ذخر العالمين فی شرح دعاء الصنمين

● ذخر العالمين فی شرح دعاء الصنمين / شرح دعا / فارسی zoxr-ol 'ālamayn fī š.-e do'ā'-es sanamayn قزوینی، محمد مهدی بن علی اصغر، - 1129 قمری qazvīnī, mohammad mahdī ebn-e ‘alī asqar (- 1717) وابسته به: دعاء صنمی قریش = دعاء الصنمين؛ منسوب به علی بن ابی طالب (ع)، امام اول (-40) اهدا به: شاه سلطان حسین صفوی (1105-1135) شرحی است در یکصد اصل بر دعای مشهور به «دعای صنمی قریش». هر قطعه از دعا یک اصل شرح شده و مطالبی اعتقادی در ضمن آن آمده است. کتاب دارای مقدمه‌ای است که به فضیلت این دعا و مکان قرائت آن پرداخته است. شرح‌های این دعا بسیار است، صاحب الذریعه (ج8: 192) می‌گوید بیش از ده شرح دارد و آخرین شرح آن نگارش محمد علی مدرس چهاردهی (-1334ق) می‌باشد. یکی از معروف‌ترین شرح‌های آن، کتاب مورد گفتگو است که «ذخر العالمین» نام دارد. نگارنده در دیباچه این کتاب می‌گوید: هر گاه پادشاه زمان شیعی باشد برای نگاهداری دلیل‌ها از نابودی شکستن تقیه باید و گفتن حقیقت واجب می‌گردد و من چون هنگام نگارش کتاب «دليل الدعاة في شرح عين الحياة» به دعای صنمی قریش برخوردم دیدم حقایق تاریخی بسیار دربر دارد خواستم آن را جداگانه شرح نویسم از این روی در آنجا ترجمه اکتفا کردم و چون شاه سلطان حسین صفوی به مشهد آمد به او اهدا کرده و این شرح را بعداً تهیه نمودم و آن را بر یک مقدمه و یک مقصد مرتب ساختم، در دیباچه سند و فضایل این دعا را از مصباح کفعمی (-905ق) و «بحار الانوار» مجلسی (-1110ق) و کتاب «رشح الولاء» نگارش استاد خواجه طوسی ـ به گفته امل الآمل ـ و کتاب‌های ابن طاوس (-664ق) و «شرح عربی بر دعای صنمی قریش» که نزد وی بوده است آورده و نیز داستان گفتگوهای علامه حلی (-726ق) در مجلس اولیجانو، و چگونگی نگاشتن فضل بن روزبهان «ابطال نهج الباطل» را به سال 909 و نگاشتن قاضی نورالله (-1019ق) کتاب «احقاق الحق» را در پاسخ آن یاد کرده. سپس می‌گوید: کتاب بر صد اصل تقسیم کردم و چون در هر اصل مطالب گوناگون کلامی و تاریخی و خارج از موضوع کتاب گرد آمده است، یک فهرست موضوعی برای آن مطالب تهیه کرده این فهرست بیست باب دارد و بیست موضوع مهم کتاب در آن گنجانده شده و در هر باب یک یک مسائل آن را یاد کرده و نزد هر مسئله شماره آن اصل را که این مسئله در آن مشروحاً یاد شده گذارده است. فهرست بیست باب این است: 1. احوال پیغمبر، 2. صلوات و درود بر او، 3. لعن و نفرین بر ملاعین، 3. قرآن و تحریف آن، 5. احوال فاطمه، 6. معنی امامت و پیشوایی، 7. احوال امامان، 8. زندگانی علی، 9. یاران پیغمبر و تابعان ایشان، 10. ابوبکر، 11. عمر، 12. عثمان، 13. منافقان، 14. برخی از اشقیاء، 15. آیاتی که در این کتاب تفسیر شده، 16. احادیثی که در این کتاب شرح داده شده، 17. احکام شرعی که در این کتاب بیان شده، 18. اصطلاحاتی که در این کتاب توضیح داده شده، 19. حکایت‌ها که در آن آمده، 20. مسائل گوناگون جز آنچه یاد شد که در این کتاب آمده است. ذخر العالمین به عربی نیز ترجمه شده است (الذریعه ج4-102). آغاز: بسمله. سپاس و ستایش اخلاص اساس و ثنا و نیایش افزون از حد قیاس حضرت مالک الملکی را سزاوار است جل شأنه و عم احسانه که ... اما بعد معروض می‌دارد ... ابن علی اصغر القزوینی محمد المدعو بمهدی عفی عنه و عن والدیه انجام: کما لایخفی بلکه اظهر این است نکته جمعیت آن همان است که مذکور شد فلاتغفل. [الذریعة 192/8 و 10: 9 و 10؛ دنا 466/5-467 (21 نسخه)؛ فهرستواره منزوی 296/9]