شناسنامه کتابشناختی اثر
الحبل المتین فی إحکام أحکام الدین
al-ḥabl-ul matīn fī iḥkām-i ’aḥkām-id dīn
122
نسخه ثبتشده
از قرن 11 تا 13 هـ.ق
مشاهده فهرست نسخهها
↓
پیوند کوتاه:
/w/23059
شناسه یکتا در پایگاه فهارس: #23059
پدیدآور / مؤلف:
شیخ بهائی، محمد بن حسین
تاریخ و سده تألیف:
1007 هـ.ق
مأخذ فهرستنویسی:
فنخا، ج 12، ص 551
تا 560
زبان و قالب:
عربی
ردههای موضوعی:
فقه
محل تألیف:
مشهد رضوی
معرفی و مشخصات کتابشناختی اثر (در مأخذ فنخا)
در این اثر مؤلف با استفاده از احادیث و روایتهای صحیح و حسن و موثق و با شرح و بیان و جمع بین آنها و احکامی که از آنها استنباط میشود، به بیان مطالب فقهی پرداخته و در نظر داشته که مطالب کتاب را در چهار منهج ذیل: 1. عبادات، 2. عقود، 3. ایقاعات، 4. احکام، به اتمام رساند که متأسفانه موفق به اتمام آن نشده و تنها به مقداری از منهج اول در احکام طهارت و صلاة و بعضی ابواب دیگر پرداخته است. او منهج عبادات را نیز به پنج باب تقسیم کرده، لیکن از باب اول که در نماز است جز مقدمه آن طهارت و بخشی از احکام نماز تا تعقیبات را ننگاشته است. صاحب الذریعه میگوید: نسخههایی از کتاب سوم از منهج چهارم این کتاب را نیز به خامه شیخ حر عاملی (1033-1104) و دیگران دیده است که به «فرائض بهائیه» شهرت دارد. شیخ بهائی کتاب «وجیزه» در درایة الحدیث را نیز همچون مقدمهای برای «حبل المتین» نگاشته است. در این اثر، با حذف مکررات مجموعاً 1085 حدیث به کار رفته است.
آغاز اثر
« بسمله الحمدلله الذی دلنا علی الطریق القویم و من لینا بالهدایه الی الصراط المستقیم و وفقنا عند ... و بعد فان الفقیر إلی الله الغنی محمداً المشتهر ببهاء الدین العاملی وفقه الله للعمل ... »
سوابق و چاپهای اثر
مشار عربی، ص302؛ ایران، تهران، 1319ق، سنگی، وزیری، 256ص؛ ایران، قم، مکتبة بصیرتی، 1398ق، سنگی، وزیری، 256ص (افست از روی چاپ تهران به خط علی بن حبیب الله اصفهانی 1319) (صص8-263)
مآخذ و منابع کتابشناسی اثر
دنا 480/4-483 (122 نسخه)
الذریعه 6: 240، 16: 148، 25: 51 ش 265
ریحانة الادب 301/3
مکتبة امیرالمؤمنین 419/2
متن فنخا (فهرستگان نسخههای خطی ایران (فنخا))
● الحبل المتین فی إحکام أحکام الدین / فقه / عربی
al-ḥabl-ul matīn fī iḥkām-i ’aḥkām-id dīn
شیخ بهائی، محمد بن حسین، 953 - 1030 قمری
šeyx-e bahā’ī, moḥammad ebn-e ḥoseyn (1547 - 1621)
تاریخ تألیف: 18 شوال 1007ق؛ محل تألیف: مشهد رضوی
در این اثر مؤلف با استفاده از احادیث و روایتهای صحیح و حسن و موثق و با شرح و بیان و جمع بین آنها و احکامی که از آنها استنباط میشود، به بیان مطالب فقهی پرداخته و در نظر داشته که مطالب کتاب را در چهار منهج ذیل: 1. عبادات، 2. عقود، 3. ایقاعات، 4. احکام، به اتمام رساند که متأسفانه موفق به اتمام آن نشده و تنها به مقداری از منهج اول در احکام طهارت و صلاة و بعضی ابواب دیگر پرداخته است. او منهج عبادات را نیز به پنج باب تقسیم کرده، لیکن از باب اول که در نماز است جز مقدمه آن طهارت و بخشی از احکام نماز تا تعقیبات را ننگاشته است. صاحب الذریعه میگوید: نسخههایی از کتاب سوم از منهج چهارم این کتاب را نیز به خامه شیخ حر عاملی (1033-1104) و دیگران دیده است که به «فرائض بهائیه» شهرت دارد. شیخ بهائی کتاب «وجیزه» در درایة الحدیث را نیز همچون مقدمهای برای «حبل المتین» نگاشته است. در این اثر، با حذف مکررات مجموعاً 1085 حدیث به کار رفته است.
آغاز: بسمله الحمدلله الذی دلنا علی الطریق القویم و من لینا بالهدایه الی الصراط المستقیم و وفقنا عند ... و بعد فان الفقیر إلی الله الغنی محمداً المشتهر ببهاء الدین العاملی وفقه الله للعمل ...
چاپ: مشار عربی، ص302؛ ایران، تهران، 1319ق، سنگی، وزیری، 256ص؛ ایران، قم، مکتبة بصیرتی، 1398ق، سنگی، وزیری، 256ص (افست از روی چاپ تهران به خط علی بن حبیب الله اصفهانی 1319) (صص8-263)
[دنا 480/4-483 (122 نسخه)؛ الذریعه 6: 240، 16: 148، 25: 51 ش 265؛ ریحانة الادب 301/3؛ مکتبة امیرالمؤمنین 419/2]
نسخههای خطی این اثر
122 نسخه| ردیف | کتابخانه و مرکز نگهداری | شماره نسخه | کاتب | تاریخ کتابت | نوع خط | برگ | مشاهده |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 91 |
ملی
تهران
|
332 | بیکاتب | قرن 12 | نسخ | 281 | شناسنامه ← |
| 92 |
مرعشی
قم
|
13455/5 | بیکاتب | 1101ق | نسخ | 4 | شناسنامه ← |
| 93 |
مرعشی
قم
|
1000 | حسن بن حسین حسینی | شنبه 16 ربیع الثانی 1103ق، عبدالله بن عبدالرزاق رضوی | نسخ | 234 | شناسنامه ← |
| 94 |
مجلس
تهران
|
4300-طباطبائی | محسن شریف بن سلطان محمد اصفهانی | 1107ق | نسخ | 158 | شناسنامه ← |
| 95 |
علامه طباطبائی
شیراز
|
216/2 | بیکاتب | 1111ق | نستعلیق | 166 | شناسنامه ← |
| 96 |
امام هادی
مشهد
|
45 | محمد امین بن محمد علی شریف استرابادی | اواخر ربیع الثانی 1112ق | نسخ | 299 | شناسنامه ← |
| 97 |
رضوی
مشهد
|
11387 | بیکاتب | ظاهراً جمادی الاول 1113ق | نسخ | 310 | شناسنامه ← |
| 98 |
رضوی
مشهد
|
36013 | حسن بن محمد کاظم لالانی | 14 شوال 1114ق | نسخ | 205 | شناسنامه ← |
| 99 |
شیخ علی حیدر
مشهد
|
67 | حسین بن محمد کاظم لالائی | 14 شوال 1114ق | نسخ | 203 | شناسنامه ← |
| 100 |
ملی
تهران
|
2223 | حسنعلی بن عبدالکریم العاملی | 29 صفر 1120ق | نسخ | 286 | شناسنامه ← |
| 101 |
ملی
تهران
|
3336 | محمد اشرف بن محمد هادی | 1124ق | نسخ | 144 | شناسنامه ← |
| 102 |
رضوی
مشهد
|
22745 | صادق نی آ | 1137ق | نسخ | - | شناسنامه ← |
| 103 |
گوهرشاد
مشهد
|
1103/3 | بیکاتب | قرن 13 | نسخ | - | شناسنامه ← |
| 104 |
مدیر شانه چی
مشهد
|
7/2 | محمد بن ملک محمد خوانساری | 1211ق | نسخ | - | شناسنامه ← |
| 105 |
استادی، رضا
قم
|
نامعلوم/5 | ابوالفضل بن ملا عبدالجواد اردبیلی | پنجشنبه 21 صفر 1300ق | نسخ | 21 | شناسنامه ← |
| 106 |
مفتاح
تهران
|
177/2 | نامشخص | - | - | - | شناسنامه ← |
| 107 |
رضوی
مشهد
|
26473 | بیکاتب | بیتاریخ | نسخ | - | شناسنامه ← |
| 108 |
مرعشی
قم
|
3975 | بیکاتب | در عصر مؤلف | نسخ | 229 | شناسنامه ← |
| 109 |
مدرسه غرب
همدان
|
1079 | بیکاتب | بیتاریخ | نسخ | - | شناسنامه ← |
| 110 |
مدرسه خیرات خان
مشهد
|
58 | بیکاتب | بیتاریخ | نسخ | 291 | شناسنامه ← |
| 111 |
مرکز مطالعات
قم
|
175/1 | بیکاتب | بیتاریخ | نسخ | 323 | شناسنامه ← |
| 112 |
نجومی
کرمانشاه
|
4مجموعه بدون شماره | بیکاتب | بیتاریخ | - | - | شناسنامه ← |
| 113 |
خاتم الانبیاء
بابل
|
134 | محمد تقی | بیتاریخ | ثلث | 448 | شناسنامه ← |
| 114 |
مدرسه سلطانی
کاشان
|
60 | بیکاتب | بیتاریخ | نسخ | 198 | شناسنامه ← |
| 115 |
مسجد اعظم
قم
|
480/8 | بیکاتب | بیتاریخ | نستعلیق | 4 | شناسنامه ← |
| 116 |
مسجد اعظم
قم
|
1756 | بیکاتب | بیتاریخ | نسخ | 189 | شناسنامه ← |
| 117 |
دانشگاه
اصفهان
|
124/4 | بیکاتب | بیتاریخ | نستعلیق | - | شناسنامه ← |
| 118 |
عمومی
ساری
|
96/2 | بیکاتب | بیتاریخ | - | - | شناسنامه ← |
| 119 |
دانشگاه
تهران
|
4316/4 | محمد بن علی تنبينی | بیتاریخ | نسخ | 10 | شناسنامه ← |
| 120 |
ملی
تهران
|
4086 | بیکاتب | بیتاریخ | نسخ | 512 | شناسنامه ← |