حل الموجز

● حل الموجز = حل موجز القانون / طب / عربی ḥall-ul mūjaz = ḥall-u mūjaz-il qānūn آقسرائی، محمد بن محمد، - 771؟ قمری āqsarā'ī, mohammad ebn-e mohammad ( - 1370) وابسته به: موجز القانون = الموجز فی الطب = الموجز؛ ابن نفیس، علی بن ابی الحزم (607-687) گزارشی است با عناوین «قال، اقول» بر کتاب «موجز القانون» ابن‌نفیس قرشی. شارح در مقدمه‌اش می‌گوید که در این شرح نقل نکردم جز آنچه درکتاب‌های معتبر این فن آمده است. دارای چهار «فن»: 1. قواعد جزئی الطب اعنی علمیه و عملیه بقول کلی؛ 2. الادوية و الاغذية و المفرده و المركبة؛ 3. الامراض المختصه بعضو عضو و اسبابها و علاماتها و معالجاتها؛ 4. الامراض التی لاتختص بعضو دون عضو آخر و اسبابها و علاماتها و معالجاتها. وی در این کتاب از ابوریحان، ابن سینا، ابن ماسویه، ابن هبل، القلانسی در قرابادین، سمرقندی در اصول التركيب، تقويم الابدان، التنقيح، صاحب الصيدنه، الجامع، الکامل، المنهاج، تذكرة الكحالين اربلی و غیره یاد می‌کند. آغاز: بسمله و به نستعین. الحمدلله رب العالمین و الصلوة علی افضل انبیائه محمد و آله اجمعین. اما بعد: فان الطب علم شریف لشرف موضوعه و وثاقة دلائله و شدة الحاجة اليه ... فلذلك صرفت بعض زمن تحصیلی الیه و قرأت المختصرات المشهورة فيه على والدی و طالعت اکثر ما بلغنی من المطولات و ما اکتفیت بما اکتفی به المعاصرون من الاطباء و هو القدر الذی به یتعیشون و بواسطته الى الملوک یتقربون بل حققت قواعده علی وجه یوافق الاصول الحكمية و كان من جملة ما قرأت عليه موجز القانون للحكيم المحقق ابی الحسن القرشی المعروف بابن النفیس فاردت بن اشرحه لما فيه من المشكلات افادة للطلاب انجام: و فی العسل و السكر اربع مثقال و الله اعلم (بتحقيق الحال و اليه المرجع و المآل) قال الشارح (الشيخ الفاضل ... جمال الدین ... ) هذا آخر ما سمحت به قريحتي القريحة و فطنتي الجريحة من شرح موجز القانون و قد وقع الشروع فيه و التمام في احوال يصير بهاالذهن كليلا و القلب علیلا و المرجو من الناظر فيه اصلاح ما وقع فيه من الخطايا احسانا و الله تعالى يجازيه روحا و ريحاناً و الحمدلله تعالى و المنة. چاپ: این کتاب مکرر در لکهنو چاپ شده است [الذريعة 95/14؛ كشف الظنون 1899/2 و 1900/2؛ مشترک پاکستان 751/1؛ هدية العارفين 165/2؛ معجم المطبوعات ( ج 462: 2)؛ معجم المؤلفين 11- 192؛ بروکلمان 2-328؛ دنا 777/4 (45 نسخه)]