چنته مشتاقیه

● چنته مشتاقیه = چنته فقر = جنگ / گوناگون / فارسی jang قمی، مهدی بن اسماعیل، ق 14 قمری qomī, mahdī ebn-e esmā'īl (- 20c) تاریخ تألیف: 1333- 1334ق این جنگ عرفانی به خط مؤلف نوشته شده و در برخی موارد حک و اصلاح از سوی خود وی در آن صورت گرفته است. اگرچه اکثر رسالات انجامه ندارد، اما در حاشیه برخی اوراق یادداشت‌های تاریخ‌داری وجود دارد که زمان تنظیم آنها را نشان می‌دهد از جمله حاشیه ص 110 که تاریخ 1333 دارد. شامل اشعار و رسایل گوناگونی است به این شرح: 1. ابیاتی از آغا فروغ الدوله دختر ناصرالدین شاه و همسرش علی خان ظهیر الدوله معروف به ملکه ایران، صفا علیشاه و مشتاقعلیشاه نعمت اللهی(ص 1-2)؛ 2. قصیده‌ای رائیه در ذکر ماجرای به توپ بستن مجلس و احیاء مجدد آن از ادیب السلطنه (ص 3)؛ 3. شرح احوال صفا علیشاه (ص4-16)؛ 4. منقولاتی از علاء الدوله سمنانی و دیگر عارفان در فلسفه ارسال رسل و شیوه سلوک و معنی اصطلاحات عرفا (ص16-44)؛ 5. رساله حاجی میرزا حسن صفیعلیشاه در بیان حقیقت مهدویت و اختلاف فرق (ص45-62)؛ 6. رساله در رد ایقان از صاحب جنگ (ص63-77)؛ 7. بخشی از مثنوی فرهاد و شیرین وحشی بافقی (ص78-80)؛ 8. مثنوی کوتاهی در بیان صلح کل صوفیان (ص80)؛ 9. رساله کوچکی در نقد رقعه سید کاظم رشتی به میرزا کریمخان کرمانی (ص81)؛ 10. شرح حدیث قدسی «کنت کنزا» از مشتاقعلی نعمت اللهی (ص82-493). این رساله با کتاب، مفصل ترین بخش این جنگ است که در طلیعه آن خود مؤلف آن را اینگونه معرفی نموده است: «کتاب مستطاب چنته فقیر، مشتاقیه، جلد دوم، در شرح حدیث قدسی». مشتاقعلی در این اثر با استناد به اخبار و گفتار و حکایت عارفان و صوفیان به احتمال قوی از دیگر آثار صوفیه مثل تذکره الاولیاء عطار و نفحات الانس جامی یا دیگر آثار سود جسته است؛ 11. ابیاتی در مدح صفا علیشاه نعمت اللهی (ص494-495)؛ 12. قصیده‌ای از صفا علیشاه در مذمت محمد علیشاه به خاطر به توپ بستن مجلس، و پیش گویی وضع وی (ص496-497) به این شرح: بعرض شاه رسان ای صبا ز قول صفا ×× که ای شهنشه ایران و جانشین کیان / مگر بعرض حضور تو نارساند کسی ×× که گندمی که نمایند زیر خاک نهان / نخست چونکه شود سبز لاغر و تنک است ×× چنانکه می‌نپسندند زارع و دهقان / نظر به مصلحت دهقنت یله سازد ×× گله به مزرعه کدخدای ده چوپان / لگد کنند و چرند آنچه حاصل سبز است ×× چنانچه دایر و بایر همه شود یکسان / چو بگذرد دو سه ماهی از آن همان گندم ×× بروید از نو و سرسبز رو شود بستان / سطبر و پنجه زده هفت سنبل آرد بار ×× چنانکه وعده نموده خدای در قرآن / بکاشت ملت بیچاره تخم آزادی ×× ز بعد بندگی قرنهای بی پایان / چو سر زخاک بر آورد امر فرمودی ×× به مردمی همه اهریمنان بی ایمان / که خاک مسجد و مجلس همی دهند به باد ×× کشند مردم بیچاره را ز پیر و جوان / به یک اشاره که از روی خواهش نفس است ×× بسی خراب بشد خانه‌های بی گنهان / شها، چراندی اگر سبز حاصل ملت ×× به هوش باش که رویاندش خدای جهان / بسی قویتر و سر سبز تر ز اول بار ×× اگرچه چند صباحی عقب فتادست آن / جزای هر عملی مثل آن بود بی شک ×× که می‌دهد به سزاوار مجزی منان / خراب کردی اگر خانه ای ز بی گنهی ×× جسارت است شود خانه ات یقین ویران / یکی لطیفه نغز این بود که خانه ما ×× هزار ذرع بود فی المثل به حیث مکان / ولی به مملکت ما تو چون شهنشاهی ×× بود تو را به مثل خانه ملکت ایران / خراب گردد و ویران، تو زنده ما مرده ×× به قول عامه کشیدم برات خط و نشان / زبان درازی شد خسروا ببخش مرا ×× بکن هر آنچه دلت خواست خانه آبادان؛ 13. شعری از تومان آغا فروغ الدوله دختر ناصرالدین شاه و همسرش علی خان ظهیر الدوله معروف به ملکه ایران در شکایت از خراب شدن خانه اش در اثر به توپ بستن مجلس از سوی محمد علی شاه (ص 497)؛ 14. چنته فقراز قمی، مهدی بن اسماعیل (ص498-571)؛ 15. حکایات و ظرایف پندهای حکما و عرفا به نظم و نثر (ص572-638)؛ 16. منظومه کوتاهی در بیان حفظ الصحه (ص639-641)؛ 17. مطلبی در انتقاد از برخی عالمان یا عالم نمایان از جمله حاجی سید صادق قمی (ص641)؛ 18. حکایات و اشعار و مطالب عرفانی منقول از مولانا و شمس تبریزی و صفی و پیر شیروانی و پوریای ولی و ... و خود مشتاقعلی (ص642-662)؛ 19. شرحی در باب نخستین خانقاه صوفیان (ص647)؛ 20. شرح توقیع امام حسن عسکری (ص663-668)؛ 21. گفتار حکمایی چون ارسطو، نامیطلوس، فیثاغورس، افلاطون، ذیمقراطیس، جرجانی، ابن سمعون، و ابو منصور انصاری (ص669-672)؛ 22. در بیان اوصاف طبیب حاذق (ص673)؛ 23. سواد فرمان نور علیشاه (ص674)؛ 24. اشعاری از صفا علیشاه (ص675-676)؛ 25. رسالاتی از حاجی شیروانی (ص677-695) به این شرح: در بیان منافع و شرایط سیر و سفر (ص677-686)؛ در معنی اسم درویش (ص 686-687)؛ در بیان اطوار مختلفه دل (ص 687)؛ کفر چیست و کافر کدام است (ص 688-690)؛ در بیان وحی و الهام و کشف و کرامت و معجزه و فراست (ص 690-695)؛ 26. مطالب منظوم منثور از مشتاقعلی نعمت اللهی با خطاب «مشتاق!» (ص 695-726).