خوان خلیل

● خوان خلیل = دیباجه خوان خلیل / ادبیات / فارسی xān-e xalīl = dībāje-ye xān-e xalīl ظهوری ترشیزی، نورالدین محمد، - 1026؟ قمری zohūrī toršīzī, nūr-od-dīn mohammad (- 1617) سومین دیباجه اوست، که روزگاری از کتاب‌های درسی هند بوده و دو دیباچه دیگر او به نام‌های «گلزار ابراهیم» و «نورس خیال» است. این دیباجه در ستایش عادلشاه دوم بیجاپوری (1037ق) است به نثر و نظم شیوا. ظهوری در این دیباجه به ترتیب از ابراهیم عادلشاه ملک الکلام قمی، شاه خلیل الله، مولا فرخ حسین، مولانا حیدر ذهنی و خویشتن را ششمین شمرده است. در پایان خوان خلیل نیز از سهیم و انباز بودن خود با ملک قمی سخن گفته است. «چون قبل از این در پیرایش گلزار ابراهیم و اکنون در گستردن خوان خلیل سهیم و عدیل ملک الکلامی که بی نظیر و انباز است ... بنابراین مقدمه لازم آمد که از ذوق این نسبت در پوست نگنجم». آغاز: ای از تو براهل تخت اکلیل سبیل ×× گر ذکر جمیل است و گر قدر جلیل / نطق از تو به مهمانی ارباب خرد ×× انداخته خوان از سخن خوان خلیل. شکر موهبت جلیل که حضرت ابراهیم خلیل یکی از پیشکاران خوان خلت اوست ... انجام: و تمام عمر اگر کسی از اینها گوید، همیشه در ابتدا پوید. اولی اختتام نماید بدین بیت ختم گردید: تا در این مهمان سرا خوان خلیل آمد بیاد ×× میزبان خلق ابراهیم عادل شاه باد چاپ: هند، کانپور، 1924 میلادی، سنگی، وزیری، 30ص، (سه نثر ظهوری: صص41-80)؛ هند، کانپور، مطبع نظامی، 1275 قمری، سنگی، وزیری بزرگ، به سعی و اهتمام محمد عبدالرحمن بن حاجی محمد روشن خان، (سه نثر ظهوری صص61-92) [نسخه‌های منزوی 3558/5؛ ریحانة الادب 72/4؛ مشترک پاکستان 69/5-73؛ الذریعة 275/7 و 657/9 و 288/8؛ دنا 1050/4-1051 (55 نسخه)] شرح و حواشی: 1- شرح خوان خلیل؛ سورتی، عبدالرزاق بن محمد اسحاق (-13)