حفظ الصحه ناصری

● حفظ الصحه ناصری = تحفة الصحه / طب / فارسی hefz-os sehhe-ye nāserī = tohfat-os sehha ملک الاطباء رشتی، محمد کاظم بن محمد، ق13 قمری malek-ol atebbā' raštī, mohammad kāzem ebn-e mohammad ( - 19c) به دستور: ناصرالدین شاه قاجار (1264-1313ق) محل تألیف: رشت در یک «مقدمه» و چهار «مقاله» و یک «خاتمه» که آن را به دستور ناصرالدین شاه قاجار در موقعی که به چمن سلطانیه آمده بود در باب حفظ صحت تألیف نموده: مقدمه دارای سه «فصل»: 1) تعریف علم طب و بیان حاجت و موضوع آن و تعریف صحت و مرض، 2) شرایط حفظ صحت، 3) تکلیف طبیب در امر حفظ صحت که چه می‌باشد؛ مقاله 1. تدبیر سته ضروریه و مباشرت نسوان و حمام مشتمل بر هشت «فصل»: 1) تدبیر هوها و فصول، 2) ضرورت و تدبیر مأکول و مشروب، 3) ضرورت و تدبیر حرکت و سکون بدنی، 4) ضرورت و تدبیر حرکت و سکون نفسانی، 5) ضرورت و تدبیر خواب و بیداری، 6) ضرورت و تدبیر استفراغ احتباس، 7) ضرورت و تدبیر مباشرت با نسوان، 8) تدبیر حمام رفتن؛ مقاله 2. تدابیر ابدان به مقتضای هر سنی مشتمل بر سه باب: 1) تدبیر اطفال، 2) تدبیر جوانان، 3) تدبیر پیران؛ مقاله 3. تبدیل ابدان خارجه از اعتدال مشتمل بر شش «باب»: 1) تدبیر مزاج حار، 2) تدبیر مزاج بارد، 3) تدبیر مزاج رطب، 4) تدبیر مزاج یابس، 5) تدبیر کسی که بسیار فربه باشد، 6) تدبیر کسی که بسیار لاغر باشد؛ مقاله 4. تدبیر مسافر و حفظ صحت هر عضوی از اعضاء مشتمل بر دو «باب»: 1) تدبیر مسافر بر و بحر در دو فصل، 2) صحت اعضاء مشتمل بر هشت «فصل»: 1- حفظ صحت دماغ، 2- حفظ صحت چشم، 3- حفظ صحت گوش، 4- حفظ صحت دندان، 5- حفظ صحت دل، 6- حفظ صحت معده، 7- حفظ صحت جگر، 8- تدبیر دست و پا در سرما؛ خاتمه: در بیان انواع غذاها و مزاج و منافع آنها که مشتمل بر ده «فایده» است: 1) بیان وجوب، 2) بیان لحوم و گوشتها، 3) بیان تخمها، 4) بیان شیر و آنچه از او به عمل می‌آید، 5) بیان میوه‌ها، 6) بیان سبزیها، 7) بیان توابل و ابازیر و غیره، 8) بیان شیرینی‌ها ...، 9) بیان اشتهاء، 10) مطالب متفرقه در حفظ صحت. آغاز: بسمله، سبحانک اللهم یا قدوس یا طبیب النفوس اسألک الشفاء من الشفاء ... وبعد چنین گوید بنده درگاه سلطانی محمد کاظم گیلانی: درین اوان که فراش فروردین ... انجام: که در علم و عمل آن محفوظ و محظوظ بمانند بحق نبیه البشیر و ولیه النذیر حسبنا الله العلی السمیع البصیر نعم الناصر و النصیر. چاپ: مشار فارسی، ج 2، ص 1760؛ دارالخلافه طهران، 1304ق، وزیری کوچک، 6+311+8صص [الذریعة 27/7؛ دنا 669/4؛ فهرستواره منزوی 3421/5]