حاشية الصحيفة السجادية

● حاشية الصحيفة السجادية / شرح دعا / عربی ḥāšīyat-uṣ ṣaḥīfat-is sajjādīya ابن ادریس، محمد بن احمد، 543 - 598 قمری ebn-e edrīs, mohammad ebn-e ahmad (1149 - 1202) وابسته به: الصحيفة الكاملة السجادية = الصحيفة السجادية؛ على بن حسین (ع)، امام چهارم (38-94) ابن ادریس از نخستین افرادی بود که به تهیه نسخه‌ای از صحیفه سجادیه به خط خود پرداخت که بعداً در دست سه تن از دانشمندان شیعی قرار گرفت که عبارتند از سدیدی، شهید اول و علامه محمد باقر مجلسی. از حاشیه او بر صحیفه کسی نام نبرده جز صاحب الذریعة (ج13، ص 358). محتمل است حاشیه او همان لغاتی باشد که در کناره صفحات نسخه خود توضیح داده و سپس آنها را جداگانه تحریر نموده و شاهد آن این که برخی از همین لغات در نسخه شهید اول با همین عبارات ذکر شده است. مؤلف در مقدمه کوتاه خود بر این حاشیه هدف خود را چنین شرح داده: در صحیفه سجادیه لغاتی است که هر کسی معنای آن را نمی‌تواند درک کند و کلماتی که برای فهمشان باید به لغات ساده‌تری برگردانده شوند. بنابراین آنچه را که در لغت‌نامه یافتم درباره بعضی کلمات نوشتم و در آخر هر سخنی، حرفی از حروف کتاب را برای نشانه قرار دادم و اگر از خودم بود آن را با سین متمایز ساختم. مؤلف ابتدا عنوان هر دعا را آورده و بعد به ترتیب متن، کلماتی را که سخت تشخیص داده، توضیح می‌دهد. بیشترین منابع لغوی او صحاح اللغه است. تعداد کلمات ذکر شده 605 مورد است که شامل تمامی دعاهای صحیفه مشهور است جز دعای 11 و دعای 38 و «دعاؤه فی ذکر آل محمد». آغاز: الحمد لله الذى جعل الدعاء عبادة و ندب اليه و وعد الداعين الاجابة و حسن المآب و الزلفى لديه و جعل ترک الدعاء استکبارا و توعد علیه فقال سبحانه فی کتابه المبین ترغیبا للداعين و ترهیبا للمستکبرین ... و کان اعظم ما يتداول بين المتعبدين الصحيفة المنقولة عن سيد العابدین اذ هي حلاوة ثمرة اصلها سيد المرسلين ... انجام: دعاؤه فی استکشاف الهموم. التلقين: التفهيم. و لقنى: فهمنى. چاپ: ضمن میراث حدیث شیعه، دفتر بیستم، قم، مؤسسه فرهنگی دار الحدیث، 1388ش، با تصحیح سید محمد حسین حکیم