حاشیة فرائد الاصول

● حاشیة فرائد الاصول / اصول فقه / عربی ḥāšīyat-u farā'id-il usūl آذربایجانی، میرزا موسی، ق13 قمری āzarbāyjānī, mīrzā mūsā ( - 19c) وابسته به: فرائد الاصول = الرسائل = رسائل شیخ انصاری؛ انصاری، مرتضی بن محمد امین (1214-1281) حاشیه‌ای است مفصل با عناوین «قوله» و «قال سلمه الله» بر کتاب «فرائد الاصول» یا «رسائل» شیخ مرتضی بن محمد امین انصاری. طبق یادداشت عبدالعلی بن احمد طباطبایی عقدایی در پایان نسخه، این حاشیه از حاج میرزا موسی آذربایجانی است (البته بر لبه نسخه نیز از شیخ موسی دانسته شده). میرزا موسی آذربایجانی غیر از میرزا موسی بن جعفر تبریزی است که حاشیه یا شرحی بر رسائل دارد و نام آن «اوثق الوسائل» می‌باشد که بارها به چاپ رسیده، زیرا نسخه موجود با «اوثق الوسائل» همخوانی ندارد. این حاشیه از امر پنجم از استصحاب آغاز و تا پایان مبحث تعادل و تراجیح به انجام رسیده است. مبحث استصحاب در سوم شعبان سال 1276ق و مبحث تعادل و تراجیح در سیزدهم شعبان 1277ق در حالی که سن مؤلف حدود 60 سال بوده به انجام رسیده است. محشی، شاگرد صاحب فصول، محمد حسین بن عبدالرحیم اصفهانی حایری (- 1250ق) بوده و در آغاز کتاب به وی اشاره کرده. ترقیمه مؤلف به خط کاتب در برگ 91 و 224 نسخه چنین آمده است: «و قد وقع الفراغ من تحریر تلک التعلیقات الواهیة علی الرسالة الاستصحابیة التی لم یسمع بمثلها تدقیقاً و احاطة لاطراف المسئلة فیما وجدناه من الرسائل نظر عمیق و فكر دقيق عند البحث فيها على مقدار الفهم القاصر في يوم الاحد ثالث شعبان المعظم من سنة ست و سبعين بعد الالف و المأتين و لعمرى اراها مشابة لتعليق الخزرات الكاسدة التقبيحة على اعناق الحسان المليحة و مع ذلك احمدالله تعالى على التوفيق للتشبه بالمحصلين و الحمدلله رب العالمين، هذا صورة خط المصنف دام ظله و مد بقائه». «والحمدلله على الفراغ من التعليقات الكاسدة على ما استفاد العلام الفهام و حجة الله تعالى على الانام فى ايام غيبة الامام (ع) عجل الله تعالى فرجه و متع الله المسلمين ببقائه من الاخبار و كلمات علمائنا الابرار فی باب التراجیح، و كان ذلك الفراغ فى الثالث عشر من شعبان المعظم من سنة سبع و سبعين بعد الالف و المأتين، و كان الشروع فيه في شوال من سنة ستة و سبعين، والحمدلله على احتسابی فی زمرة المشتغلين مع بلوغ السن الى ما يقارب الستين، هذا صورة خط المحشى دام ظله، و قد وقع الفراغ من تحريره فى يوم السابع و العشرين من شهر المحرم سنة 1278».