الدرجات العلية فى طبقات العلماء الحنفية

● الدرجات العلية فى طبقات العلماء الحنفية / تراجم / عربی ad-darajāt-ul ‘illīya fī ṭabaqāt-il ‘ulamā’-il ḥanafīyya ابن جزری، محمد بن محمد، 751 - 833 ؟ قمری ebn-e jazarī, mohammad ebn-e mohammad (1351 - 1430) اهداء به: الغ بیک بن شاهرخ بن تیمور گورکانی (- 853ق) جمعی از دانشمندان اهل سنت درباره طبقات حنفیه تألیفاتی از خود به جای گذاشتند و به گفته کشف الظنون نخستین کسی که در این باره کتاب نوشته، عبدالقادر بن محمد قرشی (-775ق) است، صاحب کتاب الجواهر المضية في طبقات الحنفيه. نسخه‌ای از کتاب مذکور در کتابخانه احمد ثالث ترکیه موجود است. ابن جزری به مسوده طبقات حنفیه قرشی ــ که به خط مؤلف بوده ــ دست یافته و علیرغم امتیازات موجود در آن، نقایصی در کتاب دیده و تصمیم به تکمیل و ترتیب آن گرفت. چنان‌که در مقدمه آورده است: «انی وقفت على مسودة بخط مؤلفها شيخنا الامام ... رأيته لم يسبق اليه و لا وقع خاطر أحد عليه و مع أنها يعسر النقل منها لا يسع أحداً الاعراض عنها، غير أنه ذكر جماعة من الفقهاء و الصوفية ليسوا على ما شرطه من جماعة الحنفية ... و ترک جماعة من الحنفيين من المتقدمين و المتأخرين، فاستخرت الله تعالى في تحرير هذه المسودة و تهذيبها و اضافة ما أهمله و ترتيبها؛ فانه رحمه الله خرج عن الترتيب في أسماء على ما التزمه و الطريق الواضح الذي وضعه و رسمه و ذلك انى رتبت الأسماء على الحروف و كذلك أسماء الآباء و الأجداد على الوجه المألوف ليسهل كشفه و ... كذلك فعلت في الأنساب و فی المشهورين في الأبناء و الألقاب و كتبت أسماء من وجدته في السماء من وجدته في المسودة بالحمرة و أسماء من زدته و أسماء آبائهم كذلك ليعلم الزايد على الأصل بأقرب الطرق و أحسن المسالك». ابن جزری کتاب خود را «الدرجات العلية فی طبقات الحنفية» نامیده و از آوردن اسامی علمای معاصرش که در زمان تألیف کتاب، در قید حیات بودند اجتناب کرده است. نام مؤلف در ابتدای کتاب شمس الدین ابوالخیر محمد بن محمد بن محمد بن الجزري العربي السلفى ثبت شده است، ابن جزری معروف که صاحب تألیفات بسیار است شمس الدین ابوالخیر محمد بن محمد بن علی بن یوسف ابن الجزری (- 833ق) است که شرح حال وی در منابع متعدد آمده است، از جمله: اعلام، زرکلی 45/7؛ البدر الطالع: 775-776؛ معجم المؤلفين: 291/11-292؛ هدية العارفين: 182/2. در منابعی که شرح حال ابن جزری مذکور درج شده، نامی از الدرجات العلية به میان نیامده است. (حافظیان) [فهرس المخطوطات المصورة (معهد المخطوطات العربية)، الجزء الثاني (التاريخ): 130/1-131]