و فرانسوی و اردو ترجمه شده است. آغاز: بسمله. حمد بسیار و درود بی شمار، حضرت ملکی را که اسباب معاش سكان خطه ملک دنیوی را ... اما بعد، فيقول العبد ... علی بن شهاب الهمدانی ... که مدتی بود که جمعی از ملوک و حکام ... از این قبیل..التماس ... میکردند ... انجام: دواعی شهوات نفسانی ... و کثرت اعتراف معاصی آبروی ما بریخت نسأل الله العفو ... انه قریب مجیب الحمدلله وحده و السلام على من اتبع الهدى چاپ: این کتاب بارها به چاپ رسیده است؛ این کتاب با انتساب به محمد پارسا در تهران، مرکز نشر دانشگاهی چاپ شده است. [نسخه‌های منزوی 1610/2؛ الذريعة 21/10؛ كشف الظنون 824/1؛ مشار فارسی 2404/2؛ احوال و آثار میر سید علی همدانی ص 97-104؛ یغما 241/4؛ دنا 492/5-493 (35 نسخه)؛ فهرستواره منزوی 455/6]

نسخه‌های خطی این اثر

34 نسخه
ردیف کتابخانه و مرکز نگهداری شماره نسخه کاتب تاریخ کتابت نوع خط برگ مشاهده
31
رضوی
مشهد
3527 بی‌کاتب بی‌تاریخ نستعلیق 211 شناسنامه ←
32
ملی
تهران
17986 بی‌کاتب بی‌تاریخ - - شناسنامه ←
33
مرکز احیاء
قم
964/1 بی‌کاتب بی‌تاریخ نستعلیق 303 شناسنامه ←
34
دانشگاه
تهران
2049-ف نامشخص - - - شناسنامه ←