داستان سوداگر و کنیزک و هارون الرشید

● داستان سوداگر و کنیزک و هارون الرشید = حسنیه / داستان / فارسی dāstān-e sovdāgar va kanīzak va hārūn-or rašīd = hosnīye تحریری است عامیانه و نقالی از داستان «حسنیه» در این ویرایش نقالی. نامی از نگارنده متن (گرکین یا ابوالفتوح رازی) و شاه تهماسب (930-984ق) که «حسنیه» به نام او ساخته شده، نیامده است و بایستی ساخته تبلیغات روزگار صفوی باشد. نسخه آغاز می‌شود با: بازرگانی بود به روزگار «هارون الرشید» که دارایی خود را از دست داده بود. جز کنیزکی به نام «جنیه» (که بایستی تحریف «حسنیه» باشد) که او را از خردی به آموزگاران سپرده هنرها آموخته بود. چنانکه در 14 سالگی در دانش‌های گوناگون به کمال رسیده بود. روزی ارباب، دست‌تنگی خود را با دخترک در میان نهاد. کنیزک گفت مرا نزد «هارون» ببر و به صد هزار دینار عرضه کن اگر پرسید، بگو این دختر می‌تواند با همه دانشمندان کشورت مباحثه کند و بر همه پیروز شود. دختر به‌وسیله «یحیی بن خالد» [برمکی] خدمت «هارون» می‌رسد و شعری مناسب او می‌خواند. هارون را خوش آمد و با این شرط که همه دانشمندان را پاسخگو باشد به صد هزار دینار خرید. از همه شهرها دانشمندان را بخواستند. ششصد تن گرد آمدند. از آن میان «ابراهیم نظام» بصری که از همگی اعلم بود برگزیده شد، که 300 تصنیف داشت. ابراهیم به بغداد رفت و بر کرسی زرین نشانیده شد. کنیزک را بیاوردند و در بحث شدند. هشتاد پرسش ابراهیم را پاسخ بگفت. همه اهل مجلس کنیزک را آفرین گفتند (چکیده 5 صفحه). به آنجا می‌انجامد: صد هزار دینار و کنیز را به بازرگان دادند و بار دیگر خواجه بازرگان توانگر شد. در منابع در دسترس به نسخه‌ای دیگر از تحریر نقالی این داستان برنخورده‌ام.