حکمت صادقیه

● حکمت صادقیه = قوى النفس / فلسفه / عربی hekmat-e sādeqīye = quwa-n nafs گیلانی، حمزه، - 1134 قمری gīlānī, hamze ( - 1722) رساله‌ای است در مبحث نفس از تقریرات و افادات درسی ملا محمد صادق اردستانی یا ارجستانی (-1134ق). حمزه در این کتاب تقریرات درس استاد خود محمد صادق اردستانی را گرد آورده و در برابر فصل 6 الهیات شفاء شیخ الرئیس قرار داده و به نام او کرده است. به نوشته الذریعه مؤلف این کتاب را به خاطر مصادف شدن با فتنه افغان به پایان نرسانده و پس از درگذشت وی، مولی اسماعیل (شاید خواجوئی صاحب ابطال الزمان الموهوم) از مولی محمد علی بن محمد رضا (گویا محمد علی تونی ساکن اصفهان) خواست تا آن را به اتمام رساند و بر آن دیباچه‌ای نویسد و همو است که کتاب را به مناسبت نام اردستانی استاد مؤلف «حکمة صادقیة» نام داده است. در این دیباچه که به قلم مولی محمد علی است نوشته شده که استاد اردستانی از شاگرد خود حمزه گیلانی خواسته تقریرات درس او را در مورد نفس و قوای نفس تدوین کند. فهرست بیست و هشت فصل کتاب را بدین گونه آمده: 1. تحقیق القوى المنسوبه الى النفس النباتية؛ 2. تحقیق القوى الحيوانية؛ 3. تحقيق ان القوة اللامسة واحدة او متعددة؛ 4. تحقیق ان القوة اللمسيه هل لها في لمسها لذة و الم؛ 5. ان آله اللمس عصب او لحم؛ 6. بیان ان قوه اللمس ليس وجودها وجود امر حال في المادة؛ 7. ان القوة اللمسية تحتاج الى الوسط ام لا؛ 8. الذوق؛ 9. الشم؛ 10. السمع؛ 11. البصر و الكلام في الابصار؛ 12. ذكر حجج الحكماء على مذاهبهم في الشعاع و الضوء و الظلمة؛ 13. تحقیق كيفية حدوث اللون؛ 14. تحقیق كون اللون ...؛ 15. ان اللون ليس هو ما هو بالفعل الا بوجود الضوء؛ 16. تحقیق ان الشفاف بالضوء شفاف بالفعل؛ 17. اختلاف المذاهب في الرؤية و تحقيق الحق فيها؛ 18. ان الحواس الظاهره في الحيوان هو هذه المذكورة لا غير؛ 19. القول على الحواش الباطنه ... في الحس المشترك؛ 20. القول على ساير القوى؛ 21. فی ان القوى حدود الشيء الذي يقال له النفس و انها خوادم لها؛ 22. فى ان القوى الحيوانيه لا تدرك الا بآلة؛ 23. احوال القوى المحركه و ضرب من النبوة المتعلقة بها؛ 24. الافعال و الانفعالات الخاصه بالانسان؛ 25-فی بیان قوة النظر و العمل للنفس الانسانيه؛ 26. فی ان النفس الناطقه ليست جسماً و منطبعة في جسم؛ 27. كيفية انتفاع النفس بالحواس؛ 28. فی ان النفس حادثه او قديمة. (عبدالحسین حائری) آغاز: یا من خصت الوحدانية بذاته و اشرقت متلألئا من هياكل آياته، عقلت العقول بتعقل كنهه و نفست النفوس بتنفس نبهه انجام: فان الابداع اذا لم يكن فعلا لم يصر المبدع متعددا بالذات فی مرتبة واحدة و هذا الدليل مبنى على اصولنا لايفهمه الا العاقلون چاپ: در منتخباتی از آثار حکمای الهی، ج 4 (قم، دفتر تبلیغات اسلامی، 1378 (چاپ دوم)، به تحقیق سید جلال الدین آشتیانی [دنا 723/4 (8 نسخه)] شرح و حواشی: 1- حاشية حكمة الصادقية زنگنه، نظر علی 2- تعلیقه بر تعلیقه حكمة صادقیه خلخالی خوجینی، محمد صالح (-12)