حل مشکلات المعينيه

● حل مشکلات المعينيه = شرح معينيه = ذيل رساله معينيه = حل مالا ينحل / هیأت - فارسی hall-e moškelāt-e mo‘īnīye = š.-e mo‘īnīye = zeyl-e r.-ye mo‘īnīye = hll-e mā lā-yanhal نصیرالدین طوسی، محمد بن محمد، 597 - 672 قمری nasīr-od-dīn-e tūsī, mohammad ebn-e mohammad (1201 - 1274) وابسته به: معینیه = المفید فی الهیئة؛ نصیرالدین طوسی، محمد بن محمد (597-672ق) اهدا به: معین الدین پسر ناصرالدین محتشم متن «معینیه» و «حل مشکلات معینیه» هر دو از خواجه نصیرالدین طوسی است، آن را برای شاگردش شاهزاده معین الدوله ابوالشمس همان کسی که «معینیه» را برای کتابخانه او ساخته بود، تألیف کرد، خواجه در دیباجه و انجام این رساله و رساله «معینیه» خود به مانند «اخلاق ناصری» بعدها دست برده تا رنگ الحاد اسماعیلی آن را بزداید. مؤلف می‌گوید: «چون رساله معینیه برای کتابخانه این پادشاه زاده نوشته شد در اثنای مباحثات اشاره رفت که هر جا سخنی مستغلق‌تر نوشته شده یا محل ابهام و غموضی هست چند کلمه مبسوط‌تر تعلیق باید کرد تا اگر وقتی اتفاق مطالعه بیفتد تفکر در ایضاح آن معانی کوفته نشود و این رساله بدان جهت پرداخته شده است». (عبدالحسین حائری) لذا دو دیباجه از این رساله موجود است یکی دیباجه اول و دیگری دیباجه بعد از اصلاح. آغاز1: الحمد لله علی افضاله و الصلوة علی خیر خلقه محمد المصطفی و آله. در مقدمه کتاب گوید: چون عنایت ربانی حجاب انتظار از پیش چهره مراد این سواد برداشت و سعادت خدمت پادشاه زاده ایران (مخدوم و مفخر جهانیان ... انسب العالم ابوالشمس انارالله..) روزی کرد و روزگار به انجاح مأمول و اسعاف مطلوب یعنی تیسیر دولت ... اما از جهت اتمام این سعادت و استمرار این شرف که مخلص ترین خدم او را حاصل شده است نشاط مذاکره علمی فرمود. و در بحث آن رساله که موسوم است به رساله معینیه و پیش از این جهت کتابخانه معموره این پادشاه زاده ضاعف الله عفاه (سقی الله ثراه؟) تحریر افتاد است شروعی رفت. در اثناء ... ایزد سبحانه و تعالی همیشه ذات این بزرگوار را منبع فضائل و مجمع مآثر داراد. انه المجیب اللطیف آغاز2: بعد از فراغ از تحریر رساله معینیه در هیئت یکی از بزرگان که آن رساله به اقتراح او تحریر کرده بود، در قرائت آن رسالت رغبت کرده نمود، و التماس کرد که در حل مشکلاتی که در آن کتاب موجود است، ثبتی کرده آید و شرح بعضی از مواضع که بر وی مشکل می‌آید به آن الحاق کرده شود. به این موجب کسر این اوراق اتفاق افتاد تا در هر باب که یقین می‌رود نکته ای از آنچه نقش خیال این کم بضاعت باشد، بر حسب اقتضاء حال تحریر می‌افتد. انشاء الله انجام: به سوی مغرب خط سمت بر کشیدیم چنانکه در شکل ظاهر است. سپری شد ذیل رساله معینیه ... چاپ: بکوشش محمد تقی دانش پژوه در 1335ش چاپ عکسی شده است نسخه 3503 ملک [نسخه‌های منزوی 288/1؛ الذریعة 73/14 و 288/21؛ مشار فارسی 1802/2 و 1814؛ دنا 775/4 (31 نسخه)؛ فهرستواره منزوی 2915/4]