نسخه آزمایشی پایگاه فهارس نسخه‌های خطی • دربردارنده بیش از ۷۶ هزار اثر و ۴۳۸ هزار نسخه خطی
شناسنامه کتاب‌شناختی اثر

ده اصل

dah asl
37 نسخه ثبت‌شده از قرن 9 تا 14 هـ.ق
مشاهده فهرست نسخه‌ها ↓
/w/28642
شناسه یکتا در پایگاه فهارس: #28642
تاریخ و سده تألیف: نامشخص
مأخذ فهرست‌نویسی:
فنخا، ج 14، ص 849 تا 852
زبان و قالب: فارسی
رده‌های موضوعی: عرفان و تصوف
عناوین دیگر و هم‌تراز:
سلوک (solūk) سلوکیه (solūkīye)

معرفی و مشخصات کتاب‌شناختی اثر (در مأخذ فنخا)

رساله‌ای عرفانی در بیان ده اصل و قاعده مهم در سلوک که ظاهراً ترجمه‌مانندی از «اصول عشرة» خیوقی است. شاه نعمت الله ولی می‌گوید گرچه مشهور آن است که الطرق الی الله بعدد انفاس الخلایق ولی اگر دقت شود این طرق مختلف محصور در سه نوع است: 1. طریق ارباب معاملات است که در کثرة صوم و صلوة و تلاوت قرآن و حج و جهاد است از اعمال ظاهر: این طریق رفیق اخیار است ×× رهروی کن که اول کار است. او در بیان این طریق: صوم و صلوة و تلاوت قرآن و حج و جهاد را نیز تعابیر صوفیانه می‌کند و آنها را شرح می‌دهد؛ 2. طریق اصحاب مجاهدت و ارباب ریاضات است که در تبدیل اخلاق می‌کوشند و به تزکیه نفس مشغول می‌باشند و بعد از تخلیه و تصفیه دل و جان جمال ذوالجلال تجلی می‌فرماید؛ 3. سبیل سایران لسیر الی الله و طریق طایران لطیر بالله می‌باشد این طایفه را اهل محبت خوانند و سلوک ایشان به جذبه دانند این قوم در سلوک باید در این اصول توجه کنند: اصل توبه، اصل زهد، اصل توکل، اصل قناعت، اصل عزلت، اصل ذکر، اصل توجه، اصل صبر، اصل مراقبت، اصل رضا. این رساله به میرسید علی همدانی نیز نسبت داده شده است.
آغاز اثر
« الحمدلله علی صفاته العلی والسلام علی عباده الذین اصطفی، قال مظهر الحقایق و مظهر الدقایق سلام الله علیه الطرق الی الله بعدد انفاس الخلایق یعنی راه طالبان وسبیل سالکان ... »
انجام اثر
« اصلاح بین الناس و السلام و الصلوة علی محمد و آله اجمعین. »
سوابق و چاپ‌های اثر
این گفتار به کوشش دکتر نوربخش، در جلد یکم مجموعه رساله‌های ایشان (ص 1) چاپ شده است.
مآخذ و منابع کتاب‌شناسی اثر
نسخه‌های منزوی 1147/2 نشانی 15 نسخه دنا 1253/4 (37 نسخه) فهرستواره منزوی 363/7

متن فنخا (فهرستگان نسخه‌های خطی ایران (فنخا))

● ده اصل = سلوک = سلوکیه / عرفان و تصوف / فارسی dah asl = solūk = solūkīye ؟ نعمة الله ولی، نعمة الله بن عبدالله، 730؟ - 834 قمری ne‘mat-ol-lāh-e valī, ne‘mat-ol-lāh ebn-e ‘abd-ol-lāh (1330 - 1431) رساله‌ای عرفانی در بیان ده اصل و قاعده مهم در سلوک که ظاهراً ترجمه‌مانندی از «اصول عشرة» خیوقی است. شاه نعمت الله ولی می‌گوید گرچه مشهور آن است که الطرق الی الله بعدد انفاس الخلایق ولی اگر دقت شود این طرق مختلف محصور در سه نوع است: 1. طریق ارباب معاملات است که در کثرة صوم و صلوة و تلاوت قرآن و حج و جهاد است از اعمال ظاهر: این طریق رفیق اخیار است ×× رهروی کن که اول کار است. او در بیان این طریق: صوم و صلوة و تلاوت قرآن و حج و جهاد را نیز تعابیر صوفیانه می‌کند و آنها را شرح می‌دهد؛ 2. طریق اصحاب مجاهدت و ارباب ریاضات است که در تبدیل اخلاق می‌کوشند و به تزکیه نفس مشغول می‌باشند و بعد از تخلیه و تصفیه دل و جان جمال ذوالجلال تجلی می‌فرماید؛ 3. سبیل سایران لسیر الی الله و طریق طایران لطیر بالله می‌باشد این طایفه را اهل محبت خوانند و سلوک ایشان به جذبه دانند این قوم در سلوک باید در این اصول توجه کنند: اصل توبه، اصل زهد، اصل توکل، اصل قناعت، اصل عزلت، اصل ذکر، اصل توجه، اصل صبر، اصل مراقبت، اصل رضا. این رساله به میرسید علی همدانی نیز نسبت داده شده است. آغاز: الحمدلله علی صفاته العلی والسلام علی عباده الذین اصطفی، قال مظهر الحقایق و مظهر الدقایق سلام الله علیه الطرق الی الله بعدد انفاس الخلایق یعنی راه طالبان وسبیل سالکان ... انجام: اصلاح بین الناس و السلام و الصلوة علی محمد و آله اجمعین. چاپ: این گفتار به کوشش دکتر نوربخش، در جلد یکم مجموعه رساله‌های ایشان (ص 1) چاپ شده است. [نسخه‌های منزوی 1147/2 نشانی 15 نسخه؛ دنا 1253/4 (37 نسخه)؛ فهرستواره منزوی 363/7]

نسخه‌های خطی این اثر

37 نسخه
ردیف کتابخانه و مرکز نگهداری شماره نسخه کاتب تاریخ کتابت نوع خط برگ مشاهده
31
سپهسالار
تهران
6553/2 بی‌کاتب بی‌تاریخ - 11 شناسنامه ←
32
شورا
تهران
10047/12 بی‌کاتب بی‌تاریخ نستعلیق 9 شناسنامه ←
33
شورا
تهران
3064/1 هدایة الله متخلص به دانش بی‌تاریخ شکسته نستعلیق 17 شناسنامه ←
34
دانشگاه
تهران
1135/5-ف و 2933/5-ف بی‌کاتب بی‌تاریخ - - شناسنامه ←
35
ملی
تهران
101/23 بی‌کاتب بی‌تاریخ نستعلیق 8 شناسنامه ←
36
دهگان
اراک
134/12 بی‌کاتب بی‌تاریخ نستعلیق 62 شناسنامه ←
37
دانشگاه
تهران
405/22 بی‌کاتب بی‌تاریخ تعلیق 9 شناسنامه ←