نسخه آزمایشی پایگاه فهارس نسخه‌های خطی • دربردارنده بیش از ۷۶ هزار اثر و ۴۳۸ هزار نسخه خطی
شناسنامه کتاب‌شناختی اثر

خزان و بهار

xazān va bahār
89 نسخه ثبت‌شده از قرن 11 تا 14 هـ.ق
مشاهده فهرست نسخه‌ها ↓
/w/25601
شناسه یکتا در پایگاه فهارس: #25601
تاریخ و سده تألیف: 1060 هـ.ق
مأخذ فهرست‌نویسی:
فنخا، ج 13، ص 657 تا 663
زبان و قالب: فارسی
رده‌های موضوعی: داستان اخلاق
اهدا / به درخواست: محمد اسماعیل (برادر کوچکش)

معرفی و مشخصات کتاب‌شناختی اثر (در مأخذ فنخا)

داستان‌ها و حکایاتی را که متضمن آسایش پس از ناراحتی است، با نثر ادبی شیوا گرد آورده است و اشعار فارسی که به کار رفته بنا به گفته مؤلف از خودش می‌باشد، و در اول کتاب حروف «صراط علی حق نمسکه» را که هر کدام رمز یکی از القاب حضرت امیرالمؤمنین (ع) می‌باشد شرح کرده است. بیشتر داستان‌ها از کتاب «الفرج بعد الشده» ابن الجوزی انتخاب شده و بقیه را خود مؤلف گرد آورده است. شامل یک «مقدمه» و چهارده «اساس» و «خاتمه»: 1. صبر، 2. رحم، 3. ادب، 4. طهارت، 5. عبادت، 6. لطف، 7. یقین، 8. حلم، 9. نصرت، 10. مروت، 11. سخاوت، 12. کرامت، 13. هدایت. این کتاب گذشته از رهگذر نثر فارسی در ایجاد امید در انسان‌ها بسیار مؤثر و فرج بعد از شدت را بیان می‌دارد و در هر اساسی حکایات عجیبه‌ای نقل می‌کند که بسی آموزنده است. در خاتمه به احوال خویش می‌پردازد و می‌گوید که پدرش از مردم شیراز بوده است و در کربلا ازدواج کرده و مؤلف این کتاب، در کربلا متولد یافته آن گاه پدرش در سال 1006ق به اصفهان برمی‌گردد و در این سال، مؤلف پنج سال داشته. پس از آن در سال 1010ق با پدر به خراسان می‌رود و در 1029ق به اصفهان برمی‌گردد و در سال 1035ق پدرش به ری می‌رود و در آن جا وفات می‌یابد. همچنین در خاتمه این کتاب آمده است که مؤلف، ادبیات و منطق و کلام را نزد پدرش خوانده و برخی از آثارش را نام می‌برد.
آغاز اثر
« بسمله چمن آرای فرج بعد از شدت درخزان و بهار روزگار لطف شامل حضرت سبحانی است که ذات کامل انسانی را از وحشت سرای رحم »
انجام اثر
« بتاریخ وی گفت رای رزین xx که «باید خزان و بهار این چنین »
سوابق و چاپ‌های اثر
مشار فارسی، ج2، ص1883؛ دارالسلطنه تبریز، سنگی، 1276ق، خشتی، 129ص
مآخذ و منابع کتاب‌شناسی اثر
الذریعة 151/7 و ج7-251 نسخه‌های منزوی 1601/2 فهرست نسخ فارسی سن پترزبورک شماره 107 این کتاب بتفصیل معرفی شده است گنج بخش منزوی 915 مشترک پاکستان 2315/4: نشانی 4 نسخه فارس شناسی ص91 فهرستواره منزوی 436/6-437 و 327/1 معجم المؤلفین ج10: 67 اعیان الشیعه 45: 222 دنا 864/4-866 (85 نسخه)

متن فنخا (فهرستگان نسخه‌های خطی ایران (فنخا))

● خزان و بهار / داستان، اخلاق / فارسی xazān va bahār کاشف شیرازی، محمد شریف بن محمد، 1001 - 1060؟ قمری kāšef-e šīrāzī ،mohammad šarīf ebn-e mohammad (1593 - 1650) به خواهش: محمد اسماعیل (برادر کوچکش) تاریخ تألیف: 1060ق یا 1061ق داستان‌ها و حکایاتی را که متضمن آسایش پس از ناراحتی است، با نثر ادبی شیوا گرد آورده است و اشعار فارسی که به کار رفته بنا به گفته مؤلف از خودش می‌باشد، و در اول کتاب حروف «صراط علی حق نمسکه» را که هر کدام رمز یکی از القاب حضرت امیرالمؤمنین (ع) می‌باشد شرح کرده است. بیشتر داستان‌ها از کتاب «الفرج بعد الشده» ابن الجوزی انتخاب شده و بقیه را خود مؤلف گرد آورده است. شامل یک «مقدمه» و چهارده «اساس» و «خاتمه»: 1. صبر، 2. رحم، 3. ادب، 4. طهارت، 5. عبادت، 6. لطف، 7. یقین، 8. حلم، 9. نصرت، 10. مروت، 11. سخاوت، 12. کرامت، 13. هدایت. این کتاب گذشته از رهگذر نثر فارسی در ایجاد امید در انسان‌ها بسیار مؤثر و فرج بعد از شدت را بیان می‌دارد و در هر اساسی حکایات عجیبه‌ای نقل می‌کند که بسی آموزنده است. در خاتمه به احوال خویش می‌پردازد و می‌گوید که پدرش از مردم شیراز بوده است و در کربلا ازدواج کرده و مؤلف این کتاب، در کربلا متولد یافته آن گاه پدرش در سال 1006ق به اصفهان برمی‌گردد و در این سال، مؤلف پنج سال داشته. پس از آن در سال 1010ق با پدر به خراسان می‌رود و در 1029ق به اصفهان برمی‌گردد و در سال 1035ق پدرش به ری می‌رود و در آن جا وفات می‌یابد. همچنین در خاتمه این کتاب آمده است که مؤلف، ادبیات و منطق و کلام را نزد پدرش خوانده و برخی از آثارش را نام می‌برد. آغاز: بسمله چمن آرای فرج بعد از شدت درخزان و بهار روزگار لطف شامل حضرت سبحانی است که ذات کامل انسانی را از وحشت سرای رحم انجام: بتاریخ وی گفت رای رزین xx که «باید خزان و بهار این چنین چاپ: مشار فارسی، ج2، ص1883؛ دارالسلطنه تبریز، سنگی، 1276ق، خشتی، 129ص [الذریعة 151/7 و ج7-251؛ نسخه‌های منزوی 1601/2؛ فهرست نسخ فارسی سن پترزبورک شماره 107 این کتاب بتفصیل معرفی شده است؛ گنج بخش منزوی 915؛ مشترک پاکستان 2315/4: نشانی 4 نسخه؛ فارس شناسی ص91؛ فهرستواره منزوی 436/6-437 و 327/1؛ معجم المؤلفین ج10: 67؛ اعیان الشیعه 45: 222؛ دنا 864/4-866 (85 نسخه)]

نسخه‌های خطی این اثر

89 نسخه
ردیف کتابخانه و مرکز نگهداری شماره نسخه کاتب تاریخ کتابت نوع خط برگ مشاهده
31
رضوی
مشهد
12515 عبدالرسول بن محمد هادی منشی رشتی 1187 الی 1213ق نستعلیق 76 شناسنامه ←
32
رضوی
مشهد
9473 بی‌کاتب 11 ذیقعده 1215ق نستعلیق 123 شناسنامه ←
33
ادبیات
تهران
181/1 - ج بی‌کاتب ربیع الثانی 1218ق نستعلیق 139 شناسنامه ←
34
مجلس
تهران
116 سرود محمد علی بن علی رضا خان مرندی 1218ق نستعلیق - شناسنامه ←
35
حججی
نجف آباد
95 بی‌کاتب 1222ق، برای بوداق خان نستعلیق 100 شناسنامه ←
36
شیخ علی حیدر
مشهد
1010 بی‌کاتب رجب 1226ق نستعلیق 94 شناسنامه ←
37
رضوی
مشهد
13346/2 ملک محمد بن کربلایی عبدالعلی اندجانی 1226ق نستعلیق 270 شناسنامه ←
38
نمازی
خوی
580 عبدالرحیم بن محمد 27 جمادی الثانی 1230ق نسخ - شناسنامه ←
39
فاضل
خوانسار
122 سجانو ... بن مشهدی محمد رضا دزماری 1232ق نسخ 126 شناسنامه ←
40
مرکز احیاء
قم
1075 اسماعیل خوئی 4 شعبان 1234ق نستعلیق 85 شناسنامه ←
41
ملی
تهران
2666 بی‌کاتب 1236ق نستعلیق 80 شناسنامه ←
42
دائرة المعارف
تهران
1585/3 علی اکبر بن سلطان لورجانی 1236ق نستعلیق 60 شناسنامه ←
43
نوربخش
تهران
589 بی‌کاتب یک‌شنبه 21 ذیحجه 1237ق نستعلیق 200 شناسنامه ←
44
ادبیات
تهران
48/2 - ب بی‌کاتب یک‌شنبه 2 جمادی الثانی 1239ق نستعلیق 65 شناسنامه ←
45
شیخ علی حیدر
مشهد
1434 بی‌کاتب 1240ق نسخ 101 شناسنامه ←
46
بیات، عبدالحسین
اراک
43 بی‌کاتب 1240ق نسخ - شناسنامه ←
47
مجلس
تهران
2232 بی‌کاتب 1241ق تحریری متوسط، بی‌کا - شناسنامه ←
48
صارم الدوله (کتابخانه فرهنگ اصفهان)
اصفهان
1065 سید لاریجانی شوال 1243ق شکسته نستعلیق 418 شناسنامه ←
49
مسجد اعظم
قم
2383 محمد علی آشتیانی قمی جمادی الاول 1245ق نستعلیق 134 شناسنامه ←
50
مجلس
تهران
276 عبدالباقی بن احمد شریف تفرشی 26 شعبان 1247ق نستعلیق 121 شناسنامه ←
51
مجلس
تهران
18646 موسی ثمری یک‌شنبه 28 ذیقعده 1247ق نستعلیق 128 شناسنامه ←
52
رضوی
مشهد
13345 بی‌کاتب 1248ق نستعلیق، شکسته 101 شناسنامه ←
53
عمومی
مراغه
34 بی‌کاتب 1251ق نسخ 109 شناسنامه ←
54
مفتاح
تهران
886 بی‌کاتب 18 محرم 1252ق نستعلیق - شناسنامه ←
55
علامه طباطبائی
شیراز
1250/1 بی‌کاتب 1253ق نستعلیق - شناسنامه ←
56
حججی
نجف آباد
97/4 بی‌کاتب شنبه 11 شوال 1254ق نستعلیق 62 شناسنامه ←
57
دائرة المعارف
تهران
703 محمد قاسم جمعه محرم 1255ق نستعلیق 149 شناسنامه ←
58
مجلس
تهران
2946 بی‌کاتب 1255ق نستعلیق 262 شناسنامه ←
59
مرعشی
قم
2144 محمد رضا صرافیانی پنج‌شنبه جمادی الاول 1256ق نستعلیق 113 شناسنامه ←
60
رضوی
مشهد
14271 بی‌کاتب 6 صفر 1256ق نستعلیق 95 شناسنامه ←