نسخه آزمایشی پایگاه فهارس نسخه‌های خطی • دربردارنده بیش از ۷۶ هزار اثر و ۴۳۸ هزار نسخه خطی
شناسنامه کتاب‌شناختی اثر

حلل المطرز فی المعما و اللغز

helal-ol motarrez fe-l moʻammā va-l loqaz
50 نسخه ثبت‌شده از قرن 9 تا 14 هـ.ق
دارای نسخه اصل (دستخط مؤلف)
مشاهده فهرست نسخه‌ها ↓
/w/24956
شناسه یکتا در پایگاه فهارس: #24956
پدیدآور / مؤلف: شرف الدین علی یزدی
تاریخ و سده تألیف: 832 هـ.ق
مأخذ فهرست‌نویسی:
فنخا، ج 13، ص 354 تا 358
زبان و قالب: فارسی
رده‌های موضوعی: معما
عناوین دیگر و هم‌تراز:
حلل مطرز (helal-e motarrez)
اهدا / به درخواست: ابوالفتح سلطان ابراهیم بن شاهرخ
محل تألیف: شیراز

معرفی و مشخصات کتاب‌شناختی اثر (در مأخذ فنخا)

می‌گوید سال‌ها بر این فکرت بودم که کتابی در معما بپردازم و برای این منظور چون قشون سلطان عازم آذربایجان شد به همراه سلطان بدانجا رفتم و در وقت مراجعت اساس این کتاب را ریختم و در چند مجلد که هر مجلد حاوی چنین جلد است و هر جلد واجد چند مطرز می‌باشد بدین ترتیب: جلد 1. شرح ماهیت معمی و لغز؛ 2. نمایش و آرایش وجوهی که تعلق بتکمیل صورت اسم دارد؛ 3. بیان تحصیل ماده حرفی بحسب صورت کلامی که اشهر و اظهر صور حرفی است؛ 4. بیان مقصد بحسب صورت کتابی؛ 5. تبیین قواعدی که مبتنی است بر صورت معنوی عددی حروف. عناوین این کتاب غالباً با الفاظ «طراز» و «پیرایه» می‌آید. در آن از قطب الدین شیرازی و بدر چاچی گردیده است.
آغاز اثر
« بعد از تیمن و اعتصام بذکر خجسته فرجام علامی که نو آموز مکتب تعلیمش چون در محفل ملاء اعلا حل معما با قامت ابناء اسماء قیام نموده کهن عابدان صوامع قدس که دم از سخن سبح بحمدك ... »
شروح، حواشی و منظومه‌ها (در فنخا)
حل المطرز فی المعما و اللغز (مختصر)؛ قزوینی، محمد نصیر بن حاجی خلف (قرن 11) تألیفیه = تناسب تألیفی کوبنانی، ابواسحاق (-886) حلل مطرز (منتخب)
مآخذ و منابع کتاب‌شناسی اثر
نسخه‌های منزوی 2181/3 مشترک پاکستان 3/14 الذریعة 77/7 کشف <!-- page: 355 --> الظنون 452/1 دنا 762/4-763 (44 نسخه)

متن فنخا (فهرستگان نسخه‌های خطی ایران (فنخا))

● حلل المطرز فی المعما و اللغز = حلل مطرز / معما / فارسی helal-ol motarrez fe-l moʻammā va-l loqaz = helal-e motarrez شرف الدین علی یزدی، - 858 قمری šaraf-od-dīn ʻalī yazdī ( - 1454) اهدا به: ابوالفتح سلطان ابراهیم بن شاهرخ تاریخ تألیف: 832ق؛ محل تألیف: شیراز می‌گوید سال‌ها بر این فکرت بودم که کتابی در معما بپردازم و برای این منظور چون قشون سلطان عازم آذربایجان شد به همراه سلطان بدانجا رفتم و در وقت مراجعت اساس این کتاب را ریختم و در چند مجلد که هر مجلد حاوی چنین جلد است و هر جلد واجد چند مطرز می‌باشد بدین ترتیب: جلد 1. شرح ماهیت معمی و لغز؛ 2. نمایش و آرایش وجوهی که تعلق بتکمیل صورت اسم دارد؛ 3. بیان تحصیل ماده حرفی بحسب صورت کلامی که اشهر و اظهر صور حرفی است؛ 4. بیان مقصد بحسب صورت کتابی؛ 5. تبیین قواعدی که مبتنی است بر صورت معنوی عددی حروف. عناوین این کتاب غالباً با الفاظ «طراز» و «پیرایه» می‌آید. در آن از قطب الدین شیرازی و بدر چاچی گردیده است. آغاز: بعد از تیمن و اعتصام بذکر خجسته فرجام علامی که نو آموز مکتب تعلیمش چون در محفل ملاء اعلا حل معما با قامت ابناء اسماء قیام نموده کهن عابدان صوامع قدس که دم از سخن سبح بحمدك ... [نسخه‌های منزوی 2181/3؛ مشترک پاکستان 3/14؛ الذریعة 77/7؛ کشف الظنون 452/1؛ دنا 762/4-763 (44 نسخه)] شرح و حواشی: 1- حل المطرز فی المعما و اللغز (مختصر)؛ قزوینی، محمد نصیر بن حاجی خلف (قرن 11) 2- تألیفیه = تناسب تألیفی کوبنانی، ابواسحاق (-886) 3- حلل مطرز (منتخب)

نسخه‌های خطی این اثر

50 نسخه
ردیف کتابخانه و مرکز نگهداری شماره نسخه کاتب تاریخ کتابت نوع خط برگ مشاهده
31
مجلس
تهران
9807/3 بی‌کاتب 7 ذیحجه 1086ق نستعلیق 187 شناسنامه ←
32
گلپایگانی
قم
6600-33/150 محمد جعفر بن محمد رضا جمادی الاول 1089ق نستعلیق 255 شناسنامه ←
33
رضوی
مشهد
4532 محمد تقی 3 جمادی الثانی 1090ق نستعلیق 265 شناسنامه ←
34
حقوق
تهران
64 - د بی‌کاتب قرن 12 نسخ 225 شناسنامه ←
35
ملی
تهران
2129 بی‌کاتب محتملاً قرن 12 نستعلیق 188 شناسنامه ←
36
رضوی
مشهد
13466 بی‌کاتب 26 جمادی الاول 1149ق نستعلیق 147 شناسنامه ←
37
مجلس
تهران
296 بی‌کاتب ذیقعده 1171ق نستعلیق 102 شناسنامه ←
38
مهدوی
تهران
282/34 محمد طاهر بن ولی محمد طبیب مشهدی 1309ق نسخ 15 شناسنامه ←
39
رضوی
مشهد
12297/24 محمد طاهر مشهدی 1309ق نسخ 14 شناسنامه ←
40
دائرة المعارف
تهران
486/25-عکسی نامشخص - - - شناسنامه ←
41
سپهسالار
تهران
2799/24 بی‌کاتب بی‌تاریخ - 3 شناسنامه ←
42
الهیات
مشهد
1600 بی‌کاتب بی‌تاریخ نستعلیق 235 شناسنامه ←
43
ملی
تهران
27474 بی‌کاتب بی‌تاریخ - - شناسنامه ←
44
مولوی
مشهد
1600 نامشخص - - - شناسنامه ←
45
ملی
تبریز
3009 بی‌کاتب بی‌تاریخ نستعلیق 245 شناسنامه ←
46
مجلس
تهران
778 بی‌کاتب بی‌تاریخ نستعلیق 245 شناسنامه ←
47
مجلس
تهران
2208 بی‌کاتب بی‌تاریخ مختلف، بی‌کا، بی‌تا 339 شناسنامه ←
48
مجلس
تهران
2209 بی‌کاتب بی‌تاریخ تحریری، بی‌کا، بی‌تا 328 شناسنامه ←
49
مجلس
تهران
16998 بی‌کاتب بی‌تاریخ نستعلیق 247 شناسنامه ←
50
دانشگاه
تهران
1006/2-ف بی‌کاتب بی‌تاریخ - - شناسنامه ←