حديقة المعارف

● حديقة المعارف = شرح گلشن راز / عرفان و تصوف / فارسی hadīqat-ol ma‘āref = š.-e golšan-e rāz کربالی، شجاع الدین، ق9قمری korbālī, šojā‘-od-dīn (- 15c) وابسته به: گلشن راز = گلشن الاسرار = گلشن محمودی؛ شبستری، محمود بن عبدالکریم (687-720) در شرح گلشن راز شبستری با عناوین «تلویح» و «اصل». مؤلف در مقدمه متذکر شده است که در بهار سال 856ق در مجلس بهشت سرشت درویشان سخن از گلشن راز و کلمات اهل شوق و نیاز به میان آمد و اشارت تفسیر و شرح حقایق و دقایق ظریف و لطیف عرفانی و بیرون آوردن الفاظ درربار و کیمیااثر آن کتاب بر عهده وی گذاشته شده و در عهد سلطنت جهانشاه ابوالمظفر شاه جهان شرح و تفسیر آن به پایان رسید و به حديقة المعارف موسوم گردانید. مطالب و عناوین این نسخه در مباحث عرفانی، مبداء و معاد، تجرید نفس، توحید، آیات مظهریت، ارادت با رضای حق و از این قسم مقالات و معارف اسلامی می‌باشد. آغاز: بسمله بهترین سزاواری که بلبل زبان عارفان در گلشن بیان آغاز کند و خوشترین نغمه ای که از نوای آن مرغ روح مجردان در روضه جنان به پرواز آید ثنای پادشاهی است که لمعات انوار وجودش از ذرات موجودات تابان است که الله نور السموات و الارض ... تلویح در تشبیه دل بچراغ و جان بنور حقیقت انسانی هر چند فی نفسه مجردست از انطباع در مواد جسمانی اما چون ظهور کمالاتش على تلو المبداء و اقتضاء شان الوحدة بی آنک متنزل و متعلق شود بماده لطیف که مناسب قدس و نزاهت او باشد ممکن به حکمت قدیم ماده عنصری را بتأثیرات اجرام فلکی از حضیض کثافت بحرکت رجوعی که متمم دوری است در مدارج مزاج كسر سورت کثرت و تضاد داده و بمعارج اظلال وحدت حقیقی که عبارت از مراتب اعتدالات کانی و نباتی و حیوانی است گذرانیده ... [فهرستواره منزوی 296/7]