نسخه آزمایشی پایگاه فهارس نسخه‌های خطی • دربردارنده بیش از ۷۶ هزار اثر و ۴۳۸ هزار نسخه خطی
شناسنامه کتاب‌شناختی اثر

خزان و بهار

xazān va bahār
89 نسخه ثبت‌شده از قرن 11 تا 14 هـ.ق
مشاهده فهرست نسخه‌ها ↓
/w/25601
شناسه یکتا در پایگاه فهارس: #25601
تاریخ و سده تألیف: 1060 هـ.ق
مأخذ فهرست‌نویسی:
فنخا، ج 13، ص 657 تا 663
زبان و قالب: فارسی
رده‌های موضوعی: داستان اخلاق
اهدا / به درخواست: محمد اسماعیل (برادر کوچکش)

معرفی و مشخصات کتاب‌شناختی اثر (در مأخذ فنخا)

داستان‌ها و حکایاتی را که متضمن آسایش پس از ناراحتی است، با نثر ادبی شیوا گرد آورده است و اشعار فارسی که به کار رفته بنا به گفته مؤلف از خودش می‌باشد، و در اول کتاب حروف «صراط علی حق نمسکه» را که هر کدام رمز یکی از القاب حضرت امیرالمؤمنین (ع) می‌باشد شرح کرده است. بیشتر داستان‌ها از کتاب «الفرج بعد الشده» ابن الجوزی انتخاب شده و بقیه را خود مؤلف گرد آورده است. شامل یک «مقدمه» و چهارده «اساس» و «خاتمه»: 1. صبر، 2. رحم، 3. ادب، 4. طهارت، 5. عبادت، 6. لطف، 7. یقین، 8. حلم، 9. نصرت، 10. مروت، 11. سخاوت، 12. کرامت، 13. هدایت. این کتاب گذشته از رهگذر نثر فارسی در ایجاد امید در انسان‌ها بسیار مؤثر و فرج بعد از شدت را بیان می‌دارد و در هر اساسی حکایات عجیبه‌ای نقل می‌کند که بسی آموزنده است. در خاتمه به احوال خویش می‌پردازد و می‌گوید که پدرش از مردم شیراز بوده است و در کربلا ازدواج کرده و مؤلف این کتاب، در کربلا متولد یافته آن گاه پدرش در سال 1006ق به اصفهان برمی‌گردد و در این سال، مؤلف پنج سال داشته. پس از آن در سال 1010ق با پدر به خراسان می‌رود و در 1029ق به اصفهان برمی‌گردد و در سال 1035ق پدرش به ری می‌رود و در آن جا وفات می‌یابد. همچنین در خاتمه این کتاب آمده است که مؤلف، ادبیات و منطق و کلام را نزد پدرش خوانده و برخی از آثارش را نام می‌برد.
آغاز اثر
« بسمله چمن آرای فرج بعد از شدت درخزان و بهار روزگار لطف شامل حضرت سبحانی است که ذات کامل انسانی را از وحشت سرای رحم »
انجام اثر
« بتاریخ وی گفت رای رزین xx که «باید خزان و بهار این چنین »
سوابق و چاپ‌های اثر
مشار فارسی، ج2، ص1883؛ دارالسلطنه تبریز، سنگی، 1276ق، خشتی، 129ص
مآخذ و منابع کتاب‌شناسی اثر
الذریعة 151/7 و ج7-251 نسخه‌های منزوی 1601/2 فهرست نسخ فارسی سن پترزبورک شماره 107 این کتاب بتفصیل معرفی شده است گنج بخش منزوی 915 مشترک پاکستان 2315/4: نشانی 4 نسخه فارس شناسی ص91 فهرستواره منزوی 436/6-437 و 327/1 معجم المؤلفین ج10: 67 اعیان الشیعه 45: 222 دنا 864/4-866 (85 نسخه)

متن فنخا (فهرستگان نسخه‌های خطی ایران (فنخا))

● خزان و بهار / داستان، اخلاق / فارسی xazān va bahār کاشف شیرازی، محمد شریف بن محمد، 1001 - 1060؟ قمری kāšef-e šīrāzī ،mohammad šarīf ebn-e mohammad (1593 - 1650) به خواهش: محمد اسماعیل (برادر کوچکش) تاریخ تألیف: 1060ق یا 1061ق داستان‌ها و حکایاتی را که متضمن آسایش پس از ناراحتی است، با نثر ادبی شیوا گرد آورده است و اشعار فارسی که به کار رفته بنا به گفته مؤلف از خودش می‌باشد، و در اول کتاب حروف «صراط علی حق نمسکه» را که هر کدام رمز یکی از القاب حضرت امیرالمؤمنین (ع) می‌باشد شرح کرده است. بیشتر داستان‌ها از کتاب «الفرج بعد الشده» ابن الجوزی انتخاب شده و بقیه را خود مؤلف گرد آورده است. شامل یک «مقدمه» و چهارده «اساس» و «خاتمه»: 1. صبر، 2. رحم، 3. ادب، 4. طهارت، 5. عبادت، 6. لطف، 7. یقین، 8. حلم، 9. نصرت، 10. مروت، 11. سخاوت، 12. کرامت، 13. هدایت. این کتاب گذشته از رهگذر نثر فارسی در ایجاد امید در انسان‌ها بسیار مؤثر و فرج بعد از شدت را بیان می‌دارد و در هر اساسی حکایات عجیبه‌ای نقل می‌کند که بسی آموزنده است. در خاتمه به احوال خویش می‌پردازد و می‌گوید که پدرش از مردم شیراز بوده است و در کربلا ازدواج کرده و مؤلف این کتاب، در کربلا متولد یافته آن گاه پدرش در سال 1006ق به اصفهان برمی‌گردد و در این سال، مؤلف پنج سال داشته. پس از آن در سال 1010ق با پدر به خراسان می‌رود و در 1029ق به اصفهان برمی‌گردد و در سال 1035ق پدرش به ری می‌رود و در آن جا وفات می‌یابد. همچنین در خاتمه این کتاب آمده است که مؤلف، ادبیات و منطق و کلام را نزد پدرش خوانده و برخی از آثارش را نام می‌برد. آغاز: بسمله چمن آرای فرج بعد از شدت درخزان و بهار روزگار لطف شامل حضرت سبحانی است که ذات کامل انسانی را از وحشت سرای رحم انجام: بتاریخ وی گفت رای رزین xx که «باید خزان و بهار این چنین چاپ: مشار فارسی، ج2، ص1883؛ دارالسلطنه تبریز، سنگی، 1276ق، خشتی، 129ص [الذریعة 151/7 و ج7-251؛ نسخه‌های منزوی 1601/2؛ فهرست نسخ فارسی سن پترزبورک شماره 107 این کتاب بتفصیل معرفی شده است؛ گنج بخش منزوی 915؛ مشترک پاکستان 2315/4: نشانی 4 نسخه؛ فارس شناسی ص91؛ فهرستواره منزوی 436/6-437 و 327/1؛ معجم المؤلفین ج10: 67؛ اعیان الشیعه 45: 222؛ دنا 864/4-866 (85 نسخه)]

نسخه‌های خطی این اثر

89 نسخه
ردیف کتابخانه و مرکز نگهداری شماره نسخه کاتب تاریخ کتابت نوع خط برگ مشاهده
61
مسجد اعظم
قم
3410/3 میر علی بن فتحعلی موسوی طالشی ذیحجه 1256ق نستعلیق 69 شناسنامه ←
62
رضوی
مشهد
14272 بی‌کاتب صفر 1256ق نستعلیق - شناسنامه ←
63
ملی
تهران
2664/2 بی‌کاتب 1258ق نستعلیق 121 شناسنامه ←
64
مرعشی
قم
10248 بی‌کاتب یک‌شنبه 14 شعبان 1259ق نستعلیق 137 شناسنامه ←
65
گلپایگانی
قم
7824/2-53/34 بی‌کاتب سه‌شنبه 8 جمادی الاول 1259ق تحریری، بی‌کا 108 شناسنامه ←
66
نوربخش
تهران
743/4 بی‌کاتب 1260ق نستعلیق 182 شناسنامه ←
67
دانشگاه
تهران
5026 سید عبدالله بن سید صالح بن سید یوسف بن سید حق ویردی بن سید هادی گرمرودی 28 ذیقعده 1261ق نستعلیق 151 شناسنامه ←
68
رضوی
مشهد
4226 بی‌کاتب 15 جمادی الثانی 1264ق نستعلیق 63 شناسنامه ←
69
فاضل
خوانسار
287/1 بی‌کاتب 6 جمادی الثانی 1265ق نستعلیق - شناسنامه ←
70
دانشگاه
تهران
1684/2 بی‌کاتب چهارشنبه 15 ربیع الاول 1268ق نسخ 111 شناسنامه ←
71
کاظمینی
یزد
392 بی‌کاتب 1269ق نستعلیق 114 شناسنامه ←
72
مجلس
تهران
2231 علی اصغر ولد حاجی بابا ملقب به محب الفقراء 1272ق تحریری متوسط 194 شناسنامه ←
73
مرکز احیاء
قم
3787 اقل السادات؟ 1273ق نستعلیق 138 شناسنامه ←
74
حقوق
تهران
77 - ب قلی بیات ملایری همدانی روشنی مراغی پنج شنبه 14 ذیقعده 1275ق نستعلیق 83 شناسنامه ←
75
ملک
تهران
921 فتح اله تویسرکانی 5 شوال 1276ق، به نام و برای سید صادق خوانساری نستعلیق 104 شناسنامه ←
76
ملک
تهران
2098 اسماعیل بن ملا محمد ذیحجه 1281ق نستعلیق 103 شناسنامه ←
77
کاظمینی
یزد
509 بی‌کاتب چهارشنبه 4 ذیحجه 1283ق، جهت ملا علی اکبر نستعلیق 94 شناسنامه ←
78
ملک
تهران
727 محمد تقی بن میرزا رفیع دماوندی 1293ق نستعلیق، شکسته 100 شناسنامه ←
79
مدرسه آیة الله خوئی
مشهد
129 بی‌کاتب ربیع الثانی 1300ق نستعلیق، نسخ 92 شناسنامه ←
80
دهگان
اراک
200/1 اختر خانم صبیه آقا میرزا ابراهیم آشتیانی قرن 14 نستعلیق، شکسته 132 شناسنامه ←
81
گلپایگانی
قم
2233-12/123 علی بن اسماعیل 1313ق نستعلیق، شکسته، نسخ 85 شناسنامه ←
82
مجلس
تهران
14768 میرزا عبدالخالق خلخالی جمادی الثانی 1313ق، در ایام کهولت، تحریر یافته تا داخل کتابهای آقا میرزا عبدالکتاب باشد نستعلیق 103 شناسنامه ←
83
مجلس
تهران
5159/5 بی‌کاتب بی‌تاریخ شکسته نستعلیق 28 شناسنامه ←
84
معصومیه
قم
395/1 بی‌کاتب بی‌تاریخ نسخ 136 شناسنامه ←
85
مرعشی
قم
681 بی‌کاتب بی‌تاریخ نستعلیق 212 شناسنامه ←
86
تربیت
تبریز
90 بی‌کاتب بی‌تاریخ - - شناسنامه ←
87
دانشگاه
تهران
6188/3-ف بی‌کاتب بی‌تاریخ - - شناسنامه ←
88
نوربخش
تهران
53 بی‌کاتب بی‌تاریخ نستعلیق 200 شناسنامه ←
89
ملی
تهران
25157 بی‌کاتب بی‌تاریخ - - شناسنامه ←