دره نظمیه

● دره نظمیه = موجز منظومه = دره منظومه / تجوید / فارسی dorre-ye nazmīye = mūjaz-e manzūme = dorre-ye manzūme تبریزی، محمد زمان بن محمد طاهر، ق13 قمری tabrīzī, mohammad zamān ebn-e mohammad tāher (- 19c) اهداء به: فتحعلی شاه قاجار تاریخ تألیف: جمعه 8 ذیحجه 1214ق (= دره نجفیه) منظومه‌ای است که قواعد تجوید را با بهترین وجه در 153 بیت بیان کرده و ناظم ظاهراً «رجائی» تخلص می‌کرده. اما قابل ذکر آنکه در صدر برگ اول نسخه آستان قدس به قلم کاتب آمده: «موجز منظومه تجوید حاجی محمد زمان قاری قزوینی رحمة الله»، هر چند نام محمد زمان قاری قزوینی در کتب ترجمه همانند «الکرام البرره» ذکر نشده لکن با توجه به همزمانی کاتب با ناظم، باید منظومه اثر طبع همان باشد که قبل از سنه تحریر نسخه - شوال 1247 - به رحمت حق پیوسته است بنابراین تاریخ نظم مذکور در فهرست دانشگاه (= ذیحجه 1250) خلاف واقع خواهد بود. به هر حال، نسخه ارجوزه‌ای است در صد و پنجاه و سه بیت در عمده مباحث تجوید مانند «مخارج حروف، صفات حروف، استعاذه، بسمله، در هاء ضمیر قصر و اشباع، در شرط مد، اسباب همزه، احکام مد، ادغام صغیر و کبیر، احکام نون و تنوین». آغاز: بسمله، ای نام نامیت شده مفتاح هر کلام ×× وای از کلامت این همه عالم در انتظام / حمد و ثنات چون بکند این زبان لال ×× بر عجز متعرف ز ثنایت رسول آل انجام: عقد نظم نام ناظم وقتها: کز لولو عقد ابیاتش بود مقری بخوان ×× یاد گیر بارده هر کس بود مشتاق آن / یوم جمعه ثامن ذیحجه در عید ضحی ×× کرد اتمامش رجایی ملتمس دارد دعا شرح و حواشی: 1- مفتاح خزائن الکلام = شرح درة النظمیة؛ تبریزی، محمد زمان بن محمد طاهر ( -13)