شناسنامه کتاب‌شناختی اثر
حرز الامانی و وجه التهانى
ḥirz-ul amānī wa wajh-ut tahānī
113
نسخه ثبت‌شده
از قرن 8 تا 14 هـ.ق
مشاهده فهرست نسخه‌ها
↓
پیوند کوتاه:
/w/23733
شناسه یکتا در پایگاه فهارس: #23733
پدیدآور / مؤلف:
شاطبی، قاسم بن فیره
تاریخ و سده تألیف:
نامشخص
مأخذ فهرست‌نویسی:
فنخا، ج 12، ص 904
تا 911
زبان و قالب:
عربی
عناوین دیگر و هم‌تراز:
قصيدة الشاطبية
(qaṣīdat-uš šāṭibīyya)
اثر مرتبط / وابسته به:
التيسير في القرآآت السبع = التيسير لحفظ مذاهب القراء السبعة فی القرآآت؛ دانی، عثمان بن سعید (371-444)
معرفی و مشخصات کتاب‌شناختی اثر (در مأخذ فنخا)
قصیده‌ای است بسیار مهم و مشهور به «شاطبیه» در هزار و صد و هفتاد و سه بیت که کتاب «التیسیر» دانی را در آن به نظم درآورده و مورد توجه دانشمندان علم قرائت و تجوید واقع شده و بر آن شرح‌های فراوانی نوشته‌اند. ابن خلکان درباره این کتاب می‌گوید: تصور نمی‌کنم کسی در این اسلوب بر وی سبقت جسته باشد و مشتمل بر رموز عجیب و اشارات لطیفی است. عدد ابیات آن را ابن خلکان که نزدیک‌ترین مؤلفین به عصر شاطبی است 1173 نوشته و صاحب کشف الظنون به ایشان اقتدا کرده ولی صاحب روضات عدد آنها را 1320 دانسته است.
آغاز اثر
« بدأت ببسم الله فی النظم اولا ×× تبارک رحماناً رحیماً و موئلا »
انجام اثر
« و تبدئی علی أصحابه نفحاتها ×× بغیر تناه زرنباً و قرنفلا »
سوابق و چاپ‌های اثر
قاهره، مطبعة مصطفی البابی الحلبی، 209ص، 1347ق. [کشف الظنون 646/1 و 649؛ ریحانة الأدب 158/3؛ الذریعه 312/13 و 646/1؛ مشترک پاکستان، 111/1-114؛ معجم المطبوعات 1092/1؛ مكتبة امیرالمؤمنین 433/2؛ الاوقاف العامة بغداد 25/1 و 26/1 و 145/3 و 157/3]
شروح، حواشی و منظومه‌ها (در فنخا)
الدرة الفريدة في شرح القصيدة؛ همدانی، حسین بن ابی العز (-643)
سراج القاری المبتدی در شرح قصیده شاطبی؛ علیم الدین مصری (-643)
فتح الوصيد فی شرح القصید = شرح حرز الامانی؛ سخاوی، علی بن محمد (558-643)
کنز المعانی فی شرح حزر الامانی = شرح حرز الامانی؛ موصلی، محمد بن احمد (-656)
إبراز المعانى من حرز الامانی = شرح حرز الامانی؛ ابوشامه، عبدالرحمن بن اسماعیل (599-665)
اللآلى الفريدة في شرح القصيدة الشاطبية؛ فاسی، محمد بن حسن (672-580)
کاشف المعانی فی شرح حرز الامانی؛ حسینی گلستانه، عباد بن احمد (-8)
مبرز المعانی فی شرح قصيدة حرز الامانی؛ عمادی، محمد بن عمر (-8)
ترجمة الجريدة في شرح القصيدة = شرح حزر الامانی؛ قزوینی، قاسم بن ابراهیم (-8)
منتقى اللآلی و مرتقی التعالی؛ صغناقی، حسین بن علی (-711)
كنز المعانی فی شرح حرز الامانی = شرح الشاطبية؛ جعبرى، ابراهیم بن عمر (640-732)
التسخير على طريق التشجير في علم الترتيل و التجويد؛ سمرقندی، محمد بن محمود (-780)
مطلوب قاری؛ حافظ رومی، محمد بن یوسف (-9)
ایجاز المعانی فی حرز الامانی و وجه التهانی؛ مقری، حسین بن عثمان (-9)
ايضاح المعانی فی شرح حرز الامانی و وجه التهانی؛ مقری، حسین بن عثمان (-9)
قرة العين فى الفتح و الامالة بين اللفظين؛ ابن قاصح، علی بن عثمان (716-801)
اساس المبانی = ترجمه حرز الامانی؛ زواره ای، علی بن حسن (-10)
التحفة القطبية في شرح القصيدة الشاطبية؛ قاری، ابوالقاسم (-11)
حیات جاودانی؛ قاری، محمد رضا بن محبعلی (-1055)
شرح حرز الامانی و وجه التهانی = شرح الشاطبية؛ سورکوئی، نور علی بن حاجب خان (-12)
الاشارات العمرية في حل ابيات الشاطبية؛ ارمنازی، عمر بن عبدالقادر (-1148)
بحر الفوائد = شرح حرز الامانی؛ حسینی تبریزی، محمد قاسم بن محسن (-13)
شرح حرز الامانی؛ اصفهانی، کمال الدین طاهر
شرح حرز الامانی = شرح شاطبیه؛ لاهیجی، محمد سعید بن محمد
شرح حرزالامانی و وجه التهانی؛ ابن ربیعه، شهاب الدین احمد
کشف المعانی فی شرح حرز الامانی؛ اخلاطی، یوسف بن اسد
ايضاح المعانی فی شرح حرز الامانی؛ جلال قاری، حسین بن حسین
جامع الفوائد فی شرح اسنی القصائد = شرح شاطبیه
حرز الامانی و وجه التهانی (ترجمه)
حشد الامانی فی شرح حرز الامانی (الشاطبية)
شرح القصيدة الشاطبية
شرح حرز الامانی (ترجمه -)
شرح حرز الامانی و وجه التهانی = شرح قصيدة الشاطبية (3 عنوان)
شرح حرزالامانی و وجه التهانی (13 عنوان)
شرح شاطبیه
الملتقط من معانی حرز الامانی و شرح آن
مآخذ و منابع کتاب‌شناسی اثر
کشف الظنون 646/1 و 649
ریحانة الأدب 158/3
الذریعه 312/13 و 646/1
مشترک پاکستان، 111/1-114
معجم المطبوعات 1092/1
مكتبة امیرالمؤمنین 433/2
الاوقاف العامة بغداد 25/1 و 26/1 و 145/3 و 157/3
متن فنخا (فهرستگان نسخه‌های خطی ایران (فنخا))
● حرز الامانی و وجه التهانى = قصيدة الشاطبية / شعر، تجوید / عربی
ḥirz-ul amānī wa wajh-ut tahānī = qaṣīdat-uš šāṭibīyya
شاطبی، قاسم بن فیره، 538 - 590 قمری
šātebī, qāsem ebn-e fīre (1144 - 1195)
وابسته به: التيسير في القرآآت السبع = التيسير لحفظ مذاهب القراء السبعة فی القرآآت؛ دانی، عثمان بن سعید (371-444)
قصیده‌ای است بسیار مهم و مشهور به «شاطبیه» در هزار و صد و هفتاد و سه بیت که کتاب «التیسیر» دانی را در آن به نظم درآورده و مورد توجه دانشمندان علم قرائت و تجوید واقع شده و بر آن شرح‌های فراوانی نوشته‌اند. ابن خلکان درباره این کتاب می‌گوید: تصور نمی‌کنم کسی در این اسلوب بر وی سبقت جسته باشد و مشتمل بر رموز عجیب و اشارات لطیفی است. عدد ابیات آن را ابن خلکان که نزدیک‌ترین مؤلفین به عصر شاطبی است 1173 نوشته و صاحب کشف الظنون به ایشان اقتدا کرده ولی صاحب روضات عدد آنها را 1320 دانسته است.
آغاز: بدأت ببسم الله فی النظم اولا ×× تبارک رحماناً رحیماً و موئلا
انجام: و تبدئی علی أصحابه نفحاتها ×× بغیر تناه زرنباً و قرنفلا
چاپ: قاهره، مطبعة مصطفی البابی الحلبی، 209ص، 1347ق. [کشف الظنون 646/1 و 649؛ ریحانة الأدب 158/3؛ الذریعه 312/13 و 646/1؛ مشترک پاکستان، 111/1-114؛ معجم المطبوعات 1092/1؛ مكتبة امیرالمؤمنین 433/2؛ الاوقاف العامة بغداد 25/1 و 26/1 و 145/3 و 157/3]
شرح و حواشی:
1- الدرة الفريدة في شرح القصيدة؛ همدانی، حسین بن ابی العز (-643)
2- سراج القاری المبتدی در شرح قصیده شاطبی؛ علیم الدین مصری (-643)
3- فتح الوصيد فی شرح القصید = شرح حرز الامانی؛ سخاوی، علی بن محمد (558-643)
4- کنز المعانی فی شرح حزر الامانی = شرح حرز الامانی؛ موصلی، محمد بن احمد (-656)
5- إبراز المعانى من حرز الامانی = شرح حرز الامانی؛ ابوشامه، عبدالرحمن بن اسماعیل (599-665)
6- اللآلى الفريدة في شرح القصيدة الشاطبية؛ فاسی، محمد بن حسن (672-580)
7- کاشف المعانی فی شرح حرز الامانی؛ حسینی گلستانه، عباد بن احمد (-8)
8- مبرز المعانی فی شرح قصيدة حرز الامانی؛ عمادی، محمد بن عمر (-8)
9- ترجمة الجريدة في شرح القصيدة = شرح حزر الامانی؛ قزوینی، قاسم بن ابراهیم (-8)
10- منتقى اللآلی و مرتقی التعالی؛ صغناقی، حسین بن علی (-711)
11- كنز المعانی فی شرح حرز الامانی = شرح الشاطبية؛ جعبرى، ابراهیم بن عمر (640-732)
12- التسخير على طريق التشجير في علم الترتيل و التجويد؛ سمرقندی، محمد بن محمود (-780)
13- مطلوب قاری؛ حافظ رومی، محمد بن یوسف (-9)
14- ایجاز المعانی فی حرز الامانی و وجه التهانی؛ مقری، حسین بن عثمان (-9)
15- ايضاح المعانی فی شرح حرز الامانی و وجه التهانی؛ مقری، حسین بن عثمان (-9)
16- قرة العين فى الفتح و الامالة بين اللفظين؛ ابن قاصح، علی بن عثمان (716-801)
17- اساس المبانی = ترجمه حرز الامانی؛ زواره ای، علی بن حسن (-10)
18- التحفة القطبية في شرح القصيدة الشاطبية؛ قاری، ابوالقاسم (-11)
19- حیات جاودانی؛ قاری، محمد رضا بن محبعلی (-1055)
20- شرح حرز الامانی و وجه التهانی = شرح الشاطبية؛ سورکوئی، نور علی بن حاجب خان (-12)
21- الاشارات العمرية في حل ابيات الشاطبية؛ ارمنازی، عمر بن عبدالقادر (-1148)
22- بحر الفوائد = شرح حرز الامانی؛ حسینی تبریزی، محمد قاسم بن محسن (-13)
23- شرح حرز الامانی؛ اصفهانی، کمال الدین طاهر
24- شرح حرز الامانی = شرح شاطبیه؛ لاهیجی، محمد سعید بن محمد
25- شرح حرزالامانی و وجه التهانی؛ ابن ربیعه، شهاب الدین احمد
26- کشف المعانی فی شرح حرز الامانی؛ اخلاطی، یوسف بن اسد
27- ايضاح المعانی فی شرح حرز الامانی؛ جلال قاری، حسین بن حسین
28- جامع الفوائد فی شرح اسنی القصائد = شرح شاطبیه
29- حرز الامانی و وجه التهانی (ترجمه)
30- حشد الامانی فی شرح حرز الامانی (الشاطبية)
31- شرح القصيدة الشاطبية
32- شرح حرز الامانی (ترجمه -)
33- شرح حرز الامانی و وجه التهانی = شرح قصيدة الشاطبية (3 عنوان)
34- شرح حرزالامانی و وجه التهانی (13 عنوان)
35- شرح شاطبیه
36- الملتقط من معانی حرز الامانی و شرح آن
نسخه‌های خطی این اثر
113 نسخه| ردیف | کتابخانه و مرکز نگهداری | شماره نسخه | کاتب | تاریخ کتابت | نوع خط | برگ | مشاهده |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 61 |
مجلس
تهران
|
12182/2 | بی‌کاتب | 2 ربیع الثانی 1080ق | نسخ | 23 | شناسنامه ← |
| 62 |
مرعشی
قم
|
8492 | درویش علی بن شمس الدین کاظمی | 8 جمادی الثانی 1077ق | نسخ | 44 | شناسنامه ← |
| 63 |
مجلس
تهران
|
12655/1 | علی بن محمد بن سلیمان شهیر به ابی شبابه حسینی مصلوی | 16 ربیع الثانی 1077ق | - | 53 | شناسنامه ← |
| 64 |
مدرسه غرب
همدان
|
4716 | درویش علی بن شیخ شمس الدین کاظمی | شنبه 8 جمادی الثانی 1077ق | نسخ | - | شناسنامه ← |
| 65 |
حقوق
تهران
|
27/2 - ج | محمد علی بن محمد زمان جیرانی | نیمه‌های جمادی الثانی 1077ق | نسخ | 137 | شناسنامه ← |
| 66 |
دائرة المعارف
تهران
|
236 | طباطبائی حافظ شیرازی | 23 جمادی الاول 1073ق | نسخ | 127 | شناسنامه ← |
| 67 |
مجلس
تهران
|
12039/1 | سهراب بن داود | چهارشنبه 9 شوال 1060ق | نسخ | 145 | شناسنامه ← |
| 68 |
روضاتی
اصفهان
|
154 | محمد جنابذی | شنبه 9 ذیقعده 1033ق | نسخ | - | شناسنامه ← |
| 69 |
نوربخش
تهران
|
751/1 | حافظ سید امان الله پسر سید فتح الدین | 11 رمضان 1019ق | نسخ | 68 | شناسنامه ← |
| 70 |
الهیات
مشهد
|
20376 | محمد مؤمن حسینی | ذیقعده 1009ق | نسخ | - | شناسنامه ← |
| 71 |
علامه طباطبائی
شیراز
|
451/1 | بی‌کاتب | قرن 11 | نسخ | - | شناسنامه ← |
| 72 |
ملک
تهران
|
1050 | بی‌کاتب | قرن 11 | نستعلیق | 261 | شناسنامه ← |
| 73 |
مرکز احیاء
قم
|
2429 | بی‌کاتب | قرن 11 | نسخ | - | شناسنامه ← |
| 74 |
سپهسالار
تهران
|
2017 | بی‌کاتب | 997ق | نسخ | 85 | شناسنامه ← |
| 75 |
رضوی
مشهد
|
3078 | حافظ نظام بن محمود ... بن محيى الدين ابن بدرالدین | چهارشنبه 19 شعبان 995ق | ثلث | 139 | شناسنامه ← |
| 76 |
گلپایگانی
قم
|
4793/1-24/93 | بی‌کاتب | 994ق | نستعلیق | 103 | شناسنامه ← |
| 77 |
گلپایگانی
قم
|
3727/1-19/57 | بی‌کاتب | 986ق | نسخ | 101 | شناسنامه ← |
| 78 |
رضوی
مشهد
|
6221 | علی بن حبیب | رجب 984ق | ثلث | 177 | شناسنامه ← |
| 79 |
رضوی
مشهد
|
13220 | بایزید | ربیع الثانی 975ق | نستعلیق | 90 | شناسنامه ← |
| 80 |
مجلس
تهران
|
920/1-طباطبائی | عبدالجبار بن عبدالاول | 951ق | نسخ | 58 | شناسنامه ← |
| 81 |
مجلس
تهران
|
18677 | بی‌کاتب | 937ق | - | - | شناسنامه ← |
| 82 |
مرکز احیاء
قم
|
2290/16 | نامشخص | - | - | - | شناسنامه ← |
| 83 |
رضوی
مشهد
|
3040 | بی‌کاتب | سه شنبه 15 رجب 929ق | نسخ | 43 | شناسنامه ← |
| 84 |
وزیری
یزد
|
1972/19 | بی‌کاتب | با تاریخ 918ق | - | 17 | شناسنامه ← |
| 85 |
معصومیه
قم
|
170/4-6153 | بی‌کاتب | قرن 10 | نسخ | 145 | شناسنامه ← |
| 86 |
علامه طباطبائی
شیراز
|
452 | بی‌کاتب | قرن 10 | نستعلیق | 51 | شناسنامه ← |
| 87 |
دانشگاه
تهران
|
8171/1 | بی‌کاتب | دوشنبه 12 ربیع الاول 900ق | نسخ | - | شناسنامه ← |
| 88 |
دائرة المعارف
تهران
|
1887-عکسی | بی‌کاتب | قرن 10 | نسخ | 105 | شناسنامه ← |
| 89 |
مجلس
تهران
|
966 ط | بی‌کاتب | قرن 10 | نستعلیق، نسخ | 47 | شناسنامه ← |
| 90 |
مجلس
تهران
|
529/6 | بی‌کاتب | قرن 10 | نستعلیق، نسخ | 32 | شناسنامه ← |