شناسنامه کتابشناختی اثر
حلل المطرز فی المعما و اللغز
helal-ol motarrez fe-l moʻammā va-l loqaz
پیوند کوتاه:
/w/24956
شناسه یکتا در پایگاه فهارس: #24956
پدیدآور / مؤلف:
شرف الدین علی یزدی
تاریخ و سده تألیف:
832 هـ.ق
مأخذ فهرستنویسی:
فنخا، ج 13، ص 354
تا 358
زبان و قالب:
فارسی
ردههای موضوعی:
معما
عناوین دیگر و همتراز:
حلل مطرز
(helal-e motarrez)
اهدا / به درخواست:
ابوالفتح سلطان ابراهیم بن شاهرخ
محل تألیف:
شیراز
معرفی و مشخصات کتابشناختی اثر (در مأخذ فنخا)
میگوید سالها بر این فکرت بودم که کتابی در معما بپردازم و برای این منظور چون قشون سلطان عازم آذربایجان شد به همراه سلطان بدانجا رفتم و در وقت مراجعت اساس این کتاب را ریختم و در چند مجلد که هر مجلد حاوی چنین جلد است و هر جلد واجد چند مطرز میباشد بدین ترتیب: جلد 1. شرح ماهیت معمی و لغز؛ 2. نمایش و آرایش وجوهی که تعلق بتکمیل صورت اسم دارد؛ 3. بیان تحصیل ماده حرفی بحسب صورت کلامی که اشهر و اظهر صور حرفی است؛ 4. بیان مقصد بحسب صورت کتابی؛ 5. تبیین قواعدی که مبتنی است بر صورت معنوی عددی حروف. عناوین این کتاب غالباً با الفاظ «طراز» و «پیرایه» میآید. در آن از قطب الدین شیرازی و بدر چاچی گردیده است.
آغاز اثر
« بعد از تیمن و اعتصام بذکر خجسته فرجام علامی که نو آموز مکتب تعلیمش چون در محفل ملاء اعلا حل معما با قامت ابناء اسماء قیام نموده کهن عابدان صوامع قدس که دم از سخن سبح بحمدك ... »
شروح، حواشی و منظومهها (در فنخا)
حل المطرز فی المعما و اللغز (مختصر)؛ قزوینی، محمد نصیر بن حاجی خلف (قرن 11)
تألیفیه = تناسب تألیفی کوبنانی، ابواسحاق (-886)
حلل مطرز (منتخب)
مآخذ و منابع کتابشناسی اثر
نسخههای منزوی 2181/3
مشترک پاکستان 3/14
الذریعة 77/7
کشف <!-- page: 355 --> الظنون 452/1
دنا 762/4-763 (44 نسخه)
متن فنخا (فهرستگان نسخههای خطی ایران (فنخا))
● حلل المطرز فی المعما و اللغز = حلل مطرز / معما / فارسی
helal-ol motarrez fe-l moʻammā va-l loqaz = helal-e motarrez
شرف الدین علی یزدی، - 858 قمری
šaraf-od-dīn ʻalī yazdī ( - 1454)
اهدا به: ابوالفتح سلطان ابراهیم بن شاهرخ
تاریخ تألیف: 832ق؛ محل تألیف: شیراز
میگوید سالها بر این فکرت بودم که کتابی در معما بپردازم و برای این منظور چون قشون سلطان عازم آذربایجان شد به همراه سلطان بدانجا رفتم و در وقت مراجعت اساس این کتاب را ریختم و در چند مجلد که هر مجلد حاوی چنین جلد است و هر جلد واجد چند مطرز میباشد بدین ترتیب: جلد 1. شرح ماهیت معمی و لغز؛ 2. نمایش و آرایش وجوهی که تعلق بتکمیل صورت اسم دارد؛ 3. بیان تحصیل ماده حرفی بحسب صورت کلامی که اشهر و اظهر صور حرفی است؛ 4. بیان مقصد بحسب صورت کتابی؛ 5. تبیین قواعدی که مبتنی است بر صورت معنوی عددی حروف. عناوین این کتاب غالباً با الفاظ «طراز» و «پیرایه» میآید. در آن از قطب الدین شیرازی و بدر چاچی گردیده است.
آغاز: بعد از تیمن و اعتصام بذکر خجسته فرجام علامی که نو آموز مکتب تعلیمش چون در محفل ملاء اعلا حل معما با قامت ابناء اسماء قیام نموده کهن عابدان صوامع قدس که دم از سخن سبح بحمدك ...
[نسخههای منزوی 2181/3؛ مشترک پاکستان 3/14؛ الذریعة 77/7؛ کشف الظنون 452/1؛ دنا 762/4-763 (44 نسخه)]
شرح و حواشی:
1- حل المطرز فی المعما و اللغز (مختصر)؛ قزوینی، محمد نصیر بن حاجی خلف (قرن 11)
2- تألیفیه = تناسب تألیفی کوبنانی، ابواسحاق (-886)
3- حلل مطرز (منتخب)
نسخههای خطی این اثر
50 نسخه| ردیف | کتابخانه و مرکز نگهداری | شماره نسخه | کاتب | تاریخ کتابت | نوع خط | برگ | مشاهده |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 |
دانشگاه
تهران
|
1006/2-ف | بیکاتب | بیتاریخ | - | - | شناسنامه ← |
| 2 |
مجلس
تهران
|
16998 | بیکاتب | بیتاریخ | نستعلیق | 247 | شناسنامه ← |
| 3 |
مجلس
تهران
|
2209 | بیکاتب | بیتاریخ | تحریری، بیکا، بیتا | 328 | شناسنامه ← |
| 4 |
مجلس
تهران
|
2208 | بیکاتب | بیتاریخ | مختلف، بیکا، بیتا | 339 | شناسنامه ← |
| 5 |
مجلس
تهران
|
778 | بیکاتب | بیتاریخ | نستعلیق | 245 | شناسنامه ← |
| 6 |
ملی
تبریز
|
3009 | بیکاتب | بیتاریخ | نستعلیق | 245 | شناسنامه ← |
| 7 |
مولوی
مشهد
|
1600 | نامشخص | - | - | - | شناسنامه ← |
| 8 |
ملی
تهران
|
27474 | بیکاتب | بیتاریخ | - | - | شناسنامه ← |
| 9 |
الهیات
مشهد
|
1600 | بیکاتب | بیتاریخ | نستعلیق | 235 | شناسنامه ← |
| 10 |
سپهسالار
تهران
|
2799/24 | بیکاتب | بیتاریخ | - | 3 | شناسنامه ← |
| 11 |
دائرة المعارف
تهران
|
486/25-عکسی | نامشخص | - | - | - | شناسنامه ← |
| 12 |
رضوی
مشهد
|
12297/24 | محمد طاهر مشهدی | 1309ق | نسخ | 14 | شناسنامه ← |
| 13 |
مهدوی
تهران
|
282/34 | محمد طاهر بن ولی محمد طبیب مشهدی | 1309ق | نسخ | 15 | شناسنامه ← |
| 14 |
مجلس
تهران
|
296 | بیکاتب | ذیقعده 1171ق | نستعلیق | 102 | شناسنامه ← |
| 15 |
رضوی
مشهد
|
13466 | بیکاتب | 26 جمادی الاول 1149ق | نستعلیق | 147 | شناسنامه ← |
| 16 |
ملی
تهران
|
2129 | بیکاتب | محتملاً قرن 12 | نستعلیق | 188 | شناسنامه ← |
| 17 |
حقوق
تهران
|
64 - د | بیکاتب | قرن 12 | نسخ | 225 | شناسنامه ← |
| 18 |
رضوی
مشهد
|
4532 | محمد تقی | 3 جمادی الثانی 1090ق | نستعلیق | 265 | شناسنامه ← |
| 19 |
گلپایگانی
قم
|
6600-33/150 | محمد جعفر بن محمد رضا | جمادی الاول 1089ق | نستعلیق | 255 | شناسنامه ← |
| 20 |
مجلس
تهران
|
9807/3 | بیکاتب | 7 ذیحجه 1086ق | نستعلیق | 187 | شناسنامه ← |
| 21 |
مجلس
تهران
|
31 | بیکاتب | نزدیک پایان ذیقعده 1071ق | نستعلیق | 178 | شناسنامه ← |
| 22 |
ملی
تهران
|
2612/1 | ابراهیم | 1068ق | نستعلیق | 165 | شناسنامه ← |
| 23 |
رضوی
مشهد
|
4533 | علی بیگ | 1054ق | نستعلیق | 207 | شناسنامه ← |
| 24 |
مجلس
تهران
|
9810 | ابراهیم بن حاجی عبدالجلیل شروانی | 1047ق | نسخ | 182 | شناسنامه ← |
| 25 |
مرعشی
قم
|
13862 | بیکاتب | 1023ق | نسخ | 334 | شناسنامه ← |
| 26 |
رضوی
مشهد
|
19487 | بیکاتب | 1020ق | نسخ | - | شناسنامه ← |
| 27 |
رضوی
مشهد
|
18724 | بیکاتب | قرن 11 | نستعلیق | - | شناسنامه ← |
| 28 |
رضوی
مشهد
|
4534 | بیکاتب | اواخر قرن 11 | نستعلیق | 8 | شناسنامه ← |
| 29 |
مرعشی
قم
|
10436 | بیکاتب | قرن 11 | نستعلیق | - | شناسنامه ← |
| 30 |
علامه طباطبائی
شیراز
|
1258 | بیکاتب | قرن 11 | نستعلیق | - | شناسنامه ← |