شناسنامه کتابشناختی اثر
خرقه بخیه
xerqe-ye baxīye
76
نسخه ثبتشده
از قرن 11 تا 13 هـ.ق
مشاهده فهرست نسخهها
↓
پیوند کوتاه:
/w/25537
شناسه یکتا در پایگاه فهارس: #25537
پدیدآور / مؤلف:
شاملو، مرتضی بن حسن
تاریخ و سده تألیف:
نامشخص
مأخذ فهرستنویسی:
فنخا، ج 13، ص 622
تا 627
زبان و قالب:
فارسی
ردههای موضوعی:
طب
اهدا / به درخواست:
امان الله خان
معرفی و مشخصات کتابشناختی اثر (در مأخذ فنخا)
رسالهای در بیماریهای تناسلی و جنسی مردان در سی «بخیه» و مشحون به کنایات و تشبیهات و ایهامات و استعارات فراوان ادبی. در بیشتر نسخهها مؤلف این کتاب مرتضی قلی خان بن حسن شاملو از امیران صفویه معروف به «شمشیر بردار» وزیر اردبیل در سال 1089ق دانسته شده و به این نام نیز چاپ شده است ولی به احتمال قوی مؤلف آن میرزا محمد بن محمد مؤمن طبیب تنکابنی است همانطور که الذریعه (149/7) معتقد است و آورده نسخهها در ذیل نام شاملو به علت کثرت انتساب است نه تایید آن: بخیه 1. تحریک صورت بستن فرزند از صلب خواهشمندان در رحم پاک طینتان؛ 2. شیوه جماعی که هر کس مباشر حرکات آن گردد ... از لذت جماع بهره برد؛ 3. رستن گیاه مواز نسترن زار بدن گلرخان و مزلف عذاران ...؛ 4. برآمدن حاجت بیعاقبت جمعی که در تنهایی خویش بیگانهوار زندگانی کنند ...؛ 5. دانستن ضمیر الهام تصویر این معنی که در پرده تقدیر پسر است یا دختر؛ 6. بیان اینکه شهوات مردافکن هر روز مخصوص کدام عضو است؛ 7. ادویه و معاجین و شرابها و خواص سفوفها که در این امر نشأة جان فزابخشد ...؛ 8. پیچیدن رشته بدن ضعیفان بر پیچش و بیتاب شدن رگهای تن در علاج بی قراری این فن؛ 9. استمساک منی ...؛ 10. ادویهای که مخصوص زنان است و به کار برند؛ 12. فروغ ماهرویان چارده شبه و شناختن امزجه زنانی که طالب شهوت و راغب عزلتند؛ 13. نحوست اجزائی چند که موجب سقوط فرزند شود؛ 14. اختیار اوقات جماع؛ 15. اغذیهای که موجب قوت مباشرت است؛ 16. جلادت حلویات برای قدرت قوه باه؛ 17. وزیدن نسیم خلد شمیم چند که که اگر در دهان گیرد بد بوی شراب را زائل کند؛ 18. ذکر بزرگ نمودن ذکر؛ 19. ادویه مانع سرعت انزال؛ 20. ادویهای که موجب بیهوشی مرد و زن میشود؛ 21. صفت ادویه چند خاطر پسند که در جماع به کار میآید؛ 22. آثار ادویه مفرده که در تأثیر قوت باه مؤثر است؛ 23. قطع تریاک؛ 24. علامت ورم خصیه؛ 25. معالجات بواسیر؛ 26. ادویه لازم برای بواسیر؛ 27. علاج درد گوش؛ 28. درد گلو گیر و خناق؛ 29. رنج ... سوزنک و اتشک؛ 30. ادویه چند که مورث حکه زنان شود.
آغاز اثر
« دیباچه تنکابنی 1: سبحانک اللهم یا ذا الملک القدیم ... اقل عباد الله الحسیب میرزا محمد بن ... »
انجام اثر
« و دامن هر برهنه تنی میگردد قماش دو رویه ظاهر و باطن آرایش آستین خرقه شهرت باد. »
سوابق و چاپهای اثر
چند بار چاپ شده؛ ایران، تهران، کارخانه عبدالحسین، 1283 قمری، سنگی، جیبی
شروح، حواشی و منظومهها (در فنخا)
خرقه بخیه (منتخب)
مآخذ و منابع کتابشناسی اثر
الذریعة 150/7 و149
نسخههای منزوی 525/1: نشانی 20 نسخه
مشترک پاکستان، 549/1: نشانی 2 نسخه
مشار فارسی 1876/2: نشانی 3 چ
فهرستواره منزوی 3426/5
دنا 852/4-854 (64 نسخه در دو عنوان)
متن فنخا (فهرستگان نسخههای خطی ایران (فنخا))
● خرقه بخیه / طب / فارسی
xerqe-ye baxīye
شاملو، مرتضی بن حسن، ق 11 قمری
šāmlū, morteza ebn-e hasan (- 17c)
اهدا به: امان الله خان
رسالهای در بیماریهای تناسلی و جنسی مردان در سی «بخیه» و مشحون به کنایات و تشبیهات و ایهامات و استعارات فراوان ادبی. در بیشتر نسخهها مؤلف این کتاب مرتضی قلی خان بن حسن شاملو از امیران صفویه معروف به «شمشیر بردار» وزیر اردبیل در سال 1089ق دانسته شده و به این نام نیز چاپ شده است ولی به احتمال قوی مؤلف آن میرزا محمد بن محمد مؤمن طبیب تنکابنی است همانطور که الذریعه (149/7) معتقد است و آورده نسخهها در ذیل نام شاملو به علت کثرت انتساب است نه تایید آن: بخیه 1. تحریک صورت بستن فرزند از صلب خواهشمندان در رحم پاک طینتان؛ 2. شیوه جماعی که هر کس مباشر حرکات آن گردد ... از لذت جماع بهره برد؛ 3. رستن گیاه مواز نسترن زار بدن گلرخان و مزلف عذاران ...؛ 4. برآمدن حاجت بیعاقبت جمعی که در تنهایی خویش بیگانهوار زندگانی کنند ...؛ 5. دانستن ضمیر الهام تصویر این معنی که در پرده تقدیر پسر است یا دختر؛ 6. بیان اینکه شهوات مردافکن هر روز مخصوص کدام عضو است؛ 7. ادویه و معاجین و شرابها و خواص سفوفها که در این امر نشأة جان فزابخشد ...؛ 8. پیچیدن رشته بدن ضعیفان بر پیچش و بیتاب شدن رگهای تن در علاج بی قراری این فن؛ 9. استمساک منی ...؛ 10. ادویهای که مخصوص زنان است و به کار برند؛ 12. فروغ ماهرویان چارده شبه و شناختن امزجه زنانی که طالب شهوت و راغب عزلتند؛ 13. نحوست اجزائی چند که موجب سقوط فرزند شود؛ 14. اختیار اوقات جماع؛ 15. اغذیهای که موجب قوت مباشرت است؛ 16. جلادت حلویات برای قدرت قوه باه؛ 17. وزیدن نسیم خلد شمیم چند که که اگر در دهان گیرد بد بوی شراب را زائل کند؛ 18. ذکر بزرگ نمودن ذکر؛ 19. ادویه مانع سرعت انزال؛ 20. ادویهای که موجب بیهوشی مرد و زن میشود؛ 21. صفت ادویه چند خاطر پسند که در جماع به کار میآید؛ 22. آثار ادویه مفرده که در تأثیر قوت باه مؤثر است؛ 23. قطع تریاک؛ 24. علامت ورم خصیه؛ 25. معالجات بواسیر؛ 26. ادویه لازم برای بواسیر؛ 27. علاج درد گوش؛ 28. درد گلو گیر و خناق؛ 29. رنج ... سوزنک و اتشک؛ 30. ادویه چند که مورث حکه زنان شود.
آغاز: دیباچه تنکابنی 1: سبحانک اللهم یا ذا الملک القدیم ... اقل عباد الله الحسیب میرزا محمد بن ...
دیباچه شاملو2: سبحان الله رنگ آمیزی بساط حمد و سپاس حکیمی را که خرقه معرفت را بر قامت صحیح مزاجان درست اعتقاد بریده داشته ... موسوم بخرقه ساختند ...
انجام: و دامن هر برهنه تنی میگردد قماش دو رویه ظاهر و باطن آرایش آستین خرقه شهرت باد.
چاپ: چند بار چاپ شده؛ ایران، تهران، کارخانه عبدالحسین، 1283 قمری، سنگی، جیبی
[الذریعة 150/7 و149؛ نسخههای منزوی 525/1: نشانی 20 نسخه؛ مشترک پاکستان، 549/1: نشانی 2 نسخه؛ مشار فارسی 1876/2: نشانی 3 چ؛ فهرستواره منزوی 3426/5؛ دنا 852/4-854 (64 نسخه در دو عنوان)]
شرح و حواشی:
1- خرقه بخیه (منتخب)
نسخههای خطی این اثر
76 نسخه| ردیف | کتابخانه و مرکز نگهداری | شماره نسخه | کاتب | تاریخ کتابت | نوع خط | برگ | مشاهده |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 31 |
دائرة المعارف
تهران
|
1553/2 | بیکاتب | قرن 13 | نسخ | 70 | شناسنامه ← |
| 32 |
مجلس
تهران
|
6967/1 | بیکاتب | قرن 13 | نستعلیق | 43 | شناسنامه ← |
| 33 |
ملک
تهران
|
2293 | بیکاتب | قرن 13 | نستعلیق | 70 | شناسنامه ← |
| 34 |
طبسی
قم
|
831 | بیکاتب | قرن 13 | نسخ | 38 | شناسنامه ← |
| 35 |
مجلس
تهران
|
6658/3 | بیکاتب | قرن 13 | نسخ | 33 | شناسنامه ← |
| 36 |
گوهرشاد
مشهد
|
505/3 | بیکاتب | قرن 13 | - | - | شناسنامه ← |
| 37 |
جمعیت نشر فرهنگ
رشت
|
692/2ر | بیکاتب | قرن 13 | نستعلیق | - | شناسنامه ← |
| 38 |
مرعشی
قم
|
15590/1 | محمد علی | رجب 1202ق | نسخ | 39 | شناسنامه ← |
| 39 |
دانشگاه
تهران
|
9457/5 | بیکاتب | ذیحجه 1202ق | نستعلیق | 21 | شناسنامه ← |
| 40 |
شفتی، مهدی
اصفهان
|
58 | بیکاتب | 4 شوال 1222ق | شکسته نستعلیق | 48 | شناسنامه ← |
| 41 |
طبسی
قم
|
667/8 | بیکاتب | سلخ ذیحجه 1227ق | نستعلیق | 49 | شناسنامه ← |
| 42 |
دارالحدیث
قم
|
321/5 | بیکاتب | 1228ق | شکسته نستعلیق | 81 | شناسنامه ← |
| 43 |
دانشگاه بوعلی
همدان
|
134/1 | حسین بن علی محمد رشتی متطبب | 1229ق | نستعلیق | 53 | شناسنامه ← |
| 44 |
رضوی
مشهد
|
12736 | بیکاتب | شنبه 24 شعبان 1231ق | شکسته | 133 | شناسنامه ← |
| 45 |
مرعشی
قم
|
14652/3 | محمد علی بن صفر جهرمی | جمعه 27 جمادی الاول 1233ق | نسخ | 50 | شناسنامه ← |
| 46 |
رضوی
مشهد
|
22889 | بیکاتب | 1234ق | نستعلیق | - | شناسنامه ← |
| 47 |
مرتضوی
مشهد
|
بدون شماره | بیکاتب | سهشنبه 10 شوال 1236ق | - | - | شناسنامه ← |
| 48 |
ملک
تهران
|
619/2 | احمد بن زین العابدین | حدود 1238ق | نسخ | - | شناسنامه ← |
| 49 |
علوم پزشکی
تهران
|
89 | بیکاتب | یکشنبه 3 ربیع الثانی 1239ق | تحریری، بیکا | 232 | شناسنامه ← |
| 50 |
مسجد اعظم
قم
|
2247/3 | بیکاتب | صفر1242ق | نستعلیق | 43 | شناسنامه ← |
| 51 |
دانشگاه بوعلی
همدان
|
171 | بیکاتب | یکشنبه اول ربیع الاول 1244ق | نسخ | 31 | شناسنامه ← |
| 52 |
رضوی
مشهد
|
29837 | بیکاتب | 1252ق | نستعلیق | - | شناسنامه ← |
| 53 |
دانشگاه بوعلی
همدان
|
143 | بیکاتب | 1254ق | نسخ | 62 | شناسنامه ← |
| 54 |
دانشگاه
اصفهان
|
608/1 | بیکاتب | 1255ق | نستعلیق | 50 | شناسنامه ← |
| 55 |
مرعشی
قم
|
7409/6 | بیکاتب | 1258ق | نستعلیق، نسخ | 6 | شناسنامه ← |
| 56 |
مسجد اعظم
قم
|
3392/2 | بیکاتب | جمادی الاول 1267ق | - | 50 | شناسنامه ← |
| 57 |
سپهسالار
تهران
|
816 | علیرضا قزوینی | 19 صفر 1268ق | نستعلیق | 133 | شناسنامه ← |
| 58 |
دائرة المعارف
تهران
|
6 | محمد صادق بن محمد تقی | 6 ذیحجه 1271ق، به خواهش محمد مهدی بن زین العابدین | نستعلیق، شکسته | 44 | شناسنامه ← |
| 59 |
مفتاح
تهران
|
343/2 | محمد رضا بن میرزا فریدون مشرف فوج اخلاص افشار | پنجشنبه 16 جمادی الثانی 1281ق، به فرمایش خانلرخان در کرمانشاهان | نستعلیق | - | شناسنامه ← |
| 60 |
خاتم الانبیاء
بابل
|
175/2 | آقا جان بن حاجی محمد شفیع نوری اصل تهرانی المسکن | پنج شنبه شعبان 1283ق | نستعلیق | - | شناسنامه ← |