شناسنامه کتابشناختی اثر
الحبل المتین فی إحکام أحکام الدین
al-ḥabl-ul matīn fī iḥkām-i ’aḥkām-id dīn
122
نسخه ثبتشده
از قرن 11 تا 13 هـ.ق
مشاهده فهرست نسخهها
↓
پیوند کوتاه:
/w/23059
شناسه یکتا در پایگاه فهارس: #23059
پدیدآور / مؤلف:
شیخ بهائی، محمد بن حسین
تاریخ و سده تألیف:
1007 هـ.ق
مأخذ فهرستنویسی:
فنخا، ج 12، ص 551
تا 560
زبان و قالب:
عربی
ردههای موضوعی:
فقه
محل تألیف:
مشهد رضوی
معرفی و مشخصات کتابشناختی اثر (در مأخذ فنخا)
در این اثر مؤلف با استفاده از احادیث و روایتهای صحیح و حسن و موثق و با شرح و بیان و جمع بین آنها و احکامی که از آنها استنباط میشود، به بیان مطالب فقهی پرداخته و در نظر داشته که مطالب کتاب را در چهار منهج ذیل: 1. عبادات، 2. عقود، 3. ایقاعات، 4. احکام، به اتمام رساند که متأسفانه موفق به اتمام آن نشده و تنها به مقداری از منهج اول در احکام طهارت و صلاة و بعضی ابواب دیگر پرداخته است. او منهج عبادات را نیز به پنج باب تقسیم کرده، لیکن از باب اول که در نماز است جز مقدمه آن طهارت و بخشی از احکام نماز تا تعقیبات را ننگاشته است. صاحب الذریعه میگوید: نسخههایی از کتاب سوم از منهج چهارم این کتاب را نیز به خامه شیخ حر عاملی (1033-1104) و دیگران دیده است که به «فرائض بهائیه» شهرت دارد. شیخ بهائی کتاب «وجیزه» در درایة الحدیث را نیز همچون مقدمهای برای «حبل المتین» نگاشته است. در این اثر، با حذف مکررات مجموعاً 1085 حدیث به کار رفته است.
آغاز اثر
« بسمله الحمدلله الذی دلنا علی الطریق القویم و من لینا بالهدایه الی الصراط المستقیم و وفقنا عند ... و بعد فان الفقیر إلی الله الغنی محمداً المشتهر ببهاء الدین العاملی وفقه الله للعمل ... »
سوابق و چاپهای اثر
مشار عربی، ص302؛ ایران، تهران، 1319ق، سنگی، وزیری، 256ص؛ ایران، قم، مکتبة بصیرتی، 1398ق، سنگی، وزیری، 256ص (افست از روی چاپ تهران به خط علی بن حبیب الله اصفهانی 1319) (صص8-263)
مآخذ و منابع کتابشناسی اثر
دنا 480/4-483 (122 نسخه)
الذریعه 6: 240، 16: 148، 25: 51 ش 265
ریحانة الادب 301/3
مکتبة امیرالمؤمنین 419/2
متن فنخا (فهرستگان نسخههای خطی ایران (فنخا))
● الحبل المتین فی إحکام أحکام الدین / فقه / عربی
al-ḥabl-ul matīn fī iḥkām-i ’aḥkām-id dīn
شیخ بهائی، محمد بن حسین، 953 - 1030 قمری
šeyx-e bahā’ī, moḥammad ebn-e ḥoseyn (1547 - 1621)
تاریخ تألیف: 18 شوال 1007ق؛ محل تألیف: مشهد رضوی
در این اثر مؤلف با استفاده از احادیث و روایتهای صحیح و حسن و موثق و با شرح و بیان و جمع بین آنها و احکامی که از آنها استنباط میشود، به بیان مطالب فقهی پرداخته و در نظر داشته که مطالب کتاب را در چهار منهج ذیل: 1. عبادات، 2. عقود، 3. ایقاعات، 4. احکام، به اتمام رساند که متأسفانه موفق به اتمام آن نشده و تنها به مقداری از منهج اول در احکام طهارت و صلاة و بعضی ابواب دیگر پرداخته است. او منهج عبادات را نیز به پنج باب تقسیم کرده، لیکن از باب اول که در نماز است جز مقدمه آن طهارت و بخشی از احکام نماز تا تعقیبات را ننگاشته است. صاحب الذریعه میگوید: نسخههایی از کتاب سوم از منهج چهارم این کتاب را نیز به خامه شیخ حر عاملی (1033-1104) و دیگران دیده است که به «فرائض بهائیه» شهرت دارد. شیخ بهائی کتاب «وجیزه» در درایة الحدیث را نیز همچون مقدمهای برای «حبل المتین» نگاشته است. در این اثر، با حذف مکررات مجموعاً 1085 حدیث به کار رفته است.
آغاز: بسمله الحمدلله الذی دلنا علی الطریق القویم و من لینا بالهدایه الی الصراط المستقیم و وفقنا عند ... و بعد فان الفقیر إلی الله الغنی محمداً المشتهر ببهاء الدین العاملی وفقه الله للعمل ...
چاپ: مشار عربی، ص302؛ ایران، تهران، 1319ق، سنگی، وزیری، 256ص؛ ایران، قم، مکتبة بصیرتی، 1398ق، سنگی، وزیری، 256ص (افست از روی چاپ تهران به خط علی بن حبیب الله اصفهانی 1319) (صص8-263)
[دنا 480/4-483 (122 نسخه)؛ الذریعه 6: 240، 16: 148، 25: 51 ش 265؛ ریحانة الادب 301/3؛ مکتبة امیرالمؤمنین 419/2]
نسخههای خطی این اثر
122 نسخه| ردیف | کتابخانه و مرکز نگهداری | شماره نسخه | کاتب | تاریخ کتابت | نوع خط | برگ | مشاهده |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 61 |
حقوق
تهران
|
217/4 - ج | بیکاتب | قرن 11 | نسخ | 6 | شناسنامه ← |
| 62 |
ملک
تهران
|
2702 | بیکاتب | قرن 11 | نسخ | - | شناسنامه ← |
| 63 |
مرکز احیاء
قم
|
2600 | نامشخص | - | - | - | شناسنامه ← |
| 64 |
نواب
مشهد
|
553 | بیکاتب | قرن 11 | نسخ | 369 | شناسنامه ← |
| 65 |
حقوق
تهران
|
29 - ج | شرف الدین بن عبدالواحد بن الشیخ علی انصاری | پنج شنبه 25 ذیحجه 1099ق، برای خزانه وزیر شمس الدین محمد علی بیکا نوشته و تذهیب و تجلید کرده | نسخ | 286 | شناسنامه ← |
| 66 |
دانشگاه
اصفهان
|
327 | نامشخص | - | - | - | شناسنامه ← |
| 67 |
مجلس
تهران
|
6455/4 | بیکاتب | 12 صفر 1092ق | نستعلیق | 6 | شناسنامه ← |
| 68 |
رضوی
مشهد
|
12555 | بیکاتب | پنج شنبه 14 ذیحجه 1092ق | نسخ | 153 | شناسنامه ← |
| 69 |
مرکز احیاء
قم
|
1082 | محمد جعفر | شنبه 20 جمادی الثانی 1090ق | نسخ | 249 | شناسنامه ← |
| 70 |
دانشگاه
اصفهان
|
221 | بیکاتب | جمعه 4 ذیقعده 1088ق | نستعلیق | 144 | شناسنامه ← |
| 71 |
فیض مهدوی (کتابخانه)
کرمانشاه
|
بدون شماره | بیکاتب | جمعه دهه آخر جمادی الاول 1088ق | - | - | شناسنامه ← |
| 72 |
رضوی
مشهد
|
2732 | طهماسب بن محمد بن حسن جزایری | 6 جمادی الثانی 1087ق | نسخ | 338 | شناسنامه ← |
| 73 |
رضوی
مشهد
|
27097 | محمد صادق بن محمد تقی | 1085ق | نستعلیق، نسخ | - | شناسنامه ← |
| 74 |
مجلس
تهران
|
18590 | عبدالظهیر بن معصوم کرهرودی | 1083ق، حسب فرموده ملا حبیب الله، به درخواست شیخ خلف | - | 230 | شناسنامه ← |
| 75 |
عاطفی، حسن
کاشان
|
بدون شماره | بیکاتب | چهارشنبه 24 ربیع الثانی 1081ق | نستعلیق | - | شناسنامه ← |
| 76 |
نمازی
خوی
|
239/1 | محمد مقیم بن محمد محسن ابهری | 1081ق | نسخ | - | شناسنامه ← |
| 77 |
مجلس
تهران
|
16418 | بیکاتب | چهارشنبه 24 ربیع الثانی 1081ق | نستعلیق | 662 | شناسنامه ← |
| 78 |
رضوی
مشهد
|
17268 | زید بن خمیس بن یحیی | پنجشنبه 9 جمادی الثانی 1079ق | نسخ | 224 | شناسنامه ← |
| 79 |
مجلس
تهران
|
9344 | حسین بن علی بن محمد شول اتابکی خلف آبادی | 15 شعبان 1077ق | نسخ | 160 | شناسنامه ← |
| 80 |
مرعشی
قم
|
1003/8 | حسین بن محمد حسینی قمصری مشهور به آفتاب | 1077ق | نسخ | 2 | شناسنامه ← |
| 81 |
مرعشی
قم
|
13632/1 | بیکاتب | صفر 1072ق | نسخ | 234 | شناسنامه ← |
| 82 |
مرعشی
قم
|
12944 | ابن حاجی نوروز محمد رضا طهرانی | جمادی الثانی 1072ق | نسخ | 199 | شناسنامه ← |
| 83 |
ملک
تهران
|
1971 | محمود فلاورجانی | چهارشنبه 9 جمادی الاول 1065ق | نسخ | 321 | شناسنامه ← |
| 84 |
الهیات
مشهد
|
22711 | محمد صالح بن عنایت الله | شنبه 18 رجب 1063ق | نستعلیق | 269 | شناسنامه ← |
| 85 |
ادبیات
تهران
|
114 | عبدالرحمن بن امجد | 1 رجب 1063ق | نسخ | - | شناسنامه ← |
| 86 |
مجلس
تهران
|
7337 | سلطان محمد بن رفیع الدین محمد اصفهانی | دوشنبه 3 رمضان 1063ق | نسخ | 327 | شناسنامه ← |
| 87 |
رضوی
مشهد
|
15413 | بیکاتب | سه شنبه 11 ربیع الاول 1063ق | نستعلیق | 98 | شناسنامه ← |
| 88 |
رضوی
مشهد
|
2855 | عبدالرزاق بن صوفی | شوال 1061ق | نسخ | 219 | شناسنامه ← |
| 89 |
دانشگاه
تهران
|
1657 | ابن سلطان محمد جرفادقانی (گلپایگانی) | جمعه نیمه ذیقعده 1061ق | نسخ | 249 | شناسنامه ← |
| 90 |
دانشگاه
اصفهان
|
78 | میرزا بیک پسر محمد مومن فلاورجانی | 15 شعبان 1060ق | نسخ | - | شناسنامه ← |