حاشیة فرائد الاصول

● حاشیة فرائد الاصول / اصول فقه / عربی ḥāšīyat-u farā'id-il usūl آخوند خراسانی، محمد کاظم بن حسین، 1255 - 1329 قمری āxūnd-e xorāsānī, mohammad kāzem ebn-e hoseyn (1839 - 1911) وابسته به: فرائد الاصول = الرسائل = رسائل شیخ انصاری انصاری، مرتضی بن محمد امین (1214-1281) تعلیقاتی است با عناوین «قوله، قوله» از آخوند خراسانی، بر کتاب فرائد الاصول معروف به «رسائل» تألیف شیخ مرتضی انصاری شامل: 1. حجیت ظن = حواشی از مرحوم آخوند بر مبحث حجیت ظن که آن را در شب چهارشنبه چهارم جمادی الثانی 1299ق ساخته است؛ 2. حاشیه فرائد = حجیت ظن؛ 3- حاشیه فرائد = تعلیقه آخوند بر استصحاب از کتاب فرائد الاصول شیخ انصاری. این حاشیه را آخوند در ششم محرم 1294ق ساخته است؛ 4. حاشیه فرائد = تعلیقه آخوند بر مبحث تعادل و تراجیح از کتاب فرائد الاصول شیخ انصاری، که آن را مرحوم آخوند در دهه آخر ذیحجه 1294ق ساخته است. مؤلف را بر «فرائد الاصول» دو حاشیه است، نخست «حاشیه قدیمه یا حاشیة الفرائد» که همین کتاب است و دیگر «حاشیه جدیده» که حاشیه‌ای است تحقیقی و به نام «درر الفرائد» معروف است. حاشیه قدیمه حاشیه بر مباحث قطع و ظن و تعادل و تراجیح است. ولی حاشیه جدیده شامل أصاله البرائه و استصحاب نیز می‌گردد. حاشیه قدیمه را صاحب الذریعه «ادق الحواشی» شمرده است. آغاز: 1-حجیت قطع آغاز: بسمله حمدله و بعد فيقول العبد الاثيم المفتقر الى عفو ربه العاصم محمد كاظم بن الحسين الطوسى ان بينا اراجع هذه الرر البهية و اراجع تلك العزر السنية ... قوله و اعلم ان المكلف اذا التفت الى حكم شرعى الخ اقول الظاهر ان المراد منه ليس خصوص من بلغ درجة ... 2- حجیت ظن: آغاز: بسمله حمدله و بعد فهذه وجيزة لطيفة مشتملة على نكات شريفة ... قوله قده المكلف الملتفت آه اقول الظاهر ان المراد من المكلف هذا انما هو من كان يصلح لان يحكم عليه بالاحكام ... 3- استصحاب: آغاز: بسمله حمدله و بعد فيقول العبدالاثيم الى ربه العاصم ... قوله و اسدها و اخضرها ابقاء ما كان اه اقول و لعل المناسبة بينه والمعنى اللغوى هى المشابهة كانه ... 4- تعادل و تراجیح: آغاز: بسمله حمدله قوله قده خاتمة فى التعادل والتراجيح آه. اقول عقدها و ان كان لبيان حال الدليلين المتعارضين و معرفة احكامها كما لايخفى و لذا جعل التعارض بنفسه موضوعا ... انجام: 1- ظن: قوله و العمل به على هذا اقول قد سبق هنا الاشكال والنظر فى حرمته من جهة صرف مخالفته للقاعدة ... فلايفيد الكلام فى المقام و عليك بالمراجعة. 2- استصحاب: لان ایجاب النقض باليقين و لا فى تحريمه بالشك فافهم، هذا آخر ما اردنا ايراده فى هذه التعليقة وليه الحمد اولا و آخرا و باطنا و ظاهرا و اسئله التوفيق على التعليق على مسئلة البرائة من هذا الكتاب بحق محمد و آله الاطهار الاطياب ص. 3- تعادل و تراجيح: الى التسليم لكل ما يحتمل ان يكون حكما واقعياً فتأمل هذا آخرما اردنا ايراده ... 4- الى بسط كلام و زيادة تتبع فى كلمات الاعلام لايسعه المجال و لايساعده الحال والحمدلله.. چاپ: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، 1410ق؛ ایران، سنگی، 1343، وزیری بزرگ، 346+1ص [نسخه‌های منزوی 1861/3؛ الذريعة 400/3، 445/9 و 449 و 445؛ ريحانة الادب: 33/3؛ مكتبة امیرالمؤمنین 394/2]