حاشية وافية الاصول

● حاشية وافية الاصول = شرح الوافية / اصول فقه / عربی ḥāšīyat-u wāfīya-tul usūl = š.-il wāfīya بحرالعلوم، محمد مهدی بن مرتضی، 1155 - 1212 قمری bahr-ol-‘olūm, mohammad mahdī ebn-e morteza (1742 - 1798) وابسته به: وافية الاصول = مختصر الاصول = الوافية في الاصول؛ تونی، عبدالله بن محمد (- 1071) تاریخ تألیف: 1186ق؛ محل تألیف: نجف اشرف حاشیه‌ای استدلالی است بر کتاب «الوافية فی اصول الفقه» ملا عبدالله بشروی تونی. آن را در نجف اشرف به سال 1186 نگاشته است، ولی به جهت بروز وبا در این سال در نجف به خراسان آمد و این حاشیه ناتمام ماند و مأثور خامه‌اش تا آخر مبحث حقیقت و مجاز است. از شاگردش سید محسن اعرجی خواست آن را به پایان برد؛ ولی او به احترام استاد آن را ادامه نداد و شرح مستقلی نیز به نام «الوافی» نگاشت و به نام «المحصول» آن را خلاصه کرد. این کتاب در بسیاری از فهارس یا شناخته نشده و یا این که اشتباه معرفی شده است. در فهارس به این افراد نسبت داده شده: 1. با عنوان حاشیة المعالم به محمد تقی بن محمد برغانی، 2. حاشیة المعالم از آقا جمال خوانساری، 3. حاشیة شرح مفتاح العلوم، از مولی محمد مهدی طباطبائی، 4. اصول الفقه از محمد باقر بن محمد تقی شفتی، 5. شرح قوانین المحکمة، از ناشناس، 6. اصول الفقه، از سید صدر اصفهانی، 7. و در برخی از صاحب ریاض دانسته شده، که همگی خطاست و در بسیاری از فهارس با عناوین مختلف و ناشناس. بنابراین گرچه در نسبت آن به سید بحرالعلوم دلیلی قاطع وجود ندارد ولی قراین این انتساب بیش از دیگران است. آغاز: الحمد لله رب العالمین و الصلاة و السلام علی محمد و آله اجمعین و الله المستعان و علیه التکلان قوله اللفظ ان استعمل فیما وضع له فحقیقة فجعل المقسم مطلق اللفظ المتناول للمفرد و المركب انجام: لان الاستعارة من اقسام المجاز لكنه خلاف التحقيق و مما يدل علی فساده اذا تعلم بالضرورة ان قصد القائل زيدا اسداً دعاه ان زيدا فرد من افراد الاسد مبالغة فی دعوى الشجاعة كما فی قوله رأيت اسداً و انما الفرق بينهما [الذريعة 14/25 و 230/6؛ ريحانة الادب 237/5؛ معجم المؤلفين 304/9؛ كشف الحجب والاستار، ص 191؛ التراث العربی المخطوط، ج 5، ص 48-49؛ دنا 10/ 975 متاسفانه در «دنا» در ذیل عنوان «الوافی فی شرح الوافية» که به اشتباه از بحرالعلوم دانسته شده، حاشیه وافیه بحرالعلوم نیز همان الوافی تلقی شده و هر دو در ذیل الوافی آورده شده؛ در صورتی که حاشیه بحرالعلوم جز الوافی است و الوافی نیز از سید محسن اعرجی شاگرد بحرالعلوم است.] شرح و حواشی: 1- حاشیة شرح وافية الاصول