حاشية شرح الوقاية

● حاشية شرح الوقاية / فقه / عربی ḥāšīyat-u š.-il wiqāya وابسته به: شرح وقاية الرواية فى مسائل الهداية = شرح الوقاية؛ صدرالشريعة الثانى، عبیدالله بن مسعود (- 750) وقایه در فقه حنفی از امام برهان الشریعه محمود بن عبیدالله (صدرالشریعه اول) محبوبی حنفی (- 730) شروح بسیار دارد و یکی از شرح‌های آن از دخترزاده او عبدالله بن مسعود محبوبی حنفی معروف به صدرالشریعه ثانی است و کتاب نیز به نام او «صدر الشریعه» لقب یافته است. کتاب حاضر ظاهراً حاشیه‌ای است بر همین شرح اوراقی از آغاز آن افتاده و نام نویسنده آن به دست نیامد اما از مطالعه کتاب فهمیده می‌شود که از فقهای قرن 10 یا اوایل قرن 11 بخارا (و به احتمال قوی از خاندان مؤلف وقایه) بوده و از ابن حجر (ظاهراً عسقلانی شارح هدایه در فقه حنفی و متوفی 854) و میر سید شریف و شرح عصامی (ظاهراً شرح عصام الدین اسفراینی متوفی 944 بر وقایه) نام می‌برد. وی از مآخذ فراوان خاصه از کتاب‌های نادر الوجود فقه حنفی و شافعی (بدون ذکر واسطه در نقل) یاد می‌کند و نیز در مباحث لغوی، از فرهنگ نامه‌های کهن عربی به فارسی مانند تاج الاسامی و تهذیب. از جمله مآخذ اوست: ترغیب الصلوة، صلوة مسعودی، صلوة جلالی تیمور تاشی، فوائد ظهیریه، خزانة الفتاوى (کتاب نادر الوجود طاهر بن احمد بخارایی حنفی - 542)، الهادى للشادی، حقائق المنظومه، فرائض سراجیه، کتاب هادی القضاة تألیف شیخ جمال الدین محمد خرازی شاگرد صاحب هدایه، کتاب الخيل و لوالجی، مضمرات، غیاثیه و شرح صحیح بخاری از کرمانی. مؤلف در نقل از مآخذ فقه حنفی فارسی مانند صلوة مسعودی و ترغیب الصلوة عين عبارات فارسی آنها را می‌آورد. از مشایخ بخارا و طبقات ملوک عجم یاد کرده و در تفسیر رافضه می‌گوید «الرافضه جماعه الطاعنه في الصحابه ... و سموا بذلك لانهم رفضوا زيد بن على حين نهاهم عن الطعن».