نسخه آزمایشی پایگاه فهارس نسخه‌های خطی • دربردارنده بیش از ۷۶ هزار اثر و ۴۳۸ هزار نسخه خطی
شناسنامه کتاب‌شناختی اثر

حدود و دیات

hodūd va dīyāt
98 نسخه ثبت‌شده از قرن 12 تا 14 هـ.ق
دارای نسخه اصل (دستخط مؤلف)
مشاهده فهرست نسخه‌ها ↓
/w/23481
شناسه یکتا در پایگاه فهارس: #23481
تاریخ و سده تألیف: 1102 هـ.ق
مأخذ فهرست‌نویسی:
فنخا، ج 12، ص 782 تا 788
زبان و قالب: فارسی
رده‌های موضوعی: فقه
عناوین دیگر و هم‌تراز:
حدود و تعزیرات و دیات و قصاص (hodūd va ta‘zīrāt va dīyāt va qesās)

معرفی و مشخصات کتاب‌شناختی اثر (در مأخذ فنخا)

رساله‌ای است فتوایی در بیان احکام حدود، قصاص و دیات، مشتمل بر دو «قسم»: قسم 1. دارای هشت «باب»: 1) حدود زنا، لواط و مساحقه، 2) حد فحش، 3) بیان حد خوردن شراب و مسکرات، 4) حد دزدی، 5) حد محارب، 6) حد مرتد، 7) سایر حدود، 8) بیان تعزیرات؛ قسم دوم: دارای دو «مطلب»: 1) احکام قصاص، 2) احکام دیات. کتابی است سودمند و ساده که گویا برای دربار صفوی به نگارش درآمده است.
آغاز اثر
« بسمله. الحمدلله الذی شرع الدیات و القصاص و الحدود لرفع الفساد من بین العباد و نظام عالم الوجود ... و بعد ... محمد باقر بن محمد تقی ... می‌نگارد که چون حق تعالی نوع بشر را مدنی بالطبع و محتاج بیکدیگر آفریده و غالبا معاملات و معاشرات سبب حدوث مشاجرات و منازعات میشود و منتهی بقتل نفوس و نهب اموال و حدوث جراحات میگردد ... لهذا جناب مقدس ایزدی ... احکام حدود و دیات و قصاص را مقرر فرموده ... لهذا فقیر بامر من یجب امتثال امره متع الله المسلمین ببقائه احکام مزبوره را در این رساله بلغت فارسی ایراد مینمایم »
انجام اثر
« ضامن است خواه در شب و خواه در روز و اگر تقصیر نکرده است ضامن نیست ختم شد این رساله .... چون در چند روزی بر وجه استعجال ... نوشته اگر بر خطایی و زللی مطلع گردند زبان طعن نگشایند و بدون تامل بسیار مبادرت برد ننمایند وارجو من الله سبحانه العفو عن الخطا و الزلل فی القول و العمل. »
سوابق و چاپ‌های اثر
لکنهو، 1262ق، سنگی؛ بارها به چاپ رسیده است.
مآخذ و منابع کتاب‌شناسی اثر
کتابشناسی مجلسی ص 213-214 الذریعة 297/6 و219/23 مکتبة امیرالمؤمنین 339/1

متن فنخا (فهرستگان نسخه‌های خطی ایران (فنخا))

● حدود و دیات = حدود و تعزیرات و دیات و قصاص / فقه / فارسی hodūd va dīyāt = hodūd va ta‘zīrāt va dīyāt va qesās مجلسی، محمد باقر بن محمد تقی، 1037 - 1110 قمری majlesī, mohammad bāqer ebn-e mohammad taqī (1628 - 1699) تاریخ تألیف: 5 جمادی الاول 1102ق رساله‌ای است فتوایی در بیان احکام حدود، قصاص و دیات، مشتمل بر دو «قسم»: قسم 1. دارای هشت «باب»: 1) حدود زنا، لواط و مساحقه، 2) حد فحش، 3) بیان حد خوردن شراب و مسکرات، 4) حد دزدی، 5) حد محارب، 6) حد مرتد، 7) سایر حدود، 8) بیان تعزیرات؛ قسم دوم: دارای دو «مطلب»: 1) احکام قصاص، 2) احکام دیات. کتابی است سودمند و ساده که گویا برای دربار صفوی به نگارش درآمده است. آغاز: بسمله. الحمدلله الذی شرع الدیات و القصاص و الحدود لرفع الفساد من بین العباد و نظام عالم الوجود ... و بعد ... محمد باقر بن محمد تقی ... می‌نگارد که چون حق تعالی نوع بشر را مدنی بالطبع و محتاج بیکدیگر آفریده و غالبا معاملات و معاشرات سبب حدوث مشاجرات و منازعات میشود و منتهی بقتل نفوس و نهب اموال و حدوث جراحات میگردد ... لهذا جناب مقدس ایزدی ... احکام حدود و دیات و قصاص را مقرر فرموده ... لهذا فقیر بامر من یجب امتثال امره متع الله المسلمین ببقائه احکام مزبوره را در این رساله بلغت فارسی ایراد مینمایم انجام: ضامن است خواه در شب و خواه در روز و اگر تقصیر نکرده است ضامن نیست ختم شد این رساله .... چون در چند روزی بر وجه استعجال ... نوشته اگر بر خطایی و زللی مطلع گردند زبان طعن نگشایند و بدون تامل بسیار مبادرت برد ننمایند وارجو من الله سبحانه العفو عن الخطا و الزلل فی القول و العمل. چاپ: لکنهو، 1262ق، سنگی؛ بارها به چاپ رسیده است. [کتابشناسی مجلسی ص 213-214؛ الذریعة 297/6 و219/23؛ مکتبة امیرالمؤمنین 339/1]

نسخه‌های خطی این اثر

98 نسخه
ردیف کتابخانه و مرکز نگهداری شماره نسخه کاتب تاریخ کتابت نوع خط برگ مشاهده
1
مدرسه آیة الله بروجردی
کرمانشاه
118/1 بی‌کاتب بی‌تاریخ نستعلیق، نسخ 84 شناسنامه ←
2
الهیات
تهران
62/1 بی‌کاتب بی‌تاریخ نستعلیق 47 شناسنامه ←
3
مرکز احیاء
قم
1557 بی‌کاتب نزدیک عصر مجلسی نستعلیق 24 شناسنامه ←
4
معصومیه
قم
244 بی‌کاتب بی‌تاریخ نسخ - شناسنامه ←
5
مسجد اعظم
قم
503/2 بی‌کاتب بی‌تاریخ نسخ 170 شناسنامه ←
6
مجلس
تهران
18577 بی‌کاتب بی‌تاریخ - - شناسنامه ←
7
گلپایگانی
قم
8642-58/92 بی‌کاتب بی‌تاریخ نستعلیق 61 شناسنامه ←
8
مرعشی
قم
652 بی‌کاتب بی‌تاریخ نسخ 128 شناسنامه ←
9
گلپایگانی
قم
7835-39/215 بی‌کاتب بی‌تاریخ نسخ 77 شناسنامه ←
10
گلپایگانی
قم
1438-8/148 بی‌کاتب بی‌تاریخ نستعلیق 84 شناسنامه ←
11
گلپایگانی
قم
4243-21/163 سید محمد جواد خوانساری اواخر شوال 1304ق نستعلیق 97 شناسنامه ←
12
گلپایگانی
قم
3362-17/142 بی‌کاتب قرن 14 تحریری، بی‌کا 16 شناسنامه ←
13
گلپایگانی
قم
8917-59/137 بی‌کاتب بی‌تاریخ نسخ 115 شناسنامه ←
14
مجلس
تهران
5146/2 محمد جعفر بن محمد رضی 1288ق نستعلیق 107 شناسنامه ←
15
مدرسه غرب
همدان
1233 عبدالعلی بن رمضان صفر 1287ق نستعلیق - شناسنامه ←
16
مرعشی
قم
14981/2 محمد اسماعیل طباطبائی 14 شوال 1282ق نستعلیق 35 شناسنامه ←
17
مفتاح
تهران
188 بی‌کاتب محرم 1278ق نستعلیق - شناسنامه ←
18
گلپایگانی
قم
8820-59/40 محمد رضا چهارشنبه 21 شوال 1275ق نسخ 89 شناسنامه ←
19
ملک
تهران
1690/2 ابن عبدالله کاشب دوشنبه 5 ربیع الثانی 1272ق نسخ 87 شناسنامه ←
20
مجلس
تهران
468-طباطبائی محمد حسین بن علی عسگر 1272ق نستعلیق 112 شناسنامه ←
21
شیخ علی حیدر
مشهد
1332/1 نامشخص - - - شناسنامه ←
22
رضوی
مشهد
38541 قربانعلی بن محمد مامقانی جمعه 27 ذیقعده 1271ق نستعلیق 71 شناسنامه ←
23
مرتضوی
مشهد
بدون شماره بی‌کاتب 1269ق - - شناسنامه ←
24
مدرسه آیة الله خوئی
مشهد
190/1 بی‌کاتب 1255 تا 1269ق - - شناسنامه ←
25
مجلس
تهران
14468/4 غلامعلی شعبان 1268ق نستعلیق 54 شناسنامه ←
26
مجلس
تهران
611-طباطبائی زین العابدین نائی بن درویش محمد تقی 1266ق نسخ 63 شناسنامه ←
27
گلپایگانی
قم
6806/1-34/176 محمد تقی بن اسحاق کرمانی 1265ق نسخ 131 شناسنامه ←
28
معصومیه
قم
122/3 بی‌کاتب جمعه 26 جمادی الاول 1265ق نستعلیق، نسخ 60 شناسنامه ←
29
مرکز احیاء
قم
3795 ولی محمد بن ملانور محمدجمال آبادی از محال سراب جمعه 23 شعبان 1263ق نستعلیق 88 شناسنامه ←
30
گلپایگانی
قم
8755-58/205 بی‌کاتب 1260ق نستعلیق 63 شناسنامه ←